Từ có Internet đến có cơ hội học, công nghệ giáo dục giúp thu hẹp khoảng cách số

Chuyển từ kết nối sang năng lực tiếp cận

Theo dữ liệu mới được Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) công bố, 90,1% hộ gia đình khu vực nông thôn Việt Nam có Internet tại nhà, trong khi tỷ lệ này ở khu vực thành thị đạt 96,3%. Tỷ lệ cá nhân sử dụng Internet cũng lần lượt đạt 81,1% và 89,1%. 

Thực tế cho thấy hạ tầng kết nối đang ngày càng phát triển, song mức độ tiếp cận và khả năng khai thác công nghệ giữa các nhóm người học vẫn có sự khác biệt.

Khoảng cách này không chỉ nằm ở việc có hay không có Internet. UNICEF Việt Nam cho biết chỉ 36% người học trong độ tuổi 15-24 có kỹ năng số cơ bản. Thực tế, việc sở hữu thiết bị hay có kết nối Internet chưa đồng nghĩa với việc người học có thể khai thác công nghệ để học tập, thực hành và tìm kiếm thông tin hiệu quả

 Công nghệ giáo dục đang góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận học tập, khi người học có thể luyện tập và nhận phản hồi trên môi trường số ở bất kỳ đâu có kết nối Internet.

Trong giáo dục ngoại ngữ, sự khác biệt này có thể thể hiện rõ khi người học cần tiếp cận tài liệu, môi trường thực hành và phản hồi thường xuyên. Người học tại các thành phố có thể có thêm lựa chọn về trung tâm, giáo viên hoặc lớp học, trong khi những người ở xa các khu vực đào tạo tập trung có thể gặp thêm rào cản về khoảng cách di chuyển, thời gian và chi phí.

Bên cạnh điều kiện tiếp cận, khả năng duy trì việc học cũng là một yếu tố cần được tính đến. Khi thiếu người hướng dẫn, người học có thể gặp khó khăn trong việc xác định điểm yếu, lựa chọn nội dung cần ưu tiên hoặc điều chỉnh phương pháp khi kết quả chưa đạt kỳ vọng. Vì vậy, việc đưa tài liệu lên môi trường số mới chỉ giải quyết một phần bài toán.

Từ đó, câu hỏi về bình đẳng số trong giáo dục đang dần chuyển từ “người học có kết nối Internet hay không” sang “người học có thể làm gì với kết nối đó”. Công nghệ chỉ tạo ra giá trị giáo dục khi đi cùng nội dung phù hợp, công cụ dễ tiếp cận và khả năng hỗ trợ người học trong suốt quá trình học.

Mở rộng cơ hội học tập

Một hướng tiếp cận của công nghệ giáo dục là đưa những hoạt động vốn phụ thuộc nhiều vào không gian lớp học lên môi trường số. Với luyện thi ngoại ngữ, nền tảng trực tuyến có thể mô phỏng bài thi, cung cấp kho luyện tập, ghi nhận dữ liệu và hỗ trợ phản hồi, giúp người học chủ động hơn về thời gian và địa điểm.

Từ thực tiễn đào tạo PTE, PTE Magic phát triển các giải pháp học tập trực tuyến nhằm mở rộng khả năng tiếp cận việc luyện thi trên thiết bị cá nhân. Người học có thể thực hành, làm quen với cấu trúc bài thi và theo dõi quá trình học mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào việc đến lớp trực tiếp.

Mô hình PTE Magic hướng tới sự kết hợp giữa AI hỗ trợ và đội ngũ giáo viên (trainer) có kinh nghiệm. AI có thể hỗ trợ người học luyện tập thường xuyên, phân tích kết quả và nhận diện những điểm cần cải thiện. Trong khi đó, trainer có thể đặt những dữ liệu này trong bối cảnh năng lực và mục tiêu của từng người học để phân tích lỗi, định hướng phương pháp và điều chỉnh quá trình học.

Ông Peter Phạm - Giám đốc Vận hành PTE Magic cho biết: “Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đặt trong một mô hình học tập có sự đồng hành của con người. AI có thể giúp người học luyện tập và nhận phản hồi thường xuyên hơn, nhưng giáo viên vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc đọc hiểu kết quả, xác định nguyên nhân của vấn đề và định hướng cách cải thiện phù hợp với từng người học.”

PTE Magic ứng dụng công nghệ hiện đại

Sự kết hợp này giúp hoạt động học trực tuyến không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tài liệu hoặc công cụ tự luyện. Người học có thể chủ động thực hành, nhận phản hồi từ AI và tiếp tục được trainer đồng hành ở những nội dung cần phân tích chuyên sâu, thay vì để người học hoàn toàn tự xoay xở với các công cụ số.

Tuy nhiên, công nghệ không phải lời giải duy nhất cho bài toán bình đẳng giáo dục. UNESCO chỉ ra rằng chuyển đổi số trong giáo dục cần được triển khai đồng thời với hạ tầng, năng lực số, đào tạo giáo viên, chất lượng nội dung và khả năng tiếp cận của các nhóm yếu thế. Vì vậy, giá trị của công nghệ giáo dục không chỉ nằm ở việc đưa thêm nội dung lên Internet, mà còn ở khả năng kết nối công nghệ với con người và phương pháp học phù hợp.

Trong bối cảnh chứng chỉ ngoại ngữ ngày càng gắn với các lựa chọn về học tập, du học và việc làm, việc mở rộng khả năng tiếp cận công cụ luyện thi cũng trở thành một hướng để giảm bớt tác động của khoảng cách địa lý. Khi người học không chỉ có kết nối Internet mà còn có công cụ phù hợp, phản hồi thường xuyên và sự đồng hành từ người có chuyên môn, khoảng cách từ “có Internet” đến “có cơ hội học” có thể từng bước được thu hẹp.

(Nguồn: PTE Magic)