Từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên cách đây 80 năm đến khát vọng kỷ nguyên phát triển mới

Ngày 6/1/1946 là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Lần đầu tiên, Nhân dân ta thực hiện quyền làm chủ bằng lá phiếu phổ thông, trực tiếp và bình đẳng, để bầu ra Quốc hội - cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Việt Nam mới.

Từ sự kiện trọng đại ấy, mạch nguồn dân chủ được khơi mở, trở thành nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc cho sự nghiệp đấu tranh cách mạng và công cuộc dựng xây đất nước.

Nhân dân Thủ đô đi bỏ phiếu bầu cử Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 6/1/1946. (Ảnh: TTXVN)

Chính danh, pháp quyền và hợp lòng dân

Ông Nguyễn Túc - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, cho biết, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam diễn ra trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với sự phá hoại của thù trong, giặc ngoài.

Ở miền Bắc, quân Tưởng và bọn tay sai vừa ra sức tuyên truyền tẩy chay cuộc Tổng tuyển cử, vừa dùng lực lượng vũ trang ngăn cản người dân đi bầu, có nơi chúng cướp hòm phiếu, hành hung cán bộ, công an bảo vệ cuộc bầu cử.

Ở miền Nam, để thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, nhiều cử tri phải vượt qua bom đạn. Đã có 42 cán bộ Mặt trận Việt Minh, trong đó có nhiều đảng viên, hy sinh trong quá trình vận động bầu cử. Một số đồng bào tại Tân An, Khánh Hòa bị sát hại do máy bay địch bắn phá.

"Trong bối cảnh vô cùng khó khăn và phức tạp đó, cuộc Tổng tuyển cử diễn ra thực sự dân chủ, công khai và hợp pháp theo đúng tinh thần: Tất cả quyền bình đẳng trong nước là của toàn thể Nhân dân", ông Nguyễn Túc nhấn mạnh.

Với hơn 90% cử tri cả nước đi bỏ phiếu trong cuộc Tổng tuyển cử bầu được 333 đại biểu với đủ mọi thành phần xã hội là một thắng lợi to lớn, một đòn đánh mạnh vào âm mưu chia rẽ, lật đổ và xâm lược của đế quốc và bè lũ tay sai.

Theo ông Nguyễn Túc, thắng lợi này không chỉ góp phần nâng cao uy tín của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên trường quốc tế, mà còn trở thành một cuộc động viên chính trị rộng lớn, sâu sắc, biểu dương tinh thần yêu nước và ý chí sắt đá của toàn dân trong quyết tâm bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, giữ vững nền độc lập vừa giành được.

"Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 thắng lợi có ý nghĩa to lớn. Nó khẳng định quyền làm chủ của Nhân dân, mở ra kỷ nguyên dân chủ mới cho đất nước. Nó tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên trường quốc tế", ông Nguyễn Túc tâm niệm.

Toàn cảnh Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa I, ngày 2/3/1946. (Ảnh: quochoi.vn)

Cùng bàn luận, ông Phùng Quốc Hiển - nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nêu rõ, thông qua việc tổ chức thành công cuộc Tổng tuyển cử, chúng ta đã lần đầu tiên lập nên cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất.

"Quan trọng hơn, thông qua Tổng tuyển cử, chúng ta một lần nữa khẳng định mạnh mẽ trước Nhân dân trong nước và dư luận quốc tế về tính chính danh của chính thể Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa", ông Phùng Quốc Hiển nói.

Một ý nghĩa và cũng là bài học kinh nghiệm rất lớn rút ra từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên là việc lựa chọn thời cơ. Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta chọn đúng thời điểm để tiến hành Tổng tuyển cử vào ngày 6/1/1946 - không thể sớm hơn và cũng không thể muộn hơn.

Thực tiễn đã chứng minh, vượt qua mọi sự chống phá của kẻ thù, cuộc Tổng tuyển cử được tổ chức thành công trên phạm vi cả nước.

"Với sự ra đời của Quốc hội khóa I, chúng ta khẳng định dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà nước của chúng ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân, chủ quyền thuộc về Nhân dân, Nhân dân là người quyết định vận mệnh của mình và thực hiện quyền lực của mình để bầu ra cơ quan đại diện cao nhất", ông Phùng Quốc Hiển nhấn mạnh.

Đáp lại kỳ vọng của Nhân dân, trong bối cảnh vô vàn khó khăn, Quốc hội khóa I ban hành nhiều quyết sách rất quan trọng, như: bầu ra Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, thông qua Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên…

Qua đó, xác lập hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam về mặt đối nội và đối ngoại.

"Ngày 6/1/1946 là một dấu mốc hết sức quan trọng, không chỉ là một sự kiện chính trị mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về tính chính danh, pháp quyền và hợp lòng dân trong bối cảnh lịch sử đầy biến động lúc đó. Đồng thời, tạo ra những ảnh hưởng tích cực và lâu dài đến sự phát triển của nền dân chủ trong hệ thống chính trị ở nước ta", nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội nói.

Quốc hội đồng hành, nhịp bước cùng sự nghiệp đổi mới

Suốt 8 thập kỷ qua, trong bất kỳ giai đoạn cách mạng nào, dù ở những thời điểm khó khăn, thử thách nhất, Quốc hội luôn đồng hành cùng dân tộc.

Từ những quyết sách mang tính sống còn trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, đến việc kiến tạo nền tảng thể chế cho sự nghiệp thống nhất đất nước; từ thể chế hóa đường lối Đổi mới đến chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng, tạo nền tảng để đất nước vững bước vào kỷ nguyên vươn mình hôm nay, Quốc hội luôn là nơi hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm trước vận mệnh quốc gia.

Tổng Bí thư Tô Lâm

Nhìn lại hành trình 80 năm của Quốc hội, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: "Con đường phát triển của Quốc hội Việt Nam là một hành trình kiên định, sáng tạo và không ngừng đổi mới".

Thành tựu của 15 nhiệm kỳ Quốc hội được kết tinh trong hệ thống pháp luật ngày càng đồng bộ và hoàn thiện, tạo dựng hành lang pháp lý cho sự phát triển toàn diện của đất nước.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cho rằng, trải qua chiến tranh, bước vào hòa bình, rồi trưởng thành cùng công cuộc Đổi mới và hội nhập quốc tế, Quốc hội luôn song hành với từng bước phát triển của đất nước.

"Ở mỗi giai đoạn lịch sử, Quốc hội đều mang trong mình tinh thần của thời đại: khi là ý chí 'Không có gì quý hơn độc lập, tự do'; có thời điểm là khát vọng đổi mới, giải phóng sức sản xuất; và hôm nay là khát vọng phát triển nhanh, bền vững, sánh vai cùng các cường quốc năm châu.

Điều khiến tôi xúc động nhất chính là sự bền bỉ của một thiết chế dân chủ không ngừng tự làm mới mình, để luôn xứng đáng là nơi kết tinh trí tuệ, bản lĩnh và niềm tin của Nhân dân", ông Bùi Hoài Sơn bày tỏ.

Với tư cách là một đại biểu Quốc hội, mỗi khi bước chân vào nghị trường,ông Bùi Hoài Sơn luôn cảm nhận rất rõ "sức nặng lịch sử" của 80 năm ấy. Đó không chỉ là vinh dự, mà còn là lời nhắc nhở thường trực rằng, mọi quyết định của Quốc hội hôm nay đều được đặt trên nền tảng của những hy sinh to lớn trong quá khứ và những kỳ vọng rất lớn cho tương lai.

Nhìn lại 80 năm, đặc biệt là các nhiệm kỳ Quốc hội trong thời kỳ đổi mới và giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, đại biểu Bùi Hoài Sơn nhận thấy rõ một điểm nhấn xuyên suốt: Quốc hội ngày càng chủ động, đổi mới mạnh mẽ hơn trong tư duy lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Toàn cảnh phiên bế mạc Kỳ họp thứ 10 - kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV. (Ảnh: quochoi.vn)

Cùng quan điểm, bà Nguyễn Minh Tâm - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, khẳng định, qua 15 nhiệm kỳ, Quốc hội không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, luôn đồng hành cùng đất nước. Mỗi nhiệm kỳ đều để lại những dấu ấn đổi mới về tư duy, tổ chức và phương thức hoạt động, kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong từng giai đoạn lịch sử.

Trong dòng chảy liên tục ấy, Quốc hội khóa XV nổi bật với nhiều đổi mới mạnh mẽ và thực chất, với 19 kỳ họp (gồm 10 kỳ họp thường lệ và 9 kỳ họp bất thường), thông qua 150 luật và 49 nghị quyết quy phạm pháp luật. Hoạt động lập pháp được nâng lên cả về chất lượng và tiến độ; nhiều luật, nghị quyết quan trọng ra đời, bám sát thực tiễn, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Hoạt động giám sát tối cao và chất vấn ngày càng đi vào chiều sâu, trực diện những vấn đề cử tri và Nhân dân quan tâm, qua đó khẳng định rõ vai trò kiểm soát quyền lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước. Cùng với đó, Quốc hội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức làm việc, tăng cường công khai, minh bạch, từng bước xây dựng hình ảnh một Quốc hội hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân và vì dân.

Hướng tới nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, với niềm tin và kỳ vọng của cử tri cả nước, đại biểu Nguyễn Minh Tâm mong muốn Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa về tư duy và phương thức hoạt động.

Đó phải là một Quốc hội hành động, gần dân hơn, lắng nghe nhiều hơn và quyết liệt hơn trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, chính sách; một Quốc hội không chỉ phản ứng kịp thời trước các vấn đề phát sinh, mà còn chủ động dự báo, kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho sự phát triển dài hạn của đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng.

"80 năm đã trôi qua kể từ ngày lá phiếu đầu tiên được bỏ vào thùng phiếu trong niềm hân hoan của một dân tộc vừa giành quyền làm chủ. Tôi tin tưởng, ngọn lửa dân chủ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến từ ngày Tổng tuyển cử đầu tiên sẽ tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa bởi các đại biểu Quốc hội khóa tới", Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh.