Trung Quốc tăng nhập sầu riêng Việt Nam, sao giá lại lao dốc?

Vượt cherry, sầu riêng đang là mặt hàng được Trung Quốc nhập khẩu nhiều nhất. Ảnh: Chánh Thu Group.

Theo số liệu từ Cục Hải quan Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam đang là 2 quốc gia chi phối gần như toàn bộ thị trường sầu riêng xứ tỷ dân. Đáng chú ý, tỷ trọng sầu riêng Việt Nam trong tổng lượng sầu riêng tươi nhập khẩu của Trung Quốc đã tăng lên 49,3%, cao hơn mức 47%; trong khi đó, Thái Lan chiếm 50,39%, giảm so với mức 52% của năm 2024.

Ngoài 2 nguồn cung chủ lực này, Trung Quốc hiện còn nhập khẩu sầu riêng từ Philippines, Malaysia, Campuchia và Lào.

Trung Quốc vẫn tăng mua sầu riêng nhưng giá ngày càng rẻ

Sầu riêng tại Trung Quốc hiện đã “soán ngôi” cherry, trở thành loại trái cây được người tiêu dùng thị trường tỷ dân mua nhiều nhất. Tại hội thảo Sầu riêng châu Á lần thứ 2 và Kết nối thương mại cung cầu sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc diễn ra mới đây, bà Cai Jianfei, nhà sáng lập iFresh Asia Fruit (nền tảng dịch vụ B2B trong ngành trái cây Trung Quốc), cho biết nước này đã nhập khẩu hơn 1,8 triệu tấn sầu riêng trong năm 2025 và dự kiến vượt 2 triệu tấn trong năm nay.

Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam - cho hay giá sầu riêng giảm thời gian qua do nhiều quốc gia ở Đông Nam Á cùng bước vào vụ thu hoạch, lượng hàng đổ về Trung Quốc tăng mạnh. Đây là diễn biến thường thấy khi nguồn cung tăng nhanh hơn tốc độ tăng của nhu cầu tiêu dùng.

Cùng với nguồn cung ngày càng tăng, hệ thống logistics được cải thiện và thuế quan giảm giúp giá bán lẻ sầu riêng tại Trung Quốc xuống thấp hơn trước.

Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, giá sầu riêng giống Monthong của Thái Lan và Việt Nam hiện được bán với giá 40-60 nhân dân tệ/kg (khoảng 155.000-233.000 đồng), thấp hơn nhiều so với mức giá 70-90 nhân dân tệ/kg (khoảng 272.000-350.000 đồng) cùng kỳ năm ngoái.

Tương tự, tại chợ đầu mối, giá bán buôn sầu riêng Monthong loại A của Việt Nam đã giảm mạnh từ khoảng 73 nhân dân tệ/kg (khoảng 267.000 đồng) vào tháng 4 xuống còn 26 nhân dân tệ/kg (khoảng 95.000 đồng) vào tháng 6.

Không chỉ sầu riêng Việt Nam, giá sầu riêng Monthong loại A của Thái Lan cũng giảm từ 53 nhân dân tệ/kg (khoảng 205.000 đồng) xuống còn 36 nhân dân tệ/kg (khoảng 139.000 đồng).

Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam lưu ý Trung Quốc không còn là thị trường dễ tính, gom mua ồ ạt như trước. Thay vào đó, các yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, cadimi, chất vàng O và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm đều được kiểm soát chặt chẽ.

Điều này đồng nghĩa, muốn cạnh tranh và giữ được thị phần sầu riêng ở thị trường Trung Quốc, sầu riêng Việt Nam cần tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát chặt mã số vùng trồng, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, tăng cường bảo quản sau thu hoạch.

Giá sầu riêng Việt Nam cũng giảm sâu

Thời gian vừa qua, giá sầu riêng tại các tỉnh Tây Nguyên cũng giảm mạnh. Bà Ngô Tường Vy, Tổng giám đốc Công ty Chánh Thu, nhìn nhận trong bối cảnh sản lượng sầu riêng tăng qua từng năm, việc giá điều chỉnh là điều khó tránh khỏi khi thị trường vận động theo quy luật cung - cầu.

Đối với khu vực Tây Nguyên, bà Vy cho rằng đây vẫn là vùng có lợi thế nhờ thời điểm thu hoạch nghịch vụ so với nhiều khu vực khác và cả Thái Lan. Tuy nhiên, trong hai năm gần đây, mưa nhiều cùng việc sử dụng phân bón chưa phù hợp đã ảnh hưởng đến chất lượng sầu riêng tại một số địa phương, khiến chất lượng trái không đồng đều và kéo giá bán đi xuống.

Chưa kể, doanh nghiệp sầu riêng đang phải gánh nhiều chi phí như vận chuyển, xây dựng mã số vùng trồng, đầu tư cơ sở đóng gói và đáp ứng các quy định xuất khẩu. Theo bà Vy, nếu các quy định được hoàn thiện theo hướng thuận lợi hơn và ngành chế biến sâu phát triển mạnh, giá trị của sầu riêng Việt Nam sẽ được cải thiện.

Thực tế, chất lượng sầu riêng Việt Nam cũng là thứ khiến nhà phân phối Trung Quốc lo ngại nhất bởi thường có sự biến động giữa các lô hàng. Nhà sáng lập iFresh Asia Fruit cảnh báo chính sự thiếu ổn định này đang là rào cản lớn nhất đối với quá trình xây dựng thương hiệu sầu riêng Việt Nam tại thị trường Trung Quốc.

Để khắc phục, các nền tảng phân phối và doanh nghiệp cần phối hợp với vùng nguyên liệu để xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt hơn, thậm chí cao hơn cả các tiêu chuẩn tối thiểu hiện hành, nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm ổn định và tạo dựng niềm tin lâu dài đối với người tiêu dùng Trung Quốc.

Sau khi bảo đảm chất lượng sản phẩm, yếu tố tiếp theo cần được chú trọng là xây dựng lộ trình phát triển thương hiệu. Tùy từng khu vực thị trường, từng kênh phân phối như chợ đầu mối, hệ thống bán lẻ, thương mại điện tử hay livestream, doanh nghiệp cần có chiến lược tiếp cận và định vị phù hợp. Khi thương hiệu được xây dựng bài bản, sức cạnh tranh trên thị trường sẽ được nâng lên đáng kể.

Ngoài ra, các doanh nghiệp thu mua của Trung Quốc cũng quan tâm đến giá sầu riêng. Giá cả chỉ có thể ổn định khi chất lượng sản phẩm được duy trì đồng đều. Trong trường hợp chất lượng không duy trì ở mức ổn định, doanh nghiệp sẽ phải liên tục điều chỉnh giá theo từng lô hàng, dẫn đến rủi ro lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận.

Bà Cai Jianfei cho rằng trong 3-5 năm tới, ngành hàng này sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến nhu cầu tiêu dùng của thị trường Trung Quốc. Xét về sản lượng, sầu riêng Việt Nam đã vượt Thái Lan trong năm qua. Tuy nhiên, về giá trị xuất khẩu, Việt Nam vẫn chưa vượt được đối thủ.

"Vì vậy, ngành sầu riêng Việt Nam cần tận dụng cơ hội hiện nay để xây dựng thương hiệu, xác lập vị thế rõ ràng trên thị trường Trung Quốc và khai thác tốt tiềm năng của từng khu vực tiêu thụ", bà Cai Jianfei nói.