TS Lê Xuân Kiêu: Đưa Văn Miếu - Quốc Tử Giám thành không gian sáng tạo

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám được triển khai trên nhiều lĩnh vực, không chỉ nhằm tôn vinh giá trị đạo học Việt Nam, tri ân các bậc tiền nhân mà còn tạo cơ hội quảng bá di sản đến bạn bè quốc tế. Đây cũng là bước chuẩn bị cho định hướng phát huy giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong chặng đường hướng tới kỷ niệm 1.000 năm.

TS Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám trao đổi với PV. Ảnh: Mai Loan.

- Thưa ông, từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã triển khai nhiều hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám. Ông có thể chia sẻ về những kết quả nổi bật của chuỗi hoạt động này và ý nghĩa đối với việc phát huy giá trị di sản?

TS Lê Xuân Kiêu: Thực hiện ý kiến chỉ đạo của thành phố Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, từ đầu năm 2026 đến nay, chúng tôi đã triển khai 10 nhóm nhiệm vụ, trong đó 9 nhóm nhiệm vụ phục vụ trực tiếp cho lễ kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám và một nhóm nhiệm vụ hướng tới kỷ niệm 1.000 năm Quốc Tử Giám.

Với 10 nhóm nhiệm vụ đó, bao gồm 72 nhiệm vụ cụ thể, hiện nay chúng tôi đã hoàn thành được 50/72 nhiệm vụ. Trong các nhiệm vụ đó, trọng tâm là Hội thảo khoa học cấp quốc gia 950 năm Quốc Tử Giám - Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước sẽ được tổ chức vào ngày 12/11 và Lễ kỷ niệm cấp quốc gia "950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam" sẽ được tổ chức vào 19h30 ngày 14/11 tới đây.

Các hoạt động trải dài từ đầu năm cho đến nay và mở rộng ra ngoài không gian Quốc Tử Giám, đến các không gian ở các địa phương khác cũng như một số nước, chẳng hạn như Pháp, Đức, Nga…

Các hoạt động rất đa dạng, toàn diện, từ những hoạt động phát huy giá trị di sản đến trưng bày, triển lãm, hội thảo khoa học và các hoạt động nghệ thuật, tạo nên một bức tranh phong phú, đa dạng, sinh động. Chúng tôi đã hết sức nỗ lực, cố gắng tổ chức các lực lượng, các nguồn lực làm sao để các hoạt động được trải đều và có những điểm nhấn.

Thông qua những hoạt động đó, chúng tôi mong muốn tôn vinh các giá trị của đạo học Việt Nam, tri ân các bậc tiền nhân, những người đã sáng lập, phát triển Quốc Tử Giám. Đây cũng là cơ hội quảng bá những giá trị của Quốc Tử Giám đến bạn bè quốc tế.

Bên cạnh đó, các hoạt động còn tạo điều kiện chỉnh trang di tích ngày càng khang trang, đẹp đẽ hơn, đồng thời nâng cao điều kiện phục vụ khách tham quan.

- Từ dấu mốc kỷ niệm 950 năm với nhiều hoạt động có ý nghĩa như vậy, Trung tâm tiếp tục có những hướng đi như thế nào để phát triển, khẳng định Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một điểm sáng về di sản sống trong đời sống hiện đại hôm nay?

TS Lê Xuân Kiêu: Kỷ niệm 950 năm là cơ hội, điều kiện để phát huy giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đồng thời, những việc làm trong dịp kỷ niệm 950 năm cũng hướng tới kỷ niệm 1.000 năm, tức là 50 năm sau.

Trước mắt, chúng tôi tập trung kết nối khu vực nội tự, khu vực vườn Giám và khu vực Hồ Văn, tạo thành một chỉnh thể thống nhất.

Thứ hai, chúng tôi tập trung hoàn thiện và tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới xây dựng trung tâm điều hành thông minh di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, phục vụ cả công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Thứ ba, chúng tôi mong muốn đưa Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực sự trở thành một không gian văn hóa không chỉ của Hà Nội, của cả nước mà còn là nơi hội tụ, giao lưu với các nền văn hóa trên thế giới. Đồng thời, đây cũng sẽ là không gian sáng tạo, thu hút và kết nối các tổ chức, cá nhân hoạt động sáng tạo đến đây, tạo ra những giá trị mới trên nền tảng di sản.

- Tại buổi họp báo vừa qua, ông có nói đến một số công việc đang triển khai ở Hồ Văn. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về những công việc này, hiện đang được thực hiện đến đâu?

TS Lê Xuân Kiêu: Trong nhiệm vụ kỷ niệm 950 năm có một công việc là thành lập Trung tâm Công nghiệp văn hóa Hồ Văn. Trong tháng 10/2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã ban hành quyết định thành lập Trung tâm.

Tất nhiên, từ khi thành lập Trung tâm cho đến khi vận hành, có các hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, của Luật Thủ đô sẽ là một chặng đường tiếp theo mà chúng tôi phải hiện thực hóa từng bước.

Nhưng với sự ra đời của Trung tâm Công nghiệp văn hóa Hồ Văn, đây là một cơ sở pháp lý. Lần đầu tiên trong khuôn viên của một di sản thành lập một trung tâm công nghiệp văn hóa, có 11 lĩnh vực công nghiệp văn hóa, có những nguồn lực đầu tư cho công nghiệp văn hóa cũng như có những cơ chế để huy động các nguồn lực của xã hội vào hoạt động của Trung tâm Công nghiệp văn hóa trong thời gian tới.

Chúng tôi mong rằng đây sẽ là tiền đề, điều kiện hết sức quan trọng để trong thời gian tới tập trung phát triển khu vực Hồ Văn, đưa Trung tâm Công nghiệp văn hóa thực sự hoạt động hiệu quả, bền vững, đem lại những sản phẩm và giá trị văn hóa.

Qua đó, khách tham quan, công chúng Thủ đô, bạn bè và du khách các nước trên thế giới khi đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám sẽ có thêm một không gian, có thêm những tương tác và trải nghiệm. Và thực sự, đó sẽ là một không gian văn hóa theo đúng nghĩa của nó.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Mời quý độc giả xem video: TS Lê Xuân Kiêu giới thiệu về sơ đồ và tờ gấp tham quan mới tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Thực hiện: Mai Loan.