Từ điều khoản khuyến học đến trách nhiệm giữ trẻ đến trường

Công tác khuyến học, khuyến tài luôn được các trường trên địa bàn xã Mường Pồn quan tâm thực hiện.

Khi việc học của trẻ trở thành trách nhiệm cộng đồng

Tại xã biên giới Mường Pồn (Điện Biên), việc vận động trẻ đến trường không chỉ là nhiệm vụ của ngành Giáo dục mà còn gắn với trách nhiệm của từng gia đình, cộng đồng dân cư. Từ quy ước bản đến hoạt động khuyến học ở cơ sở, quyền được học tập của trẻ em ngày càng được quan tâm.

Trong các bản quy ước xây dựng nếp sống văn hóa của tất cả các bản, ví dụ như: Cò Chạy, Mường Pồn, Mường Mươn..., việc chăm lo học tập, giáo dục con em được đề cập như một phần trách nhiệm của mỗi gia đình. Các nội dung này hướng người dân quan tâm đến việc nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, tạo điều kiện để con em được học tập và phát triển.

Khi trách nhiệm giáo dục được đưa vào định hướng xây dựng nếp sống văn hóa, cộng đồng có thêm cơ sở để vận động, nhắc nhở và cùng chăm lo cho trẻ em trong độ tuổi đến trường.

Ở địa bàn miền núi, các bản phân bố không tập trung, điều kiện kinh tế của một bộ phận người dân còn khó khăn, việc duy trì sĩ số học sinh đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên giữa giáo viên, phụ huynh và chính quyền cơ sở.

Theo báo cáo nhanh đầu năm học 2026–2027, Trường PTDTBT Tiểu học Mường Pồn quản lý 12 điểm trường với 57 lớp, tổng cộng 1.217 học sinh. Trong đó, 1.202 em là người dân tộc thiểu số, 609 em thuộc hộ nghèo, cận nghèo và 499 em là học sinh bán trú.

Đáng chú ý, đến thời điểm lập báo cáo, cả 1.217 học sinh theo kế hoạch đều đã ra lớp, đạt tỷ lệ 100%. Công tác tuyển sinh đầu cấp cũng đạt kết quả tích cực, với 204 học sinh nhập học, vượt chỉ tiêu được giao.

Học sinh Trường PTDTBT THCS Mường Pồn đón nhận những phần quà ý nghĩa của Nhóm thiện nguyện Sài Gòn.

Đằng sau những con số ấy là nỗ lực duy trì nền nếp học tập trên địa bàn rộng, nhiều điểm trường và không ít học sinh cần được quan tâm, hỗ trợ.

Theo lãnh đạo nhà trường cho biết, giáo viên chủ nhiệm phối hợp với các bản và gia đình tuyên truyền, vận động học sinh đến lớp đầy đủ; duy trì trao đổi với Ban đại diện cha mẹ học sinh trong quản lý, chăm sóc và giáo dục, nhất là học sinh bán trú, học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Nhà trường cũng phối hợp với các bản nắm bắt tình hình học sinh, vận động duy trì chuyên cần, phòng ngừa bỏ học. Với những em có hoàn cảnh khó khăn, giáo viên và nhà trường rà soát để thực hiện chính sách hỗ trợ, huy động sự đồng hành từ gia đình và cộng đồng.

Kết quả huy động học sinh ra lớp vì vậy không chỉ phản ánh công tác tổ chức đầu năm học mà còn cho thấy vai trò phối hợp giữa các lực lượng trong việc bảo đảm cơ hội học tập cho trẻ em.

Một buổi học của cô trò Trường PTDTBT Tiểu học Mường Pồn.

Khuyến học từ mỗi gia đình, lan tỏa đến bản làng

Phong trào khuyến học, khuyến tài ở Mường Pồn được triển khai thông qua mạng lưới tổ chức hội từ xã đến các bản, cơ sở giáo dục.

Theo Báo cáo tổng kết công tác khuyến học năm 2025, toàn xã có 32 chi hội khuyến học, gồm 22 chi hội tại các bản và 10 chi hội trường học. Đây là lực lượng quan trọng trong tuyên truyền, vận động người dân quan tâm việc học của con em.

Các mô hình gia đình học tập, dòng họ học tập, cộng đồng học tập được triển khai nhằm khuyến khích tinh thần hiếu học, phát huy trách nhiệm của từng gia đình và cộng đồng.

Năm 2025, toàn xã có 1.914/2.074 gia đình được công nhận danh hiệu “Gia đình học tập”, đạt 92,2%; 22/22 cộng đồng cấp bản được công nhận “Cộng đồng học tập”. Những kết quả này cho thấy phong trào khuyến học đã có sự tham gia rộng rãi của người dân.

Tuy nhiên, giá trị của phong trào không chỉ nằm ở các danh hiệu mà còn ở việc từng gia đình quan tâm, tạo điều kiện để con em học tập, không bỏ học giữa chừng và có cơ hội tiếp tục học lên những bậc học cao hơn.

Tại Chi hội Khuyến học phân hiệu Trường PTDTBT THCS Mường Pồn, công tác khuyến học gắn với vận động học sinh chuyên cần, phối hợp các chi hội bản tuyên truyền chính sách giáo dục và huy động nguồn lực hỗ trợ người học.

Giai đoạn 2024–2026, chi hội đã xây dựng quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ, đề xuất giải pháp vận động gia đình cam kết cho con em đi học chuyên cần, không bỏ học, phấn đấu hoàn thành các cấp học.

Hoạt động khuyến học còn được triển khai thông qua biểu dương, khen thưởng học sinh có thành tích tốt, hỗ trợ học sinh khó khăn và vận động các tổ chức, cá nhân chung tay chăm lo giáo dục.

Trao tặng học bổng của Hội Khuyến học tỉnh Điện Biên cho những học sinh có thành tích xuất sắc.

Cách làm này góp phần gắn kết trách nhiệm giữa nhà trường với gia đình, phát huy vai trò tổ chức khuyến học trong hỗ trợ học sinh tiếp tục đến lớp.

Dù vậy, công tác khuyến học ở Mường Pồn vẫn đối diện khó khăn. Theo Hội Khuyến học xã, địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung, điều kiện kinh tế của một bộ phận gia đình còn hạn chế. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, hoạt động của một số chi hội cần tiếp tục được củng cố.

Thực tế ấy đòi hỏi hoạt động khuyến học phải duy trì thường xuyên, không chỉ dừng ở những đợt vận động đầu năm học hay trao thưởng.

Khi giáo viên nắm chắc tình hình học sinh, phụ huynh quan tâm việc học của con, các chi hội khuyến học và trưởng bản cùng tham gia vận động, nguy cơ học sinh bỏ học có thêm điều kiện được phát hiện, phòng ngừa từ sớm.

Từ quy ước bản đến các mô hình khuyến học ở cơ sở, Mường Pồn đang từng bước gắn trách nhiệm giáo dục con em với xây dựng nếp sống văn hóa cộng đồng.

Giữ trẻ đến trường vì thế không chỉ là duy trì sĩ số mà còn là giữ gìn cơ hội học tập, mở rộng tri thức và tạo nền tảng để thế hệ trẻ vùng biên xây dựng tương lai tốt đẹp hơn.