Từ bản văn hóa lan tỏa nếp sống đẹp

Hoạt động trải nghiệm của thầy trò Trường PTDTBT TH Mường Pồn.

Chung sức xây dựng bản văn hóa

Sau khi sáp nhập hai bản Cò Chạy 1 và Cò Chạy 2, bản Cò Chạy, xã Mường Pồn, tỉnh Điện Biên hiện có 240 hộ với 983 nhân khẩu. Dù đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn, tinh thần đoàn kết, tương trợ trong lao động, sản xuất và sinh hoạt cộng đồng vẫn là giá trị được bà con trân trọng, gìn giữ.

Theo ông Lò Văn Xuân, Trưởng bản Cò Chạy, trước khi sáp nhập, phong trào xây dựng gia đình văn hóa tại hai bản đã đạt những kết quả tích cực. Riêng năm 2025, bản Cò Chạy 1 có 107 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa, trong khi Cò Chạy 2 có 97 hộ. Tổng cộng, hai bản có 204 hộ gia đình văn hóa, tạo nền tảng để cộng đồng dân cư tiếp tục duy trì, phát huy những nếp sống tốt đẹp sau sáp nhập.

Người dân xã Mường Pồn bày tỏ tâm tư, nguyện vọng thông qua hoạt động đối thoại với Chủ tịch UBND xã.

Một trong những điểm đáng chú ý tại Cò Chạy là việc người dân cùng xây dựng quy ước về nếp sống văn hóa. Những nội dung được thống nhất không chỉ hướng đến xây dựng gia đình hòa thuận mà còn đề cao trách nhiệm của mỗi người đối với cộng đồng, từ giữ gìn tình làng nghĩa xóm đến bảo vệ cảnh quan, phát triển kinh tế và gìn giữ bản sắc dân tộc.

Theo quy ước, người dân trong bản có trách nhiệm duy trì quan hệ láng giềng thân thiện, đoàn kết, giúp đỡ nhau khi khó khăn, hoạn nạn; tôn trọng cuộc sống riêng của từng gia đình. Những mâu thuẫn phát sinh cần được giải quyết trên tinh thần dân chủ, bình đẳng, thẳng thắn nhưng tế nhị, giữ gìn sự hòa thuận trong cộng đồng.

Đáng chú ý, quy ước được xây dựng trên cơ sở bàn bạc, thống nhất của người dân. 100% hộ tham gia họp thảo luận, biểu quyết tán thành. Điều này cho thấy vai trò của cộng đồng trong việc xác lập những chuẩn mực ứng xử chung, làm cơ sở để mỗi gia đình cùng thực hiện.

Không chỉ đề cao tinh thần đoàn kết, người dân Cò Chạy còn đưa việc bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan bản làng vào quy ước. Mỗi hộ có trách nhiệm thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, giữ gìn vệ sinh đường ngõ, khơi thông rãnh thoát nước, bảo vệ nguồn nước và trồng cây xanh.

Trong chăn nuôi, các gia đình được yêu cầu làm chuồng trại hợp vệ sinh, không thả rông gia súc làm ảnh hưởng đến môi trường và hoa màu của các hộ khác. Bên cạnh đó, việc bảo vệ rừng, giữ gìn các công trình công cộng, đường giao thông và hệ thống thủy lợi cũng được xác định là trách nhiệm chung.

Những quy định cụ thể ấy hướng tới việc hình thành ý thức tự giác trong mỗi gia đình, để xây dựng bản văn hóa không chỉ dừng lại ở danh hiệu mà trở thành những việc làm thiết thực trong đời sống hằng ngày.

Hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao luôn được các nhà trường quan tâm, thực hiện.

Gìn giữ bản sắc, vun đắp nếp sống mới

Ở Cò Chạy, xây dựng đời sống văn hóa còn gắn với việc giữ gìn những giá trị truyền thống của đồng bào dân tộc Thái. Trong quy ước, người dân thống nhất phát huy các lễ hội tiêu biểu, trong đó có Lễ hội Mừng cơm mới; khuyến khích các gia đình tham gia tổ chức, duy trì và truyền dạy những nghi thức văn hóa truyền thống.

Việc gìn giữ lễ hội không đơn thuần là duy trì một hình thức sinh hoạt cộng đồng mà còn góp phần trao truyền những giá trị văn hóa từ thế hệ trước cho lớp trẻ. Thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ và sinh hoạt tập thể, người dân có thêm cơ hội giao lưu, gắn kết và nâng cao đời sống tinh thần.

Cùng với bảo tồn bản sắc, quy ước của bản khuyến khích người dân tham gia các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao do xã và bản tổ chức, hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc hằng năm. Đây là những hình thức sinh hoạt có ý nghĩa trong củng cố sự gắn bó giữa các gia đình, cộng đồng dân cư.

Một điểm đáng chú ý khác là việc xây dựng bản văn hóa được gắn với trách nhiệm chăm lo cho thế hệ trẻ. Quy ước xác định các gia đình phải tạo điều kiện để con em đến trường đúng độ tuổi, không để trẻ em bỏ học, đồng thời phối hợp với nhà trường trong giáo dục, rèn luyện học sinh.

Phong trào khuyến học, khuyến tài cũng được đưa vào những nội dung cộng đồng cùng thực hiện. Ông bà, cha mẹ có trách nhiệm động viên, khích lệ con cháu học tập, hướng tới những trình độ cao hơn. Đây là cách cộng đồng gắn việc xây dựng đời sống văn hóa với nâng cao dân trí và chăm lo tương lai của thế hệ trẻ.

Ông Nguyễn Văn Lương, Chủ tịch UBND xã Mường Pồn (người áo trắng, cầm đèn ông sao) thăm, tặng quà Tết Trung thu cho học sinh trên địa bàn.

Bên cạnh đó, quy ước còn đề cao tinh thần giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, khuyến khích các hộ tích cực lao động, sản xuất, sử dụng đất đai hiệu quả, làm giàu chính đáng và hỗ trợ những gia đình khó khăn vươn lên trong cuộc sống.

Các chuẩn mực về gia đình văn hóa, gìn giữ vệ sinh môi trường, khuyến học, phát triển kinh tế và bảo tồn bản sắc được đặt trong mối quan hệ gắn bó với nhau. Bởi đời sống văn hóa không chỉ thể hiện qua những hoạt động lễ hội, văn nghệ mà còn từ cách mỗi gia đình chăm lo con cái, ứng xử với xóm giềng, giữ gìn môi trường sống và chung tay vì công việc của bản.

Để những giá trị ấy được duy trì, quy ước xác định trách nhiệm của Trưởng bản, Chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể trong tuyên truyền, vận động, kiểm tra, giám sát. Những cá nhân, gia đình thực hiện tốt được biểu dương, động viên; các nội dung không còn phù hợp có thể được người dân bàn bạc, thống nhất điều chỉnh.

Từ kết quả xây dựng gia đình văn hóa của hai bản trước sáp nhập đến việc cùng thống nhất những chuẩn mực sinh hoạt chung, Cò Chạy có những nền tảng để tiếp tục củng cố phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Giữ gìn bản sắc, xây dựng gia đình hòa thuận, khuyến khích con em học tập và chung tay bảo vệ môi trường là những việc làm gần gũi, thiết thực. Khi được người dân tự giác thực hiện, những giá trị ấy sẽ góp phần lan tỏa nếp sống đẹp, xây dựng cộng đồng đoàn kết, văn minh trên vùng đất Mường Pồn.