Tự chủ chiến lược quốc phòng để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới

Trung tướng Vũ Kim Hà. Ảnh: Diệp Chi

Tự tin, tự quyết con đường, hướng đi của dân tộc

- Thưa Trung tướng, nhìn lại chặng đường 40 năm đổi mới, đồng chí đánh giá như thế nào về việc Đảng ta đưa vấn đề "tự chủ chiến lược" vào dự thảo Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV lần này?

- Những thành tựu to lớn sau 40 năm đổi mới đã đem lại cho đất nước ta cơ đồ, vị thế và uy tín như ngày hôm nay. Đại hội XIV của Đảng đánh dấu bước tiến quan trọng, đưa dân tộc vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình. Việc Đảng đưa vấn đề "tự chủ chiến lược" vào dự thảo Báo cáo chính trị là một chủ trương quyết định đúng đắn, sáng suốt và mang tính chủ động chiến lược cao. Điều này thể hiện tinh thần cách mạng tiến công, khẳng định niềm tin vào trí tuệ, bản lĩnh và sức mạnh nội sinh; đồng thời thể hiện quyết tâm thực hiện khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường vào năm 2045.

- Khái niệm "tự chủ chiến lược" cần được hiểu như thế nào cho đúng, thưa đồng chí? Liệu tự chủ có đồng nghĩa với việc khép kín để tránh những tác động từ bên ngoài?

- Theo suy nghĩ của tôi, tự chủ chiến lược là khả năng đất nước chủ động xác định mục tiêu, đường lối, chính sách và phương hướng phát triển phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc, hoàn toàn không bị lệ thuộc hay chi phối bởi các yếu tố bên ngoài. Tuy nhiên, tự chủ ở đây không phải là "đóng cửa" hay khép kín. Trái lại, đó là sự chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng nhưng trên cơ sở giữ vững bản lĩnh, lợi ích và quyền tự quyết của dân tộc. Đó là sự tự lực, tự cường trong mọi lĩnh vực: Từ đường lối chính trị đến kinh tế, văn hóa, xã hội, gắn liền với quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Nói cách khác, đó chính là khả năng tự quyết định vận mệnh của dân tộc, là năng lực thực tế và sức mạnh nội sinh trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chỉ khi nào chúng ta đủ năng lực tự chủ trên các phương diện ấy thì mới thực sự có được tự chủ về chiến lược.

Quốc phòng và kinh tế: Hai trụ cột song hành

- Trong tổng thể chiến lược đó, mối quan hệ biện chứng giữa tự chủ quốc phòng và sự phát triển chung của đất nước đóng vai trò ra sao, thưa Trung tướng?

- Tự chủ về quốc phòng là điều kiện đặc biệt quan trọng để đất nước tự quyết định đường lối, chính sách phát triển mà không bị chi phối hay áp đặt. Khi tiềm lực quốc phòng đủ mạnh, chúng ta mới đủ khả năng bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, điều này cũng giúp nâng cao vị thế, uy tín và tạo dựng lòng tin chiến lược trong quan hệ quốc tế. Tự chủ về quốc phòng là điều kiện để tự chủ về kinh tế, chính trị và ngược lại. Hai vấn đề này luôn song hành mật thiết. Chúng ta không thể chờ kinh tế phát triển mạnh rồi mới lo tự chủ quốc phòng, cũng như không thể đợi quốc phòng mạnh mới tính đến tự chủ kinh tế.

- Hiện nay, các chuỗi cung ứng toàn cầu đang cho thấy nhiều dấu hiệu dễ bị tổn thương. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự lực, tự cường có ý nghĩa như thế nào?

- Xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ có ý nghĩa trực tiếp và lâu dài đối với việc nâng cao tự chủ chiến lược quốc gia. Điều này nhằm bảo đảm năng lực tự cường về trang bị, kỹ thuật, giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài, nhất là trong các tình huống bị cấm vận hay gián đoạn chuỗi cung ứng.

Khi làm chủ được công nghiệp quốc phòng, chúng ta sẽ chủ động trong nghiên cứu, cải tiến và hiện đại hóa vũ khí trang bị sao cho phù hợp với điều kiện địa hình và nghệ thuật quân sự Việt Nam. Đây cũng là nền tảng để phát triển công nghệ nền, công nghệ lõi, giúp đất nước tự quyết định quá trình hiện đại hóa quân đội mà không lệ thuộc vào bất kỳ đối tác nào. Mặt khác, công nghiệp quốc phòng luôn mang tính lưỡng dụng cao. Sự phát triển của lĩnh vực này sẽ lan tỏa sang công nghiệp dân sinh, thúc đẩy kinh tế, khoa học công nghệ và góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Nền công nghiệp quốc phòng Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Nhiều loại khí tài quân sự hiện đại được sản xuất trong nước. Ảnh: Bích Nguyên

Con người - yếu tố "then chốt của then chốt"

- Thưa Trung tướng, công nghệ và vũ khí hiện đại đóng vai trò rất quan trọng, nhưng đâu mới là yếu tố quyết định để chúng ta thực sự nắm giữ quyền tự chủ chiến lược trong lĩnh vực quốc phòng?

- Theo quan điểm cá nhân tôi, để nâng cao tự chủ chiến lược trong lĩnh vực quốc phòng, ưu tiên hàng đầu phải là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trên cơ sở có con người giỏi thì mới từng bước tiến hành mua sắm và hiện đại hóa vũ khí trang bị.

Nguồn nhân lực chất lượng cao chính là yếu tố quyết định, bởi con người luôn là chủ thể của quá trình nghiên cứu, sản xuất, vận hành và làm chủ khí tài. Nếu chỉ tập trung mua sắm vũ khí hiện đại mà thiếu đội ngũ cán bộ, kỹ sư, nhân viên trình độ cao thì chúng ta không thể vận hành và phát huy tối đa hiệu quả của vũ khí. Khi đó, sự phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài là tất yếu, dẫn đến mất tính bền vững và tự chủ. Ngược lại, khi có nguồn nhân lực giỏi, chúng ta sẽ tự nghiên cứu, sản xuất, bảo dưỡng, cải tiến kỹ thuật và phát triển nền công nghiệp quốc phòng tự chủ. Từ nền tảng nội lực đó, việc mua sắm vũ khí từ bên ngoài sẽ có sự chọn lọc phù hợp, hiệu quả hơn, góp phần giữ vững quyền tự chủ chiến lược của đất nước.

- Xin trân trọng cảm ơn Trung tướng!

Diệp Chi (thực hiện)