Trước các biến động, Nhật lo bảo vệ tuyến cáp quang biển

Trọng tâm của sự hợp tác hướng đến việc chia sẻ công nghệ tiên tiến để bảo trì và phát hiện sớm các sự cố đứt cáp. Hai bên cũng đặt ra tham vọng lớn trong việc thiết lập một tuyến cáp hoàn toàn mới chạy qua khu vực Bắc Băng Dương.

Các tuyến cáp quang biển có ý nghĩa chiến lược

Động thái hợp tác này cho thấy nỗ lực xích lại gần nhau giữa các cường quốc công nghệ nhằm bảo vệ huyết mạch của nền kinh tế số, đảm bảo dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới luôn được thông suốt và an toàn tuyệt đối.

Hợp tác công nghệ và tham vọng vươn tới Bắc Băng Dương

Vấn đề an ninh mạng lưới cáp quang biển dự kiến sẽ trở thành một nội dung trọng tâm trong tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc họp cấp bộ trưởng của Hội đồng Đối tác Kỹ thuật số Nhật Bản - EU diễn ra vào tháng 5 tới. Các nhà lãnh đạo sẽ thống nhất việc đẩy mạnh nghiên cứu các công nghệ phát hiện sớm hiện tượng cáp bị hư hại.

Trọng tâm của thỏa thuận này là xây dựng các phương án ứng phó khẩn cấp đối với hành vi cắt cáp, các thiệt hại vật lý do yếu tố bên ngoài gây ra và cách thức đối phó khi có các tàu thuyền đáng ngờ tiếp cận khu vực hạ tầng nhạy cảm. Thế giới hiện có khoảng 500 tuyến cáp ngầm với tổng chiều dài lên tới 1,5 triệu kilômét, chủ yếu tập trung ở Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. Hệ thống đồ sộ này đang gánh vác tới 99% lưu lượng thông tin liên lạc quốc tế.

Để giảm thiểu rủi ro, Nhật Bản và châu Âu đang nghiêm túc thảo luận về một tuyến đường cáp quang mới kết nối hai bờ lục địa chạy dọc theo phía Bắc Mỹ của Bắc Băng Dương. Việc triển khai hạ tầng tại khu vực này giúp né tránh vùng biển gần Nga, từ đó hạn chế tối đa các nguy cơ an ninh tiềm ẩn. Nếu dự án khổng lồ này trở thành hiện thực, tốc độ truyền tải thông tin giữa Nhật Bản và châu Âu dự kiến sẽ tăng lên khoảng 30%. Dù mang lại lợi ích chiến lược to lớn, quá trình triển khai chắc chắn sẽ vấp phải những thách thức không nhỏ về mặt chi phí và các yếu tố kỹ thuật phức tạp trong môi trường băng giá khắc nghiệt.

Nhật Bản và châu Âu hiện đang nắm giữ những thế mạnh vượt trội về công nghệ sản xuất và lắp đặt cáp quang biển. Công ty lớn nhất thế giới trong lĩnh vực này là Alcatel Submarine Networks của Pháp đang chiếm tới 40% thị phần toàn cầu. Cùng với đó, tập đoàn NEC của Nhật Bản cũng khẳng định sức mạnh với 20% thị phần. Thêm vào sự góp mặt của hai gã khổng lồ này, các nhà mạng viễn thông sở hữu cáp quang biển và chịu trách nhiệm lắp đặt, bảo trì hạ tầng dự kiến sẽ sớm tham gia vào khuôn khổ hợp tác chung, tạo nên một liên minh vững chắc và toàn diện.

Bảo vệ mạng lưới cáp quang biển trước sức ép địa chính trị

Nhu cầu sử dụng mạng lưới cáp quang biển đang gia tăng với tốc độ chóng mặt do sự bùng nổ của các dịch vụ truyền phát video trực tuyến và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Hạ tầng lưu trữ và xử lý dữ liệu khổng lồ đòi hỏi một hệ thống truyền tải có băng thông cực lớn và độ trễ cực thấp. Với vị trí địa lý đắc địa, Nhật Bản đóng vai trò là một trung tâm trung chuyển quan trọng kết nối khu vực Bắc Mỹ với châu Á. Vùng biển của quốc gia này là nơi giao thoa của hàng chục nghìn kilômét cáp quang, biến nó thành một mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng dữ liệu toàn cầu. Sự phụ thuộc quá lớn vào các tuyến cáp ngầm dưới đáy biển khiến cơ sở hạ tầng này trở thành mục tiêu nhạy cảm trong các cuộc xung đột địa chính trị.

Kể từ năm 2022, khi cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine nổ ra, khu vực biển Baltic đã liên tục chứng kiến các vụ hư hỏng cáp quang biển một cách bất thường. Những sự cố này gây ra tình trạng gián đoạn thông tin liên lạc nghiêm trọng và làm dấy lên những nghi ngờ về các hoạt động phá hoại có chủ đích. Tình hình an ninh hạ tầng tiếp tục diễn biến phức tạp tại khu vực châu Á.

Vào năm 2025, giới chức Đài Loan (TQ) đã tiến hành bắt giữ một thuyền trưởng người Trung Quốc đại lục với cáo buộc cố ý cắt đứt một tuyến cáp ngầm ngoài khơi bờ biển hòn đảo này. Nghiêm trọng hơn, các cơ quan an ninh còn phát hiện nhiều thiết bị thu thập và đánh cắp thông tin tình báo được gắn lén lút vào hệ thống cáp, đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia và bí mật thương mại.

Những sự việc liên tiếp xảy ra cho thấy mạng lưới cáp quang biển đã vượt ra khỏi phạm vi của một hạ tầng dân sự thông thường để trở thành mục tiêu quân sự và tình báo. "Cáp quang biển là hạ tầng cho mọi hoạt động xuyên biên giới, bao gồm giao dịch tài chính, thương mại và hoạt động quân sự. Hàng loạt vụ cắt cáp sẽ gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu", Giáo sư Motohiro Tsuchiya thuộc Đại học Keio đã đưa ra lời cảnh báo. Sự hợp tác khẩn trương giữa Nhật Bản và Liên minh châu Âu chính là bước đi mang tính phủ đầu nhằm thiết lập một hệ thống phòng thủ vững chắc, đảm bảo dòng chảy dữ liệu không bị cắt đứt trước những toan tính địa chính trị ngày càng khó lường.