Tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí trong kỷ nguyên số

Tham dự Diễn đàn có ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam; PGS.TS Phạm Minh Sơn - Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền; ông Phạm Văn Tuấn - Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng cùng nhiều chuyên gia trong lĩnh vực báo chí, truyền thông và công nghệ.

Báo chí muốn phát triển bền vững phải chủ động đổi mới mô hình hoạt động, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao năng lực quản trị và đẩy mạnh hội tụ nội dung trên nhiều nền tảng.

Tại phiên thứ 9 “Tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí trong kỷ nguyên số” diễn ra chiều 20/6 tại Hải Phòng, trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, nhiều nhà quản lý, chuyên gia và lãnh đạo cơ quan báo chí đã cùng nhìn nhận một vấn đề mang tính sống còn, làm thế nào để báo chí giữ được quyền chủ động trước sự thay đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông số.

Toàn cảnh Diễn đàn

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Nguyễn Quang Vũ - Phó Giám đốc Trung tâm Nội dung số và Truyền thông (VNA Media), cho biết quá trình chuyển đổi từ mô hình truyền hình truyền thống sang sản xuất nội dung số đa nền tảng đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức về tổ chức bộ máy, nguồn thu và phương thức tiếp cận công chúng.

Những khó khăn này cũng là thực trạng chung của nhiều cơ quan báo chí địa phương. Chia sẻ từ thực tiễn hoạt động sau hợp nhất, ông Phạm Văn Tuấn - Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng cho biết đơn vị hiện vận hành đồng thời 4 loại hình báo chí với hơn 430 cán bộ, viên chức và người lao động.

Theo ông Phạm Văn Tuấn, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở việc xây dựng cơ chế quản trị thống nhất sau sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn ở áp lực cân đối tài chính khi nguồn thu quảng cáo, dịch vụ truyền thông ngày càng thu hẹp, trong khi chi phí vận hành và đầu tư cho chuyển đổi số vẫn ở mức cao.

Từ thực tiễn đó, nhiều ý kiến cho rằng tự chủ báo chí không thể chỉ được nhìn nhận dưới góc độ tài chính. Ông Nguyễn Thanh Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam nhấn mạnh, tự chủ chiến lược trước hết là tự chủ về tư tưởng, nội dung và khả năng kiến tạo niềm tin đối với công chúng.

Các đại biểu cũng cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt, báo chí muốn phát triển bền vững phải chủ động đổi mới mô hình hoạt động, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao năng lực quản trị và đẩy mạnh hội tụ nội dung trên nhiều nền tảng.

Ở góc độ đào tạo nguồn nhân lực, PGS.TS Phạm Minh Sơn - Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhận định, con người vẫn là yếu tố quyết định trong quá trình chuyển đổi. Người làm báo hiện nay không chỉ cần kỹ năng nghề nghiệp truyền thống mà còn phải làm chủ công nghệ, dữ liệu và các công cụ sản xuất nội dung hiện đại, đồng thời giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.

Phát biểu kết luận, ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng bài học lớn của báo chí thế giới là sự phụ thuộc quá nhiều vào các nền tảng công nghệ.

Theo ông Lê Quốc Minh, dù báo chí tạo ra nội dung và thu hút lượng truy cập lớn, nhưng dữ liệu người dùng và giá trị thương mại lại chủ yếu nằm trong tay các nền tảng số. “Chúng ta có lượng truy cập nhưng chưa thực sự có độc giả của riêng mình”, ông Minh nhấn mạnh.

Từ đó, các chuyên gia cho rằng dữ liệu độc giả đang trở thành nguồn lực chiến lược mới của báo chí. Việc xây dựng hệ sinh thái số riêng, phát triển cộng đồng độc giả trung thành, tăng cường liên kết và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan báo chí sẽ là yếu tố quyết định năng lực tự chủ trong tương lai.

Nhìn từ những vấn đề được đặt ra tại diễn đàn, có thể thấy tự chủ chiến lược không chỉ là bài toán doanh thu hay công nghệ. Đó là khả năng làm chủ nội dung, dữ liệu, công chúng và định hướng phát triển. Trong kỷ nguyên số, đây chính là điều kiện để báo chí giữ vững vai trò dẫn dắt thông tin, bảo vệ giá trị nghề nghiệp và tiếp tục thực hiện sứ mệnh phục vụ lợi ích của đất nước và Nhân dân.