Từ Brexit đến 'Bre-entry': Anh tìm đường xích lại gần EU
Mười năm sau cuộc trưng cầu dân ý đưa Anh rời Liên minh châu Âu (EU), London đang từng bước tìm cách tháo gỡ những rào cản hậu Brexit, trong bối cảnh biến động toàn cầu thúc đẩy các bên xích lại gần nhau hơn.

Thủ tướng Anh Andy Burnham dự kiến gặp các nhà lãnh đạo châu Âu tại Brussels ngày 20/11/2026. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN phát
"Mất nhiều hơn được"
Theo báo The New York Times, Thủ tướng Anh Andy Burnham và các nhà lãnh đạo châu Âu dự kiến gặp nhau tại Brussels ngày 20/11 nhằm tháo gỡ một số rào cản được dựng lên sau Brexit, gần một thập kỷ kể từ khi cử tri Anh quyết định rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) gồm 27 thành viên.
Nỗ lực tái thiết quan hệ được thúc đẩy mạnh hơn dưới thời Thủ tướng mới Andy Burnham, người tuyên bố trong tuần này rằng Brexit “đã không mang lại hiệu quả”. Trong bài phát biểu hôm 16/11, ông Burnham nói: “Đó giống như câu chuyện bộ quần áo mới của hoàng đế, khi không ai sẵn sàng nói ra sự thật hiển nhiên”, đồng thời thẳng thắn thừa nhận: “Chúng ta đã mất nhiều hơn những gì đạt được trong 10 năm qua”.
Dù còn nhiều trở ngại giữa Anh và Brussels để tiến tới một mối quan hệ gần gũi hơn đáng kể, các bên đang từng bước thu hẹp bất đồng. Đây là hội nghị thượng đỉnh thứ hai tập trung vào việc tăng cường hợp tác giữa hai bên.
Mục tiêu khiêm tốn sau nhiều tháng ngoại giao
Mục tiêu của hội nghị thượng đỉnh kéo dài một ngày khá cụ thể và tương đối khiêm tốn. Đây là kết quả của nhiều tháng đàm phán ngoại giao, bắt đầu từ khi cựu Thủ tướng Anh Keir Starmer lên nắm quyền và theo đuổi chủ trương tăng cường quan hệ với châu Âu. Các nội dung dự kiến gồm: Thỏa thuận nới lỏng các hạn chế thương mại nông sản, qua đó hỗ trợ nông dân Anh, những người từ sau Brexit đã nhiều lần phàn nàn về thủ tục giấy tờ phức tạp khi bán hàng sang EU; Chương trình trải nghiệm dành cho thanh niên, cho phép hàng chục nghìn thanh niên ở châu Âu tạm thời sang Anh làm việc và học tập, và ngược lại, mà không phải chịu những hạn chế được áp dụng sau Brexit; Thỏa thuận liên kết lại các hệ thống giao dịch khí thải carbon.
Tuy nhiên, một số thay đổi được áp dụng sau Brexit vẫn chưa nằm trong chương trình thảo luận. Chẳng hạn, vấn đề tự do đi lại vẫn chưa được đưa lên bàn đàm phán. Trước Brexit, người dân Anh và các nước châu Âu có thể qua lại biên giới thuận tiện hơn. Người lao động Anh và châu Âu hiện cũng không thể chuyển đổi công việc giữa Anh và các nước trên lục địa dễ dàng như trước.
Điều gì thúc đẩy Anh và EU xích lại gần nhau?
Tại Anh, sự thay đổi trong cách tiếp cận đang được thúc đẩy từ cấp lãnh đạo cao nhất.
“Sau 10 năm, chúng ta có một thủ tướng sẵn sàng công khai thừa nhận điều mà mọi người đã biết suốt 10 năm qua: Brexit là một thất bại lớn”, Nathalie Tocci, nhà khoa học chính trị người Italy tại Đại học Johns Hopkins, nhận định, đồng thời dùng một từ ngữ mạnh để nhấn mạnh quan điểm của mình.
Theo bà, điều này mở ra cơ hội cho một cuộc thảo luận nghiêm túc về tương lai quan hệ giữa Anh và EU.
Nỗ lực tái thiết quan hệ cũng chịu tác động đáng kể từ ba quốc gia không tham dự hội nghị. Tổng thống Mỹ Donald Trump trong hai năm qua đã làm đảo lộn thương mại toàn cầu bằng các mức thuế quan, thúc đẩy châu Âu tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về quốc phòng, xích lại gần Nga và khiến các đồng minh bất ngờ trước nhiều quyết định. Những diễn biến này thúc đẩy các đối tác thân cận nhất của Mỹ tìm kiếm những mối quan hệ và sự hỗ trợ từ các đối tác khác.
Anh và châu Âu cũng đối mặt với những rủi ro kinh tế từ xuất khẩu của Trung Quốc và cuộc cạnh tranh giữa Trung Quốc với Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Trong khi đó, xung đột Nga - Ukraine kéo dài càng nhấn mạnh nhu cầu chuẩn bị năng lực quốc phòng.
Những bước đi tiếp theo
Các cuộc thăm dò cho thấy đa số người dân Anh hiện cho rằng Brexit là một sai lầm. Tuy nhiên, ngay cả một số thành viên đảng Lao động cũng thừa nhận họ lo ngại việc khơi lại cuộc tranh luận đầy chia rẽ này.
Họ cũng lo rằng việc Anh tiến gần hơn tới châu Âu có thể mang lại lợi thế cho Nigel Farage, lãnh đạo đảng Reform UK, vốn ủng hộ Brexit, và Kemi Badenoch, lãnh đạo đảng Bảo thủ. Cả hai chính trị gia đều muốn khơi lại những tranh luận về nhập cư và chủ quyền quốc gia từng tạo động lực cho chiến dịch rời EU.
Thủ tướng Burnham đã mở ra khả năng Anh có thể tái gia nhập EU vào một thời điểm nào đó trong tương lai, nhưng khẳng định ông chỉ đưa ra các lựa chọn để người dân cân nhắc và mọi quyết định sẽ diễn ra sau cuộc tổng tuyển cử tiếp theo. “Ở mọi giai đoạn, người dân Anh sẽ là người quyết định”, ông tuyên bố.
Việc tái gia nhập EU, hoặc thậm chí chỉ tham gia lại liên minh thuế quan, hay xây dựng một mối quan hệ đặc thù và gần gũi tương tự mô hình EU với Thụy Sĩ, đều có thể mất nhiều năm. Anh từng mất hơn 5 năm để hoàn tất quá trình rời EU.


