Trung Quốc tiến 'một bước dài' trong cuộc đua AI toàn cầu

Trung Quốc đã tiến thêm một bước lớn trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu. Ảnh: Reuters.

Theo SCMP, hệ thống được trình làng ngày 23/12/2025, chỉ vài tuần sau khi Mỹ công bố một sáng kiến khoa học dựa trên AI.

Nền tảng được thiết kế để triển khai ở quy mô quốc gia và đang phục vụ hơn 1.000 người dùng tổ chức tiềm năng trên toàn Trung Quốc.

China Science Daily nhận xét rằng điểm khác biệt nằm ở cách hệ thống “làm việc” như một trợ lý nghiên cứu tự vận hành thay vì một công cụ thụ động.

Người dùng có thể đưa ra chỉ dẫn bằng ngôn ngữ tự nhiên, còn tác nhân AI sẽ tự chia nhỏ bài toán, phân bổ tài nguyên tính toán, chạy mô phỏng, xử lý dữ liệu lớn và tổng hợp kết quả thành báo cáo. Chuỗi thao tác vốn đòi hỏi nhiều bước điều phối thủ công được gom vào một quy trình tự động.

Giới chức Trung Quốc cho biết cách tiếp cận này có thể rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu. Những công việc trước đây cần trọn một ngày được mô tả là có thể hoàn tất trong khoảng một giờ, tương đương mức tiết kiệm lên tới 95% thời gian ban đầu.

Hệ thống hiện hỗ trợ gần 100 quy trình nghiên cứu khoa học, tập trung vào các lĩnh vực như khoa học vật liệu, công nghệ sinh học và AI công nghiệp, nơi các công đoạn lặp lại và tiêu tốn năng lực tính toán thường gây tốn thời gian và công sức nghiên cứu.

Đáng chú ý, nền tảng được vận hành trên SCNet, mạng lưới siêu máy tính quốc gia của Trung Quốc.

Theo SCMP, SCNet kết nối hơn 30 trung tâm siêu máy tính trên cả nước, cho phép gom và phân bổ năng lực tính toán theo nhu cầu.

Mạng lưới này được triển khai từ năm 2023 trong nỗ lực tích hợp các nguồn lực siêu máy tính và điện toán thông minh ở cấp quốc gia, rồi ra mắt chính thức tại Khu công nghệ cao Binhai (Thiên Tân) vào tháng 4/2024 trước khi mở rộng nhanh chóng và kết nối các trung tâm phục vụ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu.

Công nghệ AI mới của Trung Quốc góp phần thúc đẩy khẩu hiệu "AI for Science" - đem AI ứng dụng cho nghiên cứu khoa học. Ảnh: World Internet Conference 2024.

Việc cho phép AI truy cập trực tiếp vào hạ tầng này cho thấy Trung Quốc đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm và chuyển sang triển khai trên quy mô lớn. Cách tiếp cận này có thể làm thay đổi căn bản cách thức tiến hành nghiên cứu khoa học trên toàn quốc.

Động thái của Trung Quốc diễn ra giữa lúc cạnh tranh với Mỹ trong lĩnh vực AI và điện toán tiên tiến ngày càng gay gắt. Trong nhiều thập kỷ, cả hai nước đã đầu tư mạnh vào siêu máy tính phục vụ các lĩnh vực nhạy cảm, như mô phỏng vũ khí, sản xuất tiên tiến và nghiên cứu dược phẩm.

Vào tháng 11/2025, Tổng thống Donald Trump đã công bố Genesis Mission, một “Dự án Manhattan về AI”. Chương trình này do Bộ Năng lượng Mỹ dẫn đầu, nhằm huấn luyện các tác nhân AI bằng siêu máy tính liên bang và các kho dữ liệu nghiên cứu lớn của chính phủ.

Ông Trump cho biết chương trình sẽ “đầu tư vào khoa học ứng dụng AI để tăng tốc tiến bộ khoa học” và củng cố “vị thế dẫn đầu công nghệ và vai trò chiến lược toàn cầu của Mỹ”.

Tuy nhiên, kế hoạch của Mỹ bị ràng buộc bởi các mốc thời gian nghiêm ngặt, trong đó có yêu cầu trình diễn năng lực ban đầu trong vòng 270 ngày.

Việc Trung Quốc triển khai sớm trên quy mô lớn cũng làm dấy lên những lo ngại. Việc trao quyền kiểm soát trực tiếp mạng lưới siêu máy tính quốc gia cho AI có thể làm lộ dữ liệu nhạy cảm, gia tăng nguy cơ tấn công mạng, hoặc tạo điều kiện để AI tiếp cận các thông tin mật liên quan đến hệ thống vũ khí.

Tiến Lợi