Trung Quốc thúc đẩy hòa giải Thái Lan-Campuchia qua đối thoại *

Tháng 12/2025, Bộ trưởng Ngoại giao và lãnh đạo các cơ quan quân sự của Trung Quốc, Campuchia và Thái Lan đã gặp nhau tại hồ Phủ Tiên, tỉnh Vân Nam. Đến tháng 2/2026, Đại học Ngoại giao Trung Quốc (CFAU) đã tổ chức Đối thoại kênh II Trung Quốc – Campuchia – Thái Lan lần thứ nhất, nhằm thúc đẩy sự tham gia của các viện nghiên cứu (think tank) từ ba nước.

Cái gọi là “Đối thoại kênh II” đánh dấu sự chuyển dịch từ các tiếp xúc cấp tinh hoa sang đối thoại xã hội rộng hơn, với trọng tâm là các vấn đề lấy người dân làm trung tâm.

Ngày 20-21/4, CFAU đã tổ chức đối thoại lần thứ hai tại Bắc Kinh với chủ đề “Triển khai Đồng thuận Phủ Tiên và xây dựng môi trường dư luận hòa bình”. Thành phần tham dự gồm đại diện các viện nghiên cứu, cơ quan truyền thông, tổ chức nhân đạo và xã hội dân sự.

Đối thoại thúc đẩy nhận thức chung về vai trò của truyền thông trong tiến trình hòa bình, đồng thời đề xuất các biện pháp giảm thiểu nghi kỵ, thông tin sai lệch và phát ngôn thù hằn, cũng như tăng cường hợp tác giữa cộng đồng báo chí Campuchia và Thái Lan.

“Mô hình An ninh châu Á” của Trung Quốc

Những nỗ lực trung gian của Trung Quốc được xem là minh chứng cho “Mô hình An ninh châu Á” - khuôn khổ quản trị an ninh khu vực được đề xuất vào tháng 4/2025 tại Hội nghị Trung ương về công tác liên quan đến các nước láng giềng.

Mô hình này hướng tới một giải pháp thay thế cho các liên minh quân sự phương Tây truyền thống, nhấn mạnh lợi ích chung, đối thoại và tham vấn.

Trước hết, nguyên tắc “chia sẻ hoạn nạn” được coi là cốt lõi, thừa nhận an ninh quốc gia có tính liên kết và không nên đạt được bằng cách gây tổn hại đến nước khác.

Đối thoại nhấn mạnh cần tách biệt các vấn đề nhân đạo và sinh kế khỏi tranh chấp chủ quyền. Các đại biểu kêu gọi thiết lập các kênh nhân đạo riêng biệt, độc lập với đàm phán chính trị, ưu tiên thương mại xuyên biên giới, hỗ trợ y tế và đi lại của người dân.

Các khuyến nghị bao gồm khôi phục vận tải hàng hóa và dịch vụ logistics, hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng biên giới, đồng thời bảo đảm người di dời được tiếp cận nơi ở, nước sạch, thực phẩm và chăm sóc y tế.

Những đề xuất bổ sung còn bao gồm triển khai bệnh viện dã chiến dạng mô-đun, nhà lắp ghép, hệ thống lọc nước và các biện pháp kiểm soát dịch bệnh.

Tìm điểm chung, gác bất đồng

Thứ hai, nguyên tắc “tìm điểm đồng, gác bất đồng” được nhấn mạnh như một cách tiếp cận then chốt. Các đại biểu cho rằng trọng tâm đã chuyển từ đạt được lệnh ngừng bắn sang xây dựng hòa bình bền vững.

Họ nhấn mạnh vai trò của dư luận, đặc biệt là truyền thông, trong việc định hình quan hệ song phương. Theo đó, một lệnh ngừng bắn cũng cần đi kèm với việc giảm các luận điệu kích động.

Các đề xuất bao gồm thiết lập mạng lưới nhà báo xuyên biên giới, xây dựng kênh kiểm chứng thông tin và thúc đẩy các bộ quy tắc ứng xử tự nguyện nhằm hạn chế lan truyền thông tin chưa được xác thực. Việc xử lý thông tin sai lệch trên mạng xã hội và điều chỉnh cách diễn giải lịch sử cũng được đề cập nhằm hướng tới hợp tác và thịnh vượng chung.

Tăng cường đối thoại và xây dựng lòng tin

Thứ ba, đối thoại và tham vấn được coi là công cụ thiết yếu để xây dựng lòng tin. Các đại biểu kêu gọi duy trì liên lạc không chỉ qua các kênh ngoại giao chính thức mà còn giữa các viện nghiên cứu, truyền thông và tổ chức xã hội dân sự.

Đối thoại kênh II được xem là mô hình hiệu quả để duy trì tương tác giữa Campuchia và Thái Lan thông qua các kênh không chính thức, đặc biệt trong những giai đoạn căng thẳng gia tăng.

Cơ chế này giúp tạo điều kiện trao đổi ý tưởng, xây dựng lòng tin và duy trì liên lạc, qua đó hỗ trợ cho các cuộc đàm phán chính thức.

Các học giả từ hai nước đánh giá cao sáng kiến của CFAU, cho rằng những đối thoại như vậy đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hiểu biết lẫn nhau, tìm kiếm giải pháp thực tiễn và duy trì động lực cho các tiến trình chính thức.

Dựa trên truyền thống hợp tác lâu đời của châu Á, mô hình này hướng tới giải quyết các thách thức an ninh khu vực thông qua đối thoại thay vì đối đầu, qua đó đưa ra một góc nhìn mới về quản trị khu vực.

---

(*) Bài viết đăng trên Bangkok Post ngày 25/4 của Phó Giáo sư Yang Yue - Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu châu Á, Đại học Ngoại giao Trung Quốc (CFAU) và ông Han Zhili - Giáo sư nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu châu Á, CFAU.