Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng: Nhỏ nhưng xanh và thông minh

Ngày 9/1/2026, Trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng đã khai trương. Vậy, hướng phát triển nào đối với Trung tâm Tài chính quốc tế còn non trẻ này? Phóng viên VOV đã phỏng vấn PGS.TS. Đặng Tùng Lâm, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng về nội dung này.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình (bên trái) và ông Nguyễn Văn Quảng, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao dự lễ khai trương.

PV: Thưa ông, trong bối cảnh khu vực đã hình thành nhiều trung tâm tài chính có vị thế và mức độ phát triển cao, theo ông, Đà Nẵng cần xác định và tập trung vào những lợi thế cạnh tranh cốt lõi nào để định vị vai trò của mình như một điểm đến của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, qua đó tạo sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế?

PGS.TS. Đặng Tùng Lâm: Theo tôi, Đà Nẵng không nên đặt mục tiêu cạnh tranh trực diện với những trung tâm tài chính đã phát triển lâu đời như Singapore, Hồng Kông hay TP.HCM. Lợi thế của Đà Nẵng nằm ở chỗ khác, và cũng rất rõ ràng.

Thứ nhất, đó là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây không chỉ là yếu tố hỗ trợ, mà phải được xem là trụ cột cốt lõi để Đà Nẵng định vị mình trên bản đồ tài chính quốc tế.

Thứ hai, Đà Nẵng cần chọn cách đi tắt đón đầu thông qua các mô hình tài chính mới, thay vì chạy theo quy mô. Đây là cách để mở rộng khả năng huy động vốn quốc tế, đặc biệt cho các dự án quy mô vừa và nhỏ.

Thứ ba, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng một khung thể chế minh bạch, linh hoạt và có khả năng dự báo. Nhà đầu tư quốc tế quan tâm rất nhiều đến thủ tục đơn giản, pháp lý rõ ràng và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả. Vì vậy, việc gắn Trung tâm tài chính quốc tế với Khu Thương mại tự do và cơ chế pháp lý đặc thù sẽ là lợi thế rất quan trọng.

Bên cạnh đó, tôi cho rằng tài chính xanh nên được xem là một trụ cột riêng của Đà Nẵng. Nếu thành phố sớm xây dựng tiêu chuẩn, cơ chế thẩm định và ứng dụng công nghệ để đảm bảo minh bạch, Đà Nẵng hoàn toàn có thể trở thành một điểm đến mới cho tài chính xanh trong khu vực.

Tóm lại, theo tôi, con đường phù hợp nhất cho Đà Nẵng là trở thành một trung tâm tài chính nhỏ nhưng thông minh, lấy công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững làm nền tảng.

PGS.TS. Đặng Tùng Lâm

PV: Thưa ông, trong định hướng chiến lược phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế thì Đà Nẵng lựa chọn một số lĩnh vực ưu tiên mang tính chuyên biệt, như tài chính xanh, tài chính thương mại phục vụ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp vừa và nhỏ; đồng thời triển khai thử nghiệm có kiểm soát các mô hình tài chính mới như tài sản số, tiền số và thanh toán kỹ thuật số. Theo ông, cách tiếp cận theo hướng chuyên sâu và có chọn lọc này mở ra những cơ hội nào?

PGS.TS. Đặng Tùng Lâm: Việc Đà Nẵng lựa chọn các lĩnh vực chuyên biệt như tài chính xanh, tài chính thương mại cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, cùng với sandbox cho tài sản số và thanh toán số là một hướng đi khác biệt và có tính chiến lược.

Trước hết là tài chính xanh. Đây đang là xu thế lớn của hệ thống tài chính toàn cầu. Nhu cầu vốn cho năng lượng tái tạo, hạ tầng bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu ở Việt Nam và khu vực là rất lớn. Với định hướng phát triển thành phố xanh, Đà Nẵng có điều kiện để trở thành một điểm đến thu hút dòng vốn xanh quốc tế.

Thứ hai là tài chính thương mại cho doanh nghiệp vừa và nhỏ và tài chính cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây là nhóm doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhưng lại khó tiếp cận vốn nhất. Nếu Đà Nẵng xây dựng được một hệ sinh thái tài chính thương mại gắn với Khu Thương mại tự do, bao gồm tài trợ chuỗi cung ứng, tín dụng xuất nhập khẩu và các nền tảng tài chính số thì thành phố có thể lấp đầy khoảng trống tài trợ thương mại cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời tránh cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính vốn tập trung chủ yếu vào các tập đoàn lớn và các định chế truyền thống.

Thứ ba là sandbox cho tài sản số, token hóa tài sản và thanh toán kỹ thuật số. Nếu làm tốt, Đà Nẵng có thể trở thành một phòng thí nghiệm có kiểm soát cho các mô hình tài chính mới của khu vực, giúp thử nghiệm những cách huy động vốn và giao dịch minh bạch hơn, đặc biệt cho các dự án xanh, hạ tầng và thương mại xuyên biên giới.

Các đại biểu cắt băng khai trương Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng

PV: Nhưng cách tiếp cận này đặt ra những thách thức chính sách gì đối với quá trình xây dựng và vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng?

PGS.TS. Đặng Tùng Lâm: Thách thức cũng rất rõ. Khó khăn lớn nhất là khung pháp lý trong nước còn đang hoàn thiện. Nếu thể chế không đủ rõ ràng và minh bạch, rủi ro như tẩy xanh, gian lận hay rửa tiền có thể ảnh hưởng đến niềm tin nhà đầu tư.

Bên cạnh đó là thách thức về hạ tầng công nghệ, an ninh mạng và nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ phải am hiểu cả tài chính lẫn công nghệ.

Dĩ nhiên, con đường này không dễ, nhưng nếu có khung thể chế đặc thù, hạ tầng phù hợp và chiến lược nhân lực bài bản, Đà Nẵng hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm tài chính xanh, sáng tạo và số của khu vực.

PV: Thưa ông, trong định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế, thành phố Đà Nẵng xác định đổi mới sáng tạo là trụ cột trọng tâm, với các lĩnh vực ưu tiên như tài chính xanh, thị trường carbon, fintech và tài sản số. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, theo ông, Đà Nẵng cần thiết kế và vận hành những cơ chế thị trường then chốt nào nhằm thu hút dòng vốn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm tính minh bạch, an toàn của hệ thống tài chính?

PGS.TS. Đặng Tùng Lâm: Theo tôi, để biến tầm nhìn thành hiện thực, điều quan trọng nhất là Đà Nẵng phải xây dựng được các cơ chế thị trường cụ thể, chứ không chỉ dừng ở định hướng.

Trước hết là tài chính xanh, đây phải được xem là một trụ cột. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nếu chính quyền chủ động tham gia thị trường, ví dụ như phát hành trái phiếu xanh cho các dự án hạ tầng, thì sẽ tạo ra chuẩn tham chiếu, từ đó thu hút khu vực tư nhân và các quỹ ESG quốc tế. Song song với đó, Đà Nẵng cần xây dựng cơ chế thẩm định và chứng nhận dự án xanh, minh bạch, để nhà đầu tư yên tâm rằng dòng vốn của họ thực sự phục vụ phát triển bền vững.

Văn phòng cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế

Thứ hai là thị trường carbon. Đây chính là cánh cửa để Đà Nẵng khẳng định vai trò trung tâm tài chính xanh của khu vực. Muốn làm được điều này, thành phố cần ưu tiên xây dựng cơ chế đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải minh bạch. Công nghệ số, đặc biệt là blockchain, có thể hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và góp phần nâng cao niềm tin thị trường.

Thứ ba là tài sản số và fintech, đây là mảnh ghép tạo sự khác biệt. Đà Nẵng không nên phát triển ồ ạt, mà cần các cơ chế thí điểm có kiểm soát, cho phép thử nghiệm những mô hình như token hóa tài sản, thanh toán số hay ứng dụng blockchain trong tài chính, thương mại. Quan trọng là phải có khung pháp lý rõ ràng, phạm vi thử nghiệm cụ thể và cơ chế giám sát chặt chẽ để vừa khuyến khích đổi mới, vừa kiểm soát rủi ro.

Bên cạnh đó, sandbox cần được xem là công cụ nền tảng. Nếu thiết kế tốt, sandbox sẽ nuôi dưỡng cả một hệ sinh thái fintech năng động, đúng với định hướng đi tắt đón đầu.

Cuối cùng, để các cơ chế thị trường này vận hành hiệu quả, khung pháp lý và quản trị theo chuẩn quốc tế là điều không thể thiếu được.

PV: Trân trọng cảm ơn PGS.TS Đặng Tùng Lâm!

Thanh Hà/VOV-Miền Trung