Từ bản sắc văn hóa đến sức mạnh đại đoàn kết - Kỳ 3: Chủ động phòng ngừa, bảo vệ vững chắc khối đại đoàn kết
Trong môi trường truyền thông số, thông tin có thể lan truyền nhanh chóng chỉ sau vài thao tác trên điện thoại thông minh. Bên cạnh những lợi ích trong kết nối, chia sẻ tri thức, không gian mạng cũng tiềm ẩn nguy cơ khi thông tin sai sự thật, xuyên tạc về dân tộc, tôn giáo bị lợi dụng để gây hoài nghi, chia rẽ cộng đồng. Bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc vì thế không chỉ là đấu tranh với các luận điệu sai trái mà quan trọng hơn là củng cố niềm tin, nâng cao nhận thức và xây dựng khả năng tự nhận diện, phòng ngừa thông tin xấu độc trong mỗi người dân.
Nhận diện nguy cơ từ những luồng thông tin sai lệch
Không gian mạng ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong đời sống xã hội. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể tiếp cận nhiều nguồn thông tin, trao đổi quan điểm và chia sẻ những vấn đề quan tâm. Sự phát triển này mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, song cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về khả năng kiểm chứng thông tin.

Cán bộ xã Mường Động thường xuyên hỗ trợ người dân nhận diện, cảnh giác trước các luồng thông tin sai lệch.
Đối với địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) sinh sống, vấn đề này càng cần được quan tâm.
Sự khác biệt về điều kiện tiếp cận thông tin, ngôn ngữ, kỹ năng sử dụng công nghệ và khả năng kiểm chứng nguồn tin có thể khiến một bộ phận người dân gặp khó khăn trong phân biệt thông tin chính xác với nội dung sai lệch.
Đặc biệt, những vấn đề liên quan đến dân tộc, tôn giáo, phong tục, tập quán nếu bị xuyên tạc, cắt ghép hoặc diễn giải thiếu khách quan có thể tác động đến nhận thức, tâm lý và quan hệ cộng đồng.
Vì vậy, một trong những yêu cầu đặt ra trong thực hiện Đề án 57 là chủ động nắm bắt tư tưởng, dư luận xã hội; kịp thời cung cấp thông tin chính thống, phát hiện và phối hợp xử lý những nội dung sai sự thật, lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để gây chia rẽ khối đại đoàn kết.
Thời gian qua, công tác theo dõi, nắm bắt và đấu tranh với thông tin sai lệch được các cơ quan chức năng và hệ thống chính trị địa phương duy trì thường xuyên.

Người dân thôn Mường Kè, xã Mường Hoa phát huy tinh thần đoàn kết trong xây dựng, củng cố cộng đồng dân cư.
Trong đó, Báo và phát thanh, truyền hình Phú Thọ thực hiện chế độ trực thông tin 24/7, phối hợp theo dõi, rà soát, tổng hợp và phân tích thông tin từ báo chí trong tỉnh, báo chí Trung ương viết về địa phương cũng như các luồng thông tin trên không gian mạng.
Công an tỉnh, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Dân tộc và Tôn giáo tăng cường rà soát, phát hiện, tham mưu giải pháp xử lý thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là những luận điệu liên quan đến dân tộc, tôn giáo có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS.

Cán bộ Công an xã Ngọc Sơn tuyên truyền, phổ biến các chính sách, quy định pháp luật liên quan đến công tác dân tộc, tôn giáo cho người dân thôn Mu Khướng.
Cùng với đó, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí và truyền thông trên mạng xã hội được chú trọng. Việc chấp hành Luật Báo chí và các quy định liên quan được kiểm tra, đôn đốc; những biểu hiện chệch hướng tôn chỉ, mục đích hoặc đưa tin thiếu kiểm chứng được chấn chỉnh.
Các trang thông tin điện tử tổng hợp, hội nhóm và tài khoản mạng xã hội có lượng tương tác lớn được quan tâm rà soát, phối hợp với lực lượng chức năng xử lý các trường hợp đăng tải, phát tán tin giả, tin sai sự thật.
Tuy nhiên, đấu tranh với thông tin sai lệch không chỉ dừng ở việc phát hiện, xử lý nội dung vi phạm. Quan trọng hơn là nâng cao khả năng tự nhận diện, kiểm chứng và lựa chọn nguồn tin đáng tin cậy của người dân.
Khi có đủ kiến thức, kỹ năng và niềm tin, mỗi người sẽ chủ động hơn trước những nội dung thiếu căn cứ, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa. Đây cũng là yêu cầu để công tác tuyên truyền được triển khai thường xuyên, liên tục, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, từng cộng đồng dân cư.
Củng cố niềm tin, xây dựng thế trận đoàn kết vững chắc
Trong bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, niềm tin của Nhân dân là nền tảng quan trọng. Niềm tin được xây dựng từ thông tin chính xác, từ việc thực hiện tốt chính sách dân tộc, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, tôn trọng bản sắc văn hóa và giải quyết kịp thời những vấn đề chính đáng của người dân.
Thực tiễn triển khai Đề án 57 cho thấy, công tác tuyên truyền, vận động được gắn với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Thông qua những hoạt động gần gũi, thiết thực, người dân được cung cấp thông tin và có cơ hội giao lưu, chia sẻ, tăng cường sự gắn bó giữa các dân tộc.
Trong quá trình đó, hệ thống thông tin cơ sở, người có uy tín, tuyên truyền viên và các tổ chức đoàn thể giữ vai trò quan trọng. Đây là những lực lượng gần dân, hiểu địa bàn, nắm rõ phong tục, tập quán và có khả năng chuyển tải chính sách theo cách dễ hiểu, phù hợp với từng cộng đồng.
Một thông tin được giải thích kịp thời, một băn khoăn được trao đổi thẳng thắn hay một kiến nghị được chuyển đến cơ quan có trách nhiệm giải quyết đều góp phần hạn chế nhận thức sai lệch, củng cố sự đồng thuận trong Nhân dân.

Thời gian qua, các cấp, các ngành, các đơn vị trong tỉnh đã đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền những thông tin chính thống về lịch sử, dân tộc, tôn giáo cho các tầng lớp Nhân dân.
Đội ngũ 5.683 tuyên truyền viên cơ sở của tỉnh chính là lực lượng quan trọng trong mạng lưới này. Cùng với đó, sự phối hợp giữa các sở, ngành, cấp ủy, chính quyền địa phương với lực lượng quân đội, công an, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tạo nên sự liên kết trong công tác tuyên truyền, vận động tại địa bàn dân cư.
Để lực lượng này phát huy hiệu quả, cần tiếp tục quan tâm điều kiện hoạt động, bồi dưỡng kỹ năng truyền thông và khả năng ứng dụng công nghệ.
Đặc biệt, đội ngũ cán bộ thông tin, tuyên truyền cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính cần được củng cố, nâng cao năng lực; hệ thống truyền thanh thông minh cần được đầu tư, nâng cấp, đồng thời tăng cường phân cấp cho chính quyền cấp xã trong quản lý, vận hành hệ thống thông tin cơ sở.

Việc đưa thông tin chính xác đã góp phần bảo vệ khối đại đoàn kết, củng cố niềm tin trong Nhân dân.
Cùng với đó, chất lượng thông tin chính thống trên các nền tảng số phải nhanh, chính xác, dễ tiếp cận nhưng không đơn giản hóa những vấn đề phức tạp, nhất là nội dung liên quan đến dân tộc, tôn giáo.
Các sản phẩm truyền thông ngắn, infographic, video clip cần được khai thác phù hợp để tăng sức lan tỏa, giúp người dân có thêm căn cứ nhận diện, kiểm chứng thông tin sai lệch.
Đặc biệt, bảo vệ khối đại đoàn kết phải gắn chặt với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa. Khi phong tục tốt đẹp được gìn giữ, bản sắc các dân tộc được tôn trọng, quyền bình đẳng được bảo đảm và những giá trị chung được phát huy, sự gắn bó giữa người dân với quê hương, cộng đồng sẽ ngày càng bền chặt.
Từ góc độ đó, thực hiện Đề án 57 không chỉ là tổ chức các hoạt động tuyên truyền hay xử lý thông tin sai trái trên không gian mạng. Cốt lõi là xây dựng sự đồng thuận từ cơ sở, tạo điều kiện để người dân được tiếp cận thông tin chính xác, tham gia các hoạt động cộng đồng và phát huy vai trò chủ thể trong gìn giữ, xây dựng quê hương.
Khi mỗi bản làng giữ được bản sắc, mỗi khu dân cư xây dựng được nếp sống văn minh, mỗi người dân có khả năng nhận diện thông tin sai lệch và cùng hướng tới lợi ích chung, khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ ngày càng được củng cố. Đây chính là nền tảng để Phú Thọ phát huy sức mạnh nội sinh, xây dựng quê hương phát triển bền vững.
