Trung Quốc siết thuế tài sản ở nước ngoài của giới nhà giàu

Trung Quốc siết thuế tài sản ở nước ngoài của giới nhà giàu. Ảnh minh họa Bộ Tài chính tại Bắc Kinh, Trung Quốc - Getty.

Trung Quốc siết thuế tài sản ở nước ngoài của giới nhà giàu

Việc Trung Quốc siết thuế tài sản ở nước ngoài đang đặt giới nhà giàu trước câu hỏi: chuyển tiền ra ngoài lãnh thổ có còn giúp giảm sức ép từ cơ quan thuế? Diễn biến hiện nay cho thấy Bắc Kinh đang tăng khả năng thu thuế đối với thu nhập xuyên biên giới. Tuy nhiên, cần phân biệt việc thực thi nghĩa vụ thuế đã có với khả năng ban hành thêm thuế tài sản hoặc thuế thừa kế.

Theo Reuters, tháng 7/2026, Trung Quốc đưa ra quy định đánh thuế đối với phần tăng giá trị tài sản khi chuyển vào quỹ tín thác ở nước ngoài và thu nhập phát sinh từ các cấu trúc này. Mức thuế được nêu là 20%. Quỹ tín thác là cơ chế giao tài sản cho một bên quản lý vì lợi ích của người thụ hưởng, thường được các gia đình sử dụng để quản lý tài sản và chuẩn bị việc chuyển giao cho thế hệ sau.

Phạm vi giám sát có thể vượt khỏi quỹ tín thác

Trong tài liệu được cung cấp, Yingke Zhou, giám đốc tại ngân hàng Barclays, nhận định các biện pháp gần đây có thể mở đầu cho quá trình kiểm soát tài sản xuyên biên giới chặt chẽ hơn. Những khoản thu nhập từ đầu tư, việc làm và hoạt động xuất khẩu được giữ ở nước ngoài có thể trở thành đối tượng giám sát tiếp theo.

Các nhà phân tích của Bank of America cũng dự báo sức ép sẽ tăng đối với những hộ gia đình có thu nhập từ lãi tiền gửi, tiền lương và bất động sản ở nước ngoài.

Dù vậy, nghĩa vụ nộp thuế đối với thu nhập ở nước ngoài không phải khái niệm mới trong hệ thống thuế Trung Quốc. Luật Thuế thu nhập cá nhân quy định cá nhân cư trú thuộc phạm vi chịu thuế đối với thu nhập trong và ngoài nước. Luật cũng quy định thuế suất 20% đối với một số nhóm thu nhập như lãi, cổ tức và chuyển nhượng tài sản. Việc áp dụng cụ thể còn phụ thuộc loại thu nhập, tình trạng cư trú và các quy định liên quan.

Vì thế, việc siết thu thuế hiện nay không đồng nghĩa Bắc Kinh bắt đầu đánh thuế mọi tài sản ở nước ngoài theo cùng một cách. Thuế đánh vào thu nhập hoặc lợi nhuận phát sinh khác với thuế định kỳ tính trên giá trị tài sản đang sở hữu.

Khác biệt này cũng quyết định cách giới nhà giàu đánh giá rủi ro. Một tài khoản đầu tư, hợp đồng bảo hiểm hay quỹ tín thác có thể phát sinh nghĩa vụ khác nhau ở thời điểm nhận thu nhập, chuyển tài sản hoặc phân phối tiền cho người thụ hưởng.

Dữ liệu tài chính thu hẹp khoảng trống giám sát

Sức ép thuế xuyên biên giới gắn với khả năng trao đổi thông tin giữa các cơ quan quản lý. Chuẩn báo cáo chung, gọi tắt là CRS, do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) xây dựng, đặt ra cơ chế thu thập và trao đổi tự động thông tin tài khoản tài chính giữa các khu vực pháp lý tham gia.

CRS quy định những tổ chức tài chính phải báo cáo, tài khoản thuộc diện báo cáo và các loại thông tin cần trao đổi. Cơ chế này cung cấp dữ liệu để cơ quan thuế kiểm tra nghĩa vụ của người nộp thuế có tài khoản ở nước ngoài; bản thân CRS không tạo ra một sắc thuế mới.

Khi thông tin tài khoản được trao đổi có hệ thống, việc chuyển nơi giữ tiền sẽ khó tạo ra khoảng cách với cơ quan thuế như trước. Các gia đình có tài sản xuyên biên giới sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến hồ sơ nguồn tiền, tình trạng cư trú và cách xác định thu nhập.

Sự thay đổi này cũng làm tăng yêu cầu đối với ngân hàng, công ty bảo hiểm và đơn vị quản lý tài sản. Dịch vụ quản lý tài sản sẽ phải kết hợp chặt hơn với việc lưu giữ hồ sơ và xác định nghĩa vụ thuế của khách hàng.

Hong Kong và Singapore, những trung tâm quản lý tài sản được nhiều khách hàng Trung Quốc lựa chọn, vì vậy tiếp tục giữ vai trò trong câu chuyện này. Tuy nhiên, đặt tài sản tại một trung tâm tài chính quốc tế không tự động loại bỏ nghĩa vụ thuế tại nơi chủ sở hữu được xác định là cá nhân cư trú.

Áp lực ngân sách thúc đẩy việc tìm nguồn thu

Bối cảnh tài khóa giúp lý giải vì sao Bắc Kinh tăng cường thu thuế. Theo Reuters dẫn số liệu Bộ Tài chính Trung Quốc, thu ngân sách năm 2025 giảm 1,7%, xuống 21.600 tỷ nhân dân tệ, trong khi chi ngân sách tăng 1%, lên 28.700 tỷ nhân dân tệ. Thu từ bán quyền sử dụng đất của chính quyền địa phương giảm 14,7%, nối dài đà giảm sang năm thứ tư.

Nguồn thu từ đất suy yếu khiến chính quyền địa phương chịu sức ép, trong khi nhu cầu chi tiêu vẫn lớn. Trong hoàn cảnh đó, việc thu đúng nghĩa vụ đối với thu nhập ở nước ngoài trở thành một phần của bài toán củng cố nguồn thu.

Tuy nhiên, dự báo về thuế thừa kế, thuế quà tặng hoặc thuế xuất cảnh cần được xem xét riêng. Tài liệu được cung cấp dẫn nhận định của Ryan Lin, giám đốc công ty luật Bayfront Law tại Singapore, về khả năng mở rộng các hình thức thuế này.

Với giới nhà giàu Trung Quốc, sức ép trước mắt nằm ở việc xác định và thực hiện nghĩa vụ đối với thu nhập xuyên biên giới. Khả năng Bắc Kinh mở rộng hệ thống thuế vẫn cần được theo dõi qua văn bản chính thức, thay vì coi mọi dự báo của thị trường là quyết định đã ban hành.