Truyện tranh Việt không nên lấy manga làm quy chuẩn

Chị Trà Nhữ, họa sĩ minh họa, giảng viên nghệ thuật, tại buổi thảo luận "Graphic Novel - Một cái nhìn khác về truyện tranh". Ảnh: Thúy Hạnh.

Đây là chia sẻ của chị Trà Nhữ, họa sĩ minh họa, giảng viên nghệ thuật, tại buổi thảo luận "Graphic Novel - Một cái nhìn khác về truyện tranh" mới diễn ra tại "Phòng đọc mùa thu: Con người, thiên nhiên và truyện tranh". Sự kiện diễn ra chiều 7/11 tại Hà Nội, có sự tham gia của chị Thân Trọng Thanh Quỳnh, đồng sáng lập, biên tập viên Du Bút.

Buổi trò chuyện thảo luận về nhiều cách tiếp cận khác nhau với truyện tranh, nhằm giúp độc giả lẫn tác giả Việt có cái nhìn khách quan hơn về thể loại này.

Thế giới có nhiều phong cách sáng tác khác ngoài manga

Nhận định về thị trường truyện tranh Việt Nam, chị Trà Nhữ cho rằng thị trường đang chịu sự áp áp đảo của manga Nhật Bản. "Vì đọc quá nhiều manga nên cả người đọc lẫn người sáng tác xem manga là quy chuẩn, mà không biết trên thế giới còn nhiều phong cách sáng tác khác", họa sĩ nhận định.

Độc giả Việt thường kỳ vọng tác giả Việt phải vẽ phong cách tương đối giống manga, phải hoàn thành các bộ truyện dài kỳ 15-20 tập. Tuy nhiên, Nhật Bản là quốc gia đã có hệ sinh thái manga phát triển hoàn chỉnh và lâu đời. Trong khi đó, tại Việt Nam, việc theo đuổi các bộ truyện dài kỳ tại một thị trường còn non trẻ là một quyết định mạo hiểm cho cả tác giả lẫn đơn vị xuất bản.

Ngoài chuyện đầu tư mạo hiểm, việc áp "định kiến" lên phong cách sáng tác cũng giới hạn khả năng sáng tạo của tác giả Việt. Buổi thảo luận đã đưa ra nhiều dẫn chứng về các phong cách sáng tác đa dạng của thể loại truyện tranh trên thế giới. Các diễn giả mong muốn từ việc hiểu biết sự đa dạng này, tác giả truyện tranh Việt có thêm sân chơi sáng tác, độc giả Việt cũng có những kỳ vọng hợp lý với tác phẩm nội địa.

Chị Thân Trọng Thanh Quỳnh, đồng sáng lập, biên tập viên Du Bút. Ảnh: Trần Hiền.

"Lời đồn" lạc hậu về truyện tranh

Một vấn đề khác được thảo luận tại buổi là "lời đồn" truyện tranh Việt "khó xuất bản". Theo chị Thanh Quỳnh, đây là "lời đồn" đã lạc hậu, thị trường xuất bản truyện tranh Việt hiện nay đã cởi mở hơn một thập kỷ trước rất nhiều. Đồng sáng lập Du Bút khuyến khích tác giả Việt xuất bản sách thay vì chỉ đăng lên các nền tảng mạng xã hội, nhằm giữ thế chủ động của tác giả trước các thay đổi của thuật toán, đồng thời giúp câu chuyện được lưu trữ, được lan tỏa xa hơn, lâu hơn.

"Nhiều tác phẩm viral trên mạng nhưng khi xuất bản sách giấy có mức bán không như kỳ vọng. In sách, tác giả mới thật sự biết tác phẩm của mình có đủ sức hấp dẫn để thuyết phục một người xa lạ quyết định mua hay không", chị Quỳnh nói. Chị cho rằng điều quan trọng là tác giả tìm được nơi "chọn mặt gửi vàng". Thay vì đăng lên nền tảng không thể kiểm soát thuật toán, tác giả có thể chọn công ty phát hành/NXB đủ tin tưởng, có bản lĩnh và tâm huyết với tác phẩm.

Các diễn giả cũng chia sẻ về xu hướng truyện tranh trên thế giới. Theo đó, nhu cầu đọc truyện tranh ngày càng tăng cao, truyện tranh đóng vai trò như "cầu nối" giữa rất nhiều hình thức nghệ thuật. Tác phẩm điện ảnh sau được chuyển thể lại truyện tranh; hoặc tác phẩm truyện tranh được mua bản quyền để chuyển thể điện ảnh. Nhờ tính linh hoạt kết hợp kịch bản lẫn hình ảnh, truyện tranh có nhu cầu tiếp cận lớn từ độc giả, NXB, lẫn đơn vị làm phim.

Truyện tranh còn là một hình thức tiếp cận giúp độc giả nhỏ tuổi hiểu hơn về tác giả, tác phẩm kinh điển. Lấy ví dụ, cuốn graphic novel Glass Town là tác phẩm phóng tác trên những bức thư thời nhỏ của chị em Bronte. Cuốn sách có sức hút lớn với người hâm mộ của nhóm tác giả này, từ người lớn tới trẻ nhỏ. "Truyện tranh có thể là một cách giúp trẻ em đọc nhiều sách hơn, tiếp xúc văn học nhiều hơn", chị Trà Nhữ nói.

Tại chương trình, các diễn giả cũng thảo luận về cách đọc truyện tranh. Mỗi cách kết hợp hình với chữ, cách phân khung, chọn góc máy,... đều là những ngôn ngữ kể chuyện mà độc giả nên lưu ý khi đọc để hiểu hơn chủ ý của người sáng tác.