Từ 15/11, quỹ phụ huynh bị 'khai tử', hết thời 'góp rồi giao chi tiêu'

Chị Nguyễn Thị Bình (ở xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh) cho biết, gia đình có 3 con đang học cấp 1, 2 và 3. Những năm trước, chị từng đóng quỹ phụ huynh ba lần trong năm, mỗi lần 700.000 đồng. Với lớp 48 học sinh, tổng số tiền lên tới hơn 100 triệu đồng.

“Không phải số tiền nhỏ nhưng tôi không biết cụ thể tiền được sử dụng vào đâu, ngoài bảng chi tiêu khá chung chung. Nhiều phụ huynh dù không đồng tình vẫn đóng vì tâm lý sợ con bị ảnh hưởng”, chị nói.

Dự trù chi phí lớp năm học 2026-2027. Ảnh: Phụ huynh cung cấp

Theo chị, việc ban đại diện cha mẹ học sinh không còn được thu quỹ, nhận và quản lý tiền hỗ trợ sẽ giúp hạn chế tình trạng thu chi thiếu minh bạch, đồng thời giảm áp lực cho những gia đình đông con hoặc khó khăn.

“Đầu năm học có rất nhiều khoản tiền đè lên vai người lao động. Tôi ủng hộ quy định này, nhưng về lâu dài nhà trường cũng cần được bảo đảm đủ kinh phí hoạt động, tránh trường hợp thiếu những khoản tối thiểu khiến học sinh chịu thiệt”, chị Bình bày tỏ.

Quy định mới về Ban đại diện cha mẹ học sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tổ chức này không được đặt ra các khoản đóng góp bắt buộc, ấn định hoặc phân bổ mức hỗ trợ, thời hạn nộp tiền; gây áp lực hoặc phân biệt đối xử với phụ huynh không đóng góp.

Ban đại diện cũng không được thu, tiếp nhận, quản lý các khoản hỗ trợ; sử dụng danh nghĩa tập thể để vận động tài trợ cho nhà trường.

Nhiều phụ huynh đồng tình với việc ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, quản lý tiền hỗ trợ.

Theo quy định, ban đại diện cha mẹ học sinh được thành lập theo từng lớp hoặc trường, có nhiệm vụ phối hợp với nhà trường thực hiện một số hoạt động; đại diện phụ huynh trao đổi, đối thoại, kiến nghị với giáo viên, ban giám hiệu về việc chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý và giáo dục học sinh.

Tổ chức này không được can thiệp vào bộ máy quản trị, điều hành và hoạt động chuyên môn của nhà trường. Việc thu thập, cung cấp, sử dụng hoặc công khai thông tin về người trong trường cũng phải tuân thủ quy định.

Không thu quỹ, phụ huynh hỗ trợ thế nào?

Trong trường hợp có hoạt động cần hỗ trợ, phụ huynh có thể tham gia trên tinh thần tự nguyện bằng hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán trực tiếp cho bên cung cấp. Sau khi kết thúc hoạt động, kết quả phải được công khai để phụ huynh tiếp cận đầy đủ thông tin.

Các khoản hỗ trợ không được sử dụng để cải tạo, sửa chữa, mua sắm thiết bị cho trường, lớp; chi trả thù lao, tiền công, tiền thưởng cho giáo viên hoặc thực hiện những hoạt động thuộc trách nhiệm của nhà trường.

Thu chi quỹ lớp của học sinh lớp 5. Ảnh: Phụ huynh cung cấp

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy định trước đây bộc lộ một số hạn chế, việc quản lý và sử dụng các khoản hỗ trợ tự nguyện chưa thống nhất. Một số nơi còn xảy ra tình trạng lạm thu, vận động đóng góp không đúng quy định.

Trong khi đó, theo quy định hiện hành từ năm 2011, ban đại diện cha mẹ học sinh lớp được nhận các khoản đóng góp của cha mẹ học sinh trong lớp để làm quỹ hoạt động. Kinh phí của ban đại diện cấp trường được trích từ các lớp cùng một số nguồn tài trợ khác.

Trưởng ban đại diện thống nhất với giáo viên chủ nhiệm hoặc hiệu trưởng về kế hoạch sử dụng quỹ trên cơ sở đồng thuận của tập thể.

Việc bỏ cơ chế thu và quản lý quỹ chung nhận được sự đồng tình của một số phụ huynh, song cũng đặt ra câu hỏi về cách xử lý những khoản chi nhỏ, phát sinh thường xuyên trong lớp học.

Anh Trần Định cũng ở Bắc Ninh cho rằng, việc kiểm soát thu quỹ là cần thiết nhưng cần có hướng dẫn cụ thể về những khoản chi phục vụ trực tiếp học sinh.

“Nếu lớp hỏng bóng đèn, hết giấy in đề thi hoặc cần sửa quạt trần thì quy trình xin ngân sách nhà trường có kịp thời không? Nếu không có cơ chế thay thế, giáo viên có thể lại phải tự bỏ tiền túi”, anh Định băn khoăn.

Trước đây lớp con anh Định thu khoảng 400.000-500.000 đồng mỗi học kỳ. Số tiền được sử dụng cho các hoạt động như photocopy tài liệu, trang trí lớp, tập văn nghệ, liên hoan cuối kỳ hoặc một số hoạt động khác của học sinh.

Anh cho biết các khoản thu chi được thông báo chi tiết, phụ huynh không đóng cũng không bị phàn nàn. Một số giáo viên còn từ chối nhận quà và chuyển lại để hỗ trợ học sinh khó khăn trong lớp.

“Không thu quỹ thì có thể phải đóng từng khoản nhỏ khi phát sinh, vừa mất thời gian vừa bất tiện. Điều tôi quan tâm là các khoản thu phải rõ ràng, hợp lý và không tạo áp lực với phụ huynh”, anh Định cho hay.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu công khai danh sách cơ sở giáo dục lạm thu

Giáo viên cũng được giảm áp lực thu - chi

Cô Vũ Thương, một giáo viên ở Hà Nội chia sẻ, trường nơi cô công tác đã không thu quỹ phụ huynh. Theo cô, việc này giúp giáo viên giảm đáng kể những phiền toái liên quan đến tiền bạc.

“Văn nghệ mỗi năm hai lần, nhà trường chi cho các tiết mục. Những thứ như bánh kẹo ngày lễ, cờ, bóng thì phụ huynh tự túc. Việc thăm hỏi học sinh ốm đau cũng dừng”, cô Thương nói.

Theo cô Thương, khi không có quỹ chung, những nhu cầu như lắp điều hòa được xử lý theo nguyên tắc phụ huynh có nhu cầu thì đề xuất, nhà trường tiếp nhận, thay vì đứng ra thu tiền.

“Các bạn năm nay học lớp này, năm sau có thể chuyển lớp khác, nên những thiết bị mua bằng tiền phụ huynh cũng khó xử lý. Không thu thì giáo viên cũng tránh được nhiều phiền hà”, cô giáo này kể.

Theo quy định mới, từ 15/11, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được đứng ra thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ.

Tuy nhiên, cô cho rằng thực tế lớp học vẫn phát sinh nhiều khoản chi nhỏ, từ bánh quà các dịp lễ, trang phục biểu diễn văn nghệ đến thăm hỏi học sinh, hỗ trợ trẻ có hoàn cảnh khó khăn.

“Trước đây trường thu 50.000 đồng nhưng phụ huynh cũng phản đối. Trong khi nhiều khoản phục vụ hoạt động của học sinh vẫn phát sinh, giáo viên đôi khi phải đóng góp thêm”, cô Thương cho biết thêm.

Khi không còn quỹ chung, nhà trường cần có cách xử lý rõ ràng đối với những khoản chi thuộc trách nhiệm của mình, trong khi phụ huynh chỉ tham gia những hoạt động tự nguyện, tránh để việc cấm thu quỹ dẫn tới các khoản đóng góp nhỏ lẻ khác.

Quy định mới vì vậy không chỉ thay đổi cách thức hoạt động của ban đại diện cha mẹ học sinh mà còn đặt ra yêu cầu phân định rõ hơn trách nhiệm tài chính giữa nhà trường và phụ huynh, đặc biệt với những khoản chi phát sinh trong quá trình tổ chức các hoạt động cho học sinh.