Trung Quốc sử dụng dữ liệu lớn và AI để phát hiện, xử lý tham nhũng

Công cụ dữ liệu lớn và AI trong tay cơ quan chức năng Trung Quốc

Trong tập 4 của series phim tài liệu chống tham nhũng hàng năm do Ủy ban Kiểm tra kỷ luật trung ương và Ủy ban Giám sát quốc gia Trung Quốc sản xuất, phát sóng trên Đài Truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) tối 14/1, cơ quan này đã tiết lộ việc sử dụng các phương tiện công nghệ cao như dữ liệu lớn và AI trong điều tra, phát hiện và trấn áp quan chức tham nhũng.

Lý Dũng, cựu Tổng giám đốc Tập đoàn Dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc xuất hiện trong bộ phim. Ảnh: CCTV.

Tập phim này phơi bày chi tiết vụ án tham nhũng của Lý Dũng, cựu Tổng giám đốc Tập đoàn Dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc (CNOOC), người bị điều tra vào tháng 3/2024 và bị khai trừ khỏi Đảng tháng 9 cùng năm. Đây là vụ án điển hình về tham nhũng xuyên biên giới liên quan đến các doanh nghiệp nhà nước.

Cựu quan chức này từng phụ trách một lượng lớn các dự án ở nước ngoài của CNOOC. Hơn 83% số tiền bất hợp pháp có nguồn gốc từ nước ngoài, với chủ doanh nghiệp thay ông ta thu, chuyển và cất giữ ở nước ngoài. Các nỗ lực điều tra và thu thập bằng chứng của các cơ quan chức năng liên quan đến 10 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Quan chức này vốn cho rằng việc điều tra ở nước ngoài là bất khả thi. Tuy nhiên, sau khi nhận được manh mối về các vấn đề của ông ta, cơ quan kỷ luật và giám sát Trung Quốc đã quyết định sử dụng việc phân tích dựa trên thông tin dữ liệu như một bước đột phá.

Họ thu thập lượng lớn hồ sơ kinh doanh do ông ta xử lý trong nhiều thập kỷ, tận dụng tối đa công nghệ thông tin dữ liệu để tiến hành phân tích đa chiều, xác định manh mối thông qua việc đối chiếu nhiều nguồn thông tin.

Các cuộc điều tra dựa trên công nghệ đã giúp nhà chức trách nhanh chóng xác định các nghi phạm đưa hối lộ chủ chốt có liên quan thông qua phân tích dữ liệu lớn.

Các nhà điều tra cũng phát hiện một doanh nhân tên Nhậm Phong Đức, sử dụng danh tính pháp lý của mình, đóng vai trò trung gian để rửa “lợi nhuận bất chính” cho Lý Dũng.

Hai người này cùng quê và cùng làm việc tại CNOOC trong nhiều năm, duy trì mối quan hệ cá nhân thân thiết. Sau khi Nhậm Phong Đức kinh doanh riêng vào những năm 1990, ông ta bắt đầu dựa vào vị trí của Lý Dũng tại CNOOC để giành các hợp đồng và cung cấp cho quan chức này những khoản tiền hối lộ lớn, tạo nên một mối quan hệ ràng buộc lợi ích.

Điều tra cho thấy, Lý Dũng đã lợi dụng chức vụ mưu cầu lợi ích cho người khác và nhận về số tài sản cùng các khoản tiền khổng lồ. Tháng 8/2025, ông ta bị kết án 14 năm tù vì tội nhận hối lộ và bị phạt 3 triệu nhân dân tệ.

Trong những năm gần đây, cơ quan kỷ luật và giám sát Trung Quốc đã tăng cường nỗ lực chống tham nhũng xuyên biên giới bằng cách sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ thông tin khác để tiến hành điều tra chuyên sâu.

Hối lộ qua tiền ảo

Tập 4 này cũng làm sáng tỏ vấn nạn hối lộ thông qua tiền ảo, một hình thức tham nhũng mới.

Diêu Tiền, cựu Vụ trưởng Vụ Giám sát và Quản lý Công nghệ thuộc Ủy ban Giám sát và Quản lý Chứng khoán Trung Quốc, bị điều tra tháng 4/2024 vì lợi dụng chức vụ quyền hạn giúp một công ty dịch vụ thông tin cung cấp dịch vụ công nghệ cho ngành chứng khoán tương lai, nhận khoản lợi bất chính với tổng giá trị lên đến 12 triệu nhân dân tệ (1,72 triệu USD).

Diêu Tiền từng có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực tiền điện tử, nên thủ đoạn rất tinh vi. Nhóm chuyên án đã phải tích lũy các kiến thức chuyên môn, hiểu sâu cơ chế hoạt động của tiền ảo và xác định các điểm trọng yếu cần điều tra. Sau khi tìm thấy một ví phần cứng trong ngăn kéo phòng làm việc của ông ta, nhóm đã tận dụng tối đa dữ liệu lớn và công nghệ thông tin để phát hiện một số tài khoản ngân hàng được mở dưới danh tính của người khác, nhưng thực chất là “tài khoản ma” do chính ông ta kiểm soát.

Khi cuộc điều tra đi sâu hơn, lực lượng đặc nhiệm phát hiện một số giao dịch của quan chức này liên quan đến các hình thức tham nhũng mới, bao gồm việc nhận tiền ảo. Cụ thể, doanh nghiệp được giúp đỡ đã chuyển cho Diêu Tiền 2.000 đồng tiền ảo ETH (Ethereum, hay Ether, là đồng tiền ảo gắn với Ethereum - một nền tảng chuỗi khối (blockchain) mã nguồn mở). Thời kỳ đỉnh cao, giá trị của số tiền này lên tới hơn 60 triệu nhân dân tệ.

Tháng 11/2024, Diêu Tiền đã bị khai trừ khỏi Đảng và cách chức, vụ án được chuyển giao cho cơ quan kiểm sát khởi tố. Việc xử lý thành công vụ án này đã cung cấp cho các cơ quan kỷ luật và giám sát Trung Quốc kinh nghiệm trong việc điều tra hối lộ liên quan đến tiền ảo.

Trong khi đó, vụ án của Phùng Cương, nguyên trưởng bộ phận Tài chính và Xây dựng thuộc Trung tâm Quản lý và Dịch vụ Tài sản Nhà nước thành phố Giang Sơn, tỉnh Chiết Giang, lại được phát hiện thông qua báo cáo phân tích AI.

Các vấn đề được phát hiện sau khi hệ thống tiến hành phân tích xung đột dữ liệu trong giai đoạn 1 của dự án chiếu sáng đô thị tại thành phố Giang Sơn. Báo cáo phân tích của AI đã đưa ra 2 cảnh báo rủi ro, cho thấy có thể có nghi ngờ về sự thiên vị của chuyên gia và dàn xếp đấu thầu trong dự án.

Trung Quốc cho biết, vụ án Phùng Cương không phải là trường hợp cá biệt. Thông qua hệ thống giám sát và theo dõi thông minh, không chỉ số lượng vấn đề được phát hiện tăng lên đáng kể, mà độ chính xác trong việc phát hiện vấn đề cũng được cải thiện vượt bậc.

Giờ đây, các hệ thống giám sát và theo dõi thông minh ở Trung Quốc đã có thể cung cấp những manh mối hoàn toàn mới về các vấn đề, với độ chính xác khá cao, trở thành nguồn trợ lực lớn trong việc điều tra và trừng phạt tham nhũng.

Bích Thuận/VOV-Bắc Kinh