Trước sự cố của flydubai, hàng chục phi công Oman vẫn bay đến Tel Aviv bất chấp lệnh cấm

Chuyến bay cứu hộ của hãng flydubai chở hành khách từ Saudi Arabia về Israel ngày 30/9/2026. Ảnh: Tổ chức cứu hộ MDA

Theo kênh Channel 12 của Israel ngày 2/10, vụ tấn công cơ trưởng do cơ phó người Oman thực hiện. May mắn là cơ trưởng đã kịp mở cửa buồng lái để các hành khách can thiệp và các phi công khác trên cùng chuyến đã hạ cánh máy bay an toàn.

Cơ phó đã cố tình làm máy bay rơi sau khi dùng dao đâm và làm bị thương cơ trưởng. Máy bay sau đó phải hạ cánh khẩn cấp xuống Saudi Arabia và các hành khách (hầu hết là người Israel) được đưa tiếp về nước.

Oman không có quan hệ với Israel. Theo Hiệp định Abraham được ký năm 2020 nhằm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Israel và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), phi công thuộc các quốc gia không có quan hệ với Israel không được phép bay vào Israel.

Tuy nhiên, truyền thông Israel đưa tin rằng trong những năm gần đây, Israel vẫn để hàng chục phi công Oman bay vào nước này. Israel đã giao việc giám sát lệnh cấm trên cho các hãng hàng không nước ngoài, tin tưởng các hãng sẽ tự thực thi quy định.

Cơ quan An ninh Israel (Shin Bet) chưa từng kiểm tra quốc tịch của các phi công flydubai, ngoài việc chỉ yêu cầu hãng không sử dụng phi công đến từ các quốc gia không có quan hệ với Israel.

Trong khi đó, Bộ Giao thông Vận tải Israel nói trong một tuyên bố rằng Shin Bet chưa từng đưa ra cảnh báo cụ thể nào về mối đe dọa từ flydubai, ngoài yêu cầu tăng cường kiểm tra hành lý.

Một quan chức giấu tên trong ngành hàng không nói: “Shin Bet có mọi phương tiện để biết trong vòng 5 phút về tất cả các phi công của hãng hàng không flydubai, nhưng họ đơn giản là đã làm ngơ. Tại Israel, họ kỳ vọng hãng hàng không này đủ tin cậy nên những năm gần đây không tiến hành kiểm tra”.

Truyền thông Israel cũng dẫn một khuyến nghị được Văn phòng Kiểm toán Nhà nước Israel đưa ra năm 2024, theo đó yêu cầu chính phủ rà soát các quy trình an ninh trong tất cả các vấn đề liên quan đến vận tải hàng không.

Trong khi nhà chức trách Israel điều tra vụ việc, Bộ Giao thông Vận tải Israel cũng sẽ bị kiểm tra, trong đó có hoạt động của Trung tâm Điều hành An ninh Hàng không. Trung tâm này được thành lập trong những năm gần đây để giám sát và theo dõi quá trình nhập cảnh của các tổ bay vào Israel.

Theo Channel 12, trong nhiều tháng, Shin Bet (cơ quan chịu trách nhiệm bảo vệ các hãng hàng không Israel) đã tranh cãi với các hãng El Al, IsraAir và Arkia sau khi cơ quan này hồi tháng 7 cấm các hãng hạ cánh tại Dubai do lo ngại căng thẳng tại Trung Đông trong bối cảnh cuộc chiến với Iran. Mặc dù vấn đề liên quan đến ba hãng hàng không Israel chứ không phải các hãng nước ngoài, nhưng Channel 12 cho rằng nếu biện pháp an ninh tăng cường cũng được áp dụng đối với các hãng hàng không nước ngoài, vụ tấn công trên chuyến bay của flydubai có thể đã được ngăn chặn.

Trong khi đó, giới chức UAE và Saudi Arabia tiếp tục điều tra về chuyến bay gặp sự cố. Shin Bet và cơ quan tình báo Mossad đang phối hợp thận trọng với các cơ quan tương ứng của hai nước.

Saudi Arabia xác nhận cơ trưởng và cơ phó đã rời nước này để đến Abu Dhabi vào sáng 1/10 sau khi được xác nhận đủ điều kiện sức khỏe.

Những kết quả điều tra ban đầu được chuyển cho nhà chức trách Israel cho thấy cơ phó tấn công vì động cơ dân tộc chủ nghĩa, cho thấy đây có thể là vụ tấn công khủng bố. Đánh giá này dựa trên những gì cơ phó nói với các điều tra viên Saudi Arabia cùng những thông tin khác.

Ngày 1/10, Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định cơ phó người Oman đã trải qua quá trình truyền bá tư tưởng Hồi giáo cực đoan. Theo Channel 12, đánh giá này được hai nguồn tin Israel nắm rõ diễn biến cuộc điều tra của Saudi Arabia đưa ra.

Theo đó, UAE tức giận với Israel vì nhanh chóng kết luận đây là vụ tấn công mang động cơ dân tộc chủ nghĩa trước khi cuộc điều tra hoàn tất, đồng thời khẳng định sẽ tự tiến hành điều tra. UAE chưa loại trừ động cơ dân tộc chủ nghĩa nhưng đang chờ đợi trước khi đưa ra kết luận chính thức vào thời điểm này.

Trong khi đó, Mossad và Shin Bet cũng đang tìm cách xác định liệu cơ phó có hành động một mình hay thực hiện theo chỉ đạo của một tổ chức khủng bố. Hiện ngày càng có nhiều đánh giá cho rằng người này hành động một mình vì động cơ dân tộc chủ nghĩa và Iran không liên quan, dù điều này chưa được xác nhận.