Trung tâm chỉ huy quốc gia trên không của Tổng thống Mỹ trong kịch bản chiến tranh hạt nhân

Ngày 8/1/2026, một chiếc máy bay quân sự khổng lồ mang số hiệu E-4B Nightwatch hạ cánh xuống sân bay quốc tế Los Angeles, bang California, Mỹ.

Hình ảnh này nhanh chóng thu hút sự chú ý của truyền thông và người dân, bởi đây không phải là máy bay vận tải hay chuyên cơ thông thường.

E-4B Nightwatch là loại máy bay đặc biệt của Không quân Mỹ, được thiết kế để bảo vệ Tổng thống và duy trì bộ máy chỉ huy quốc gia trong những tình huống khẩn cấp nhất, bao gồm cả kịch bản chiến tranh hạt nhân.

Không quân Mỹ hiện vận hành 4 chiếc E-4B Nightwatch. Chúng được phát triển từ khung thân máy bay chở khách Boeing 747-200, nhưng bên trong đã được cải tạo toàn diện để trở thành một trung tâm tác chiến trên không.

Trong thời Chiến tranh Lạnh, loại máy bay này được gọi là “Trung tâm tác chiến trên không quốc gia”, với nhiệm vụ đảm bảo chính phủ Mỹ vẫn tồn tại và hoạt động ngay cả khi các trung tâm chỉ huy mặt đất bị phá hủy.

Theo thiết kế, máy bay E-4B Nightwatch có chiều dài khoảng 70 m, sải cánh gần 60 m, khối lượng cất cánh tối đa trên 360.000 kg.

Máy bay đạt tốc độ hành trình khoảng 895 km/h, tầm bay hơn 11.500 km nếu không tiếp nhiên liệu.

Điểm đặc biệt là máy bay máy bay E-4B có thể tiếp nhiên liệu trên không, cho phép duy trì trạng thái bay liên tục tới 150 giờ, tương đương hơn 6 ngày, mà không cần hạ cánh.

Khác với Air Force One chuyên chở Tổng thống trong các chuyến công du, khoang bên trong máy bay E-4B không ưu tiên sự tiện nghi.

Phần lớn không gian được chia thành các phòng chức năng phục vụ chỉ huy chiến tranh, bao gồm phòng họp khẩn cấp, trung tâm thông tin, khu phân tích tình báo và khu điều hành tác chiến.

Trên máy bay có thể mang theo hàng chục sĩ quan, chuyên gia quân sự và nhân viên liên lạc, đủ để hình thành một bộ não chỉ huy thu nhỏ của nước Mỹ.

Một trong những trang bị quan trọng nhất của máy bay E-4B Nightwatch là hệ thống liên lạc chiến lược. Máy bay sở hữu hàng loạt ăng ten và thiết bị truyền tin, trong đó có ăng ten dây dài tới 8.000 m thả xuống phía sau khi bay.

Hệ thống này cho phép duy trì liên lạc với các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân của Mỹ, ngay cả khi toàn bộ hạ tầng thông tin mặt đất bị phá hủy.

Để tồn tại trong môi trường chiến tranh hạt nhân, máy bay E-4B Nightwatch được gia cố đặc biệt. Khung thân và hệ thống điện tử có lớp chắn chống bức xạ và chống xung điện từ, giúp thiết bị không bị vô hiệu hóa bởi sóng điện từ sinh ra từ vụ nổ hạt nhân.

Các hệ thống điều khiển quan trọng vẫn có thể hoạt động trong điều kiện nhiễm xạ và nhiễu loạn điện từ nghiêm trọng.

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ duy trì ít nhất 1 chiếc E-4B trực sẵn tại căn cứ không quân Andrews, bang Maryland, với thời gian phản ứng chỉ khoảng 15 phút sau khi có báo động khẩn cấp.

Khi xảy ra nguy cơ tấn công hạt nhân, Tổng thống và các quan chức cấp cao có thể được đưa lên máy bay này để tiếp tục điều hành đất nước từ trên không.

Ngày nay, máy bay E-4B Nightwatch vẫn giữ vai trò tương tự. Một chiếc thường xuyên trực tại căn cứ không quân Offutt, bang Nebraska, với trạng thái sẵn sàng cao.

Trong các chuyến công du quan trọng của Tổng thống, Không quân Mỹ thường bố trí máy bay E-4B Nightwatch bay cùng khu vực hoặc ở vị trí gần, nhằm đảm bảo luôn có một trung tâm chỉ huy trên không sẵn sàng trong trường hợp khủng hoảng bất ngờ.

Việc máy bay E-4B Nightwatch xuất hiện tại Los Angeles đầu tháng 1/2026 làm dấy lên nhiều suy đoán về bối cảnh an ninh toàn cầu.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ sau đó cho biết máy bay chở Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trong chuyến công tác liên quan đến công nghiệp quốc phòng và tuyển quân. Dù vậy, sự hiện diện của máy bay E-4B vẫn gợi nhắc rằng Mỹ luôn duy trì phương án ứng phó với những kịch bản tồi tệ nhất.

Về mặt chiến lược, máy bay E-4B Nightwatch là một phần cốt lõi trong học thuyết “liên tục chính phủ” của Mỹ. Học thuyết này đặt mục tiêu đảm bảo quốc gia không rơi vào tình trạng tê liệt ngay cả khi lãnh thổ bị tấn công hạt nhân.

Trong kịch bản đó, máy bay E-4B Nightwatch trở thành trung tâm quyền lực di động, nơi Tổng thống có thể phát lệnh cho lực lượng hạt nhân, điều phối quân đội và duy trì liên lạc với đồng minh.

Sự tồn tại của máy bay E-4B Nightwatch mang ý nghĩa răn đe không kém gì các kho vũ khí chiến lược. Nó gửi đi thông điệp rằng ngay cả trong thảm họa hạt nhân, Mỹ vẫn có khả năng chỉ huy, phản ứng và duy trì bộ máy quyền lực.

Trong thế giới nhiều bất ổn, chiếc máy bay này không chỉ là phương tiện di chuyển, mà là biểu tượng của khả năng sống sót và kiểm soát trong những tình huống cực hạn nhất của chiến tranh hiện đại.

Việt Hùng