Trung tâm học tập cộng đồng: 'Hạt nhân' thúc đẩy học tập suốt đời tại cơ sở

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu học tập thường xuyên, học tập suốt đời để thích ứng với sự phát triển của xã hội ngày càng trở nên cấp thiết. 

Hội Khuyến học phường Phan Đình Phùng tổ chức góp ý dự thảo Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm học tập cộng đồng.

Thiết chế giáo dục gần dân

Xây dựng xã hội học tập không chỉ là mục tiêu của ngành Giáo dục mà còn là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, Trung tâm Học tập cộng đồng (TTHTCĐ) giữ vai trò hết sức quan trọng bởi đây là thiết chế giáo dục gần dân nhất, trực tiếp đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng, suốt đời của nhân dân tại cơ sở; là nơi triển khai các chương trình giáo dục thường xuyên, chuyển giao khoa học kỹ thuật, phổ biến pháp luật, bồi dưỡng kỹ năng sống, nâng cao dân trí và thúc đẩy phát triển cộng đồng.

Cùng với hệ thống trường học, các TTHTCĐ trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã phát huy vai trò là thiết chế giáo dục quan trọng ở cơ sở. Ngay sau khi sáp nhập tỉnh, 92 TTHTCĐ/92 xã, phường đã được kiện toàn.

Nhiều trung tâm đã tổ chức các hoạt động học tập đa dạng như phổ biến kiến thức pháp luật, chuyển giao khoa học kỹ thuật, bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp, chăm sóc sức khỏe, xây dựng đời sống văn hóa và nâng cao kỹ năng số cho người dân.

Với vai trò là thành viên trong Ban quản lý TTHTCĐ, Hội Khuyến học (HKH) cấp xã trong tỉnh đã chủ động phối hợp với ngành Giáo dục, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể phối hợp chỉ đạo triển khai nhiều hoạt động thiết thực.

Nhiều mô hình học tập cộng đồng được duy trì hiệu quả. Phong trào xây dựng “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập”, “Đơn vị học tập” và “Công dân học tập” ngày càng lan tỏa sâu rộng.

Nhiều địa phương phát huy tốt vai trò của TTHTCĐ trong tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; vận động người dân tham gia xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nông thôn mới, bảo tồn văn hóa truyền thống và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Các hoạt động xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau biết chữ, vận động học sinh bỏ học trở lại trường có chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, hoạt động của TTHTCĐ ở một số địa phương vẫn còn không ít khó khăn và hạn chế. Một số nơi chưa thực sự quan tâm đúng mức đến hoạt động của trung tâm. Ở những nơi vùng cao, vùng xa công tác tham mưu, phối hợp chưa thường xuyên; nội dung hoạt động còn đơn điệu, chưa sát nhu cầu người học; đội ngũ cán bộ quản lý chủ yếu kiêm nhiệm nên còn hạn chế về chuyên môn và lúng túng trong kỹ năng tổ chức hoạt động cộng đồng.

Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ học tập còn thiếu; việc huy động các nguồn lực xã hội tham gia hỗ trợ trung tâm còn khó khăn. 

Phát hiệu quả mô hình

Để phát huy hiệu quả mô hình hoạt động tại các TTHTCĐ, đưa hoạt động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời thực sự đi vào chiều sâu, việc nâng cao vai trò tham mưu của HKH cấp xã trong tổ chức và hoạt động của TTHTCĐ là rất cần thiết.

Trao học bổng “Học không bao giờ cùng” đã trở thành một hoạt động thường niên của Hội Khuyến học tỉnh. Trong ảnh: Trao học bổng tại Chương trình Tọa đàm nghiệp vụ chuyên môn ngày 15/5/2026 của Tỉnh hội.

Các cấp Hội cần tích cực phối hợp tham mưu cho lãnh đạo địa phương quan tâm kiện toàn Ban quản lý TTHTCĐ theo đúng quy định. Lãnh đạo HKH tham gia Phó Giám đốc TTHTCĐ cần chủ động nghiên cứu Quy chế tổ chức và hoạt động của TTHTCĐ để tham mưu cho Giám đốc Trung tâm xây dựng kế hoạch hoạt động thiết thực, hiệu quả, sát với nhu cầu thực tế của người dân.

Phương châm lấy người học làm trung tâm, xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân để tổ chức hoạt động của TTHTCĐ cần đặc biệt chú trọng. Nội dung học tập cần gắn với phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và giải quyết những vấn đề thiết thực tại địa phương.

Ngoài các chuyên đề về khoa học kỹ thuật trong lao động sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt, cần mở rộng các nội dung như: Ứng dụng công nghệ số; khai thác hiệu quả tài liệu điện tử, học liệu số và các nền tảng học tập trực tuyến để mở rộng cơ hội học tập cho người dân; kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh; kỹ năng phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, giáo dục pháp luật…

Công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và đa dạng về hình thức nhằm nâng cao nhận thức trong cán bộ, hội viên và mọi tầng lớp nhân dân về vai trò của học tập suốt đời, góp phần xây dựng xã hội học tập ngay từ cơ sở. Tiếp tục vận động cán bộ, hội viên HKH tham gia các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Tuần lễ học tập suốt đời hằng năm từ trong mỗi gia đình đến cộng đồng.

Các địa phương quan tâm xây dựng không gian văn hóa, học tập cộng đồng gắn với phong tục, tập quán của người dân tại các thôn, bản; xây dựng tủ sách pháp luật, thư viện cộng đồng… để tạo môi trường học tập thân thiện, gần gũi với người dân. 

Cùng với đó là tích cực phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, hội viên tiêu biểu, người có uy tín trong cộng đồng để tuyên truyền, vận động người dân tích cực học tập suốt đời, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Cùng với các hoạt động nêu trên, cần đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ hoạt động của TTHTCĐ; quan tâm xây dựng mạng lưới báo cáo viên, cộng tác viên trong số cán bộ chuyên môn, hội viên các đoàn thể, doanh nghiệp, người có kinh nghiệm sản xuất giỏi để hỗ trợ TTHTCĐ tổ chức các lớp tập huấn và chuyên đề thiết thực. Vận động nhà giáo nghỉ hưu, sinh viên tình nguyện tham gia hỗ trợ hoạt động tại trung tâm; tham gia tập huấn nghiệp vụ phát triển giáo dục cộng đồng và hướng dẫn người dân học tập.

Xây dựng xã hội học tập là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và sự chung tay của cả hệ thống chính trị cùng toàn xã hội. Trong quá trình đó, TTHTCĐ chính là “hạt nhân” thúc đẩy học tập suốt đời tại cơ sở, còn HKH giữ vai trò nòng cốt trong việc kết nối các lực lượng xã hội chăm lo cho việc học tập của nhân dân.

Với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm cao, HKH các cấp trong tỉnh đã và đang tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; phát huy vai trò của TTHTCĐ, cùng với các thiết chế giáo dục, góp phần xây dựng xã hội học tập, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong giai đoạn cách mạng mới.