Từ chiến trường gian khổ đến những ký ức không phai

Mái tóc đã bạc, bước chân không còn vững, họ vẫn nhận ra nhau qua ánh mắt, cái nắm tay và những câu chuyện về đồng đội. Cuộc hội ngộ gợi nhớ một chặng đường lịch sử, tình đồng chí và nghĩa tình của nhân dân, đồng thời nhắc nhớ trách nhiệm tiếp nối truyền thống bằng những việc làm thiết thực hôm nay.

Các đại biểu dâng hương tại Nhà bia Cơ quan Chính trị Quân khu 8 ở xã Nhơn Ninh, tỉnh Tây Ninh, tưởng nhớ các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã cống hiến, hy sinh trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Những ký ức không phai

Những ngày tháng 10, tại khu vực Nhà bia tưởng niệm và Nhà truyền thống Cơ quan Chính trị Quân khu 8 ở xã Nhơn Ninh, những người lính năm xưa lại tìm về bên nhau. Trong những cái bắt tay run run, những câu hỏi thăm sức khỏe và phút lặng đi khi nhắc đến đồng đội đã hy sinh, ký ức về một thời sống, chiến đấu giữa vùng căn cứ Đồng Tháp Mười dường như trở lại nguyên vẹn.

Đại tá Trần Trọng Nghĩa, Trưởng ban Liên lạc Cơ quan Chính trị Quân khu 8, cùng các đồng đội ôn lại chặng đường hình thành, phát triển của cơ quan, những năm tháng chiến đấu gian khổ và sự hy sinh của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Với họ, Nhơn Ninh không chỉ là nơi ghi dấu ngày thành lập cơ quan mà còn lưu giữ một phần tuổi trẻ, tình đồng chí và những năm tháng đồng cam cộng khổ với người dân. Có những người đã trở về, có những đồng đội mãi nằm lại chiến trường. Những hy sinh ấy vẫn được nhắc nhớ qua ký ức của người ở lại.

Cơ quan Chính trị Quân khu 8 có tiền thân là Phòng Chính trị Chiến khu 8, thành lập ngày 20/10/1946 tại ấp Tân Chánh A (xã Nhơn Ninh). Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, cơ quan có hơn 300 cán bộ, chiến sĩ, đảm nhiệm các lĩnh vực tuyên huấn, tuyên truyền, địch vận, báo chí, in ấn, văn hóa, văn nghệ; góp phần giáo dục chính trị, tư tưởng, động viên bộ đội và vận động nhân dân tham gia kháng chiến. Giữa năm 1951, khi Bộ Chỉ huy Chiến khu 8 giải thể, Phòng Chính trị Chiến khu 8 cũng giải thể cho đến tháng 4/1961 được tái lập với tên gọi Ban Chính trị Quân khu 8; từ tháng 9/1963 mang tên Phòng Chính trị Quân khu 8 và từ tháng 10/1974 đến cuối năm 1975 là Cục Chính trị Quân khu 8.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa cùng đoàn đại biểu tham quan Nhà truyền thống Cơ quan Chính trị Quân khu 8, tìm hiểu những tư liệu, hình ảnh về quá trình hình thành, chiến đấu và trưởng thành của cơ quan.

Trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước, từ lực lượng ban đầu chỉ có 9 người, cơ quan từng bước phát triển lên 300 - 500 cán bộ, chiến sĩ. Bám sát chiến trường, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ triển khai công tác Đảng, công tác chính trị, củng cố tổ chức, nâng cao ý chí chiến đấu; đồng thời tổ chức hoạt động báo chí, văn hóa, văn nghệ, góp phần cổ vũ tinh thần quân và dân Nam Bộ. Nhiều người đã trưởng thành qua chiến đấu, tiếp tục đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong và ngoài quân đội.

Trong số những người từng sống và chiến đấu tại chiến trường Quân khu 8 có bà Nguyễn Thị Hồng Sáng, nguyên thành viên Đoàn Văn công Quân khu 8. Với bà, văn công thời chiến không chỉ mang lời ca, tiếng hát đến với bộ đội mà còn trực tiếp chia sẻ gian khổ, cùng chiến đấu trên chiến trường. “Ở chiến trường Quân khu 8, bộ đội đánh giặc, văn công cũng đánh giặc; cùng hành quân, đào công sự chiến đấu. Mùa nước đi xuồng, mùa khô đi bộ, tay đàn, tay súng”, bà Sáng nhớ lại. Năm 1973, trên đường hành quân qua kênh Dương Văn Dương, đoàn bị địch phục kích, một đồng chí hy sinh. Năm 1974, đoàn tham gia đội hình chiến đấu của Tiểu đoàn 10 Long An, sau đó thuộc Tiểu đoàn 261 tại địa bàn Mỹ Tho và Kiến Tường. Qua năm trận đánh, đoàn tiêu diệt 35 tên địch, nhưng cũng có bốn chiến sĩ văn công hy sinh.

Giữa chiến trường, những buổi biểu diễn diễn ra đơn sơ: một tấm màn mỏng dựng giữa ruộng khô, hai cây đèn măng-sông thắp sáng. Không sân khấu đủ đầy, lời ca, tiếng hát vẫn trở thành nguồn động viên tinh thần của người lính. Những ký ức ấy cho thấy hoạt động văn hóa, văn nghệ trong chiến tranh không tách rời nhiệm vụ chiến đấu, sự bám trụ và hy sinh của những người lính.

Năm 1976, Cục Chính trị Quân khu 8 hợp nhất với Cục Chính trị Quân khu 9, hình thành Cục Chính trị Quân khu 9. Dù tổ chức và tên gọi thay đổi, truyền thống và những đóng góp của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cơ quan Chính trị Quân khu 8 vẫn được kế thừa trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa tặng quà, thăm hỏi và tri ân Mẹ Việt Nam Anh hùng Võ Thị Út tại xã Nhơn Ninh, tỉnh Tây Ninh, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan Chính trị Quân khu 8.

Để lưu giữ lịch sử và tri ân nhân dân vùng căn cứ, Nhà bia tại ấp Tân Chánh A được xây dựng năm 2015 với kinh phí hơn 600 triệu đồng. Đến năm 2018, Nhà truyền thống Cơ quan Chính trị Quân khu 8 được khánh thành, diện tích gần 150 m2, kinh phí hơn 1,7 tỷ đồng, trưng bày khoảng 300 hình ảnh, tư liệu, hiện vật về quá trình hình thành, phát triển của cơ quan giai đoạn 1946 - 1976. “Địa điểm thành lập Cơ quan Chính trị Quân khu 8” được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2016. Những công trình này không chỉ lưu giữ dấu tích lịch sử mà còn ghi nhớ công lao của cấp ủy, chính quyền và nhân dân Nhơn Ninh. Đây cũng là địa chỉ giáo dục truyền thống, giúp thế hệ sau hiểu hơn những hy sinh của người đi trước và trân trọng nghĩa tình của nhân dân vùng căn cứ.

Giữ gìn truyền thống bằng những việc làm thiết thực

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa phát biểu tại chương trình. Ảnh: Bùi Giang/TTXVN

Phát biểu tại chương trình về nguồn kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan Chính trị Quân khu 8 (ngày 18/10), Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam nhấn mạnh, việc trở lại Nhơn Ninh không chỉ để tưởng nhớ, tri ân các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc mà còn nhằm tiếp nối truyền thống bằng những việc làm cụ thể, thiết thực hướng về nhân dân.

Theo Đại tướng, những chiến công và sự trưởng thành của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cơ quan Chính trị Quân khu 8 gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng và sự đùm bọc, chở che của cấp ủy, chính quyền, nhân dân. Từ những căn hầm bí mật, bữa cơm sẻ nửa đến những chuyến đò đưa cán bộ qua sông, tình đoàn kết quân dân đã trở thành điểm tựa để lực lượng cách mạng vượt qua gian khổ, hoàn thành nhiệm vụ.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa nhấn mạnh, việc bảo tồn Nhà truyền thống tại Nhơn Ninh thể hiện trách nhiệm đối với lịch sử và vùng đất từng chở che, nuôi dưỡng các chiến sĩ cách mạng. Truyền thống không chỉ được lưu giữ qua trang sử, hiện vật mà còn phải được phát huy bằng hành động của mỗi cán bộ, chiến sĩ hôm nay. Các cơ quan, đơn vị cần phối hợp chặt chẽ với địa phương, nắm chắc hoàn cảnh, nhu cầu của người dân, bảo đảm nguồn lực hỗ trợ đúng đối tượng, thiết thực, hiệu quả. Địa phương cần quản lý, sử dụng tốt các công trình, trang thiết bị được trao tặng.

Tinh thần ấy được cụ thể hóa qua các hoạt động dân vận, an sinh xã hội tại Nhơn Ninh. Quân khu 7, Quân khu 9 cùng các đơn vị đã tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí cho khoảng 900 người dân; trao kinh phí xây dựng 24 căn nhà tình nghĩa, nhà “Tình nghĩa Quân - Dân” và nhà Đại đoàn kết; tặng quà 8 tập thể và 800 gia đình… Tổng kinh phí hơn 3 tỷ đồng. Đó cũng là cách cụ thể để củng cố niềm tin, vun đắp mối quan hệ gắn bó giữa quân đội với nhân dân.

Bà Nguyễn Thị Trúc, Bí thư Đảng ủy xã Nhơn Ninh cho biết, địa phương hiện có 1.811 đối tượng chính sách; trong đó có 684 liệt sĩ, 171 Mẹ Việt Nam Anh hùng và 246 thương binh, bệnh binh. Những con số này cho thấy sự hy sinh, mất mát mà nhân dân Nhơn Ninh đã trải qua; đồng thời đặt ra trách nhiệm lâu dài trong công tác đền ơn đáp nghĩa. Sau hợp nhất, xã Nhơn Ninh đang từng bước ổn định tổ chức, phát huy lợi thế nông nghiệp, cải thiện hạ tầng và nâng cao đời sống người dân, song nguồn lực phát triển còn hạn chế. Do đó, sự đồng hành của các cơ quan, đơn vị quân đội góp phần tiếp thêm động lực để địa phương chăm lo cho người có công, hỗ trợ các hộ khó khăn và phát triển kinh tế - xã hội.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa viết sổ lưu niệm tại Nhà truyền thống Cơ quan Chính trị Quân khu 8, ghi dấu chuyến thăm nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống của cơ quan.

Tám mươi năm kể từ ngày thành lập Phòng Chính trị Chiến khu 8, Nhơn Ninh đã đổi thay, những người lính năm xưa cũng đã đi qua phần lớn cuộc đời. Tuy nhiên, ký ức về chiến trường, tình đồng đội và nghĩa tình của nhân dân vẫn còn nguyên giá trị. Những căn nhà được xây dựng, người dân được chăm sóc sức khỏe và công trình phục vụ cộng đồng hôm nay là sự tiếp nối cụ thể của truyền thống ấy. Phát huy truyền thống 80 năm không chỉ là gìn giữ ký ức, tri ân những người đi trước mà còn là tiếp tục chăm lo đời sống nhân dân bằng những việc làm thiết thực.