Từ định danh con người đến xây dựng hạ tầng định danh của cả nền kinh tế

Cấp bách nâng tầm từ định danh cá nhân sang định danh vạn vật

Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử là bước cụ thể hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng; đáp ứng yêu cầu bứt phá năng lực quản trị quốc gia, phát triển chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Về mặt pháp lý, Luật sẽ luật hóa các quy định hiện hành ở cấp nghị định, tạo hành lang pháp lý thống nhất, ổn định và có giá trị pháp lý cao.

Điều này giúp khắc phục triệt để tình trạng quy định phân tán tại nhiều văn bản chuyên ngành, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân và bảo vệ dữ liệu cá nhân trên môi trường số theo đúng quy định của Hiến pháp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp chiều 23.9

Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng nêu rõ, thực tiễn quản lý hiện nay đặt ra yêu cầu cấp bách phải nâng tầm từ định danh cá nhân sang định danh vạn vật, bao gồm phương tiện, địa điểm, hàng hóa, bất động sản, hạ tầng kết nối vạn vật và tài sản số.

Việc ban hành Luật sẽ hình thành khung định danh và xác thực điện tử an toàn, tin cậy; đây cũng là công cụ pháp lý quan trọng giúp phòng ngừa tội phạm, xử lý triệt để sim nặc danh, tài khoản ảo, tình trạng lừa đảo trực tuyến và ngăn chặn các hình thức giả mạo sinh trắc học tinh vi từ công nghệ trí tuệ nhân tạo.

Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, theo Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng, Luật Định danh và xác thực điện tử sẽ tạo cơ sở pháp lý cho việc công nhận danh tính điện tử xuyên biên giới và định danh sản phẩm.

Việc chuẩn hóa dữ liệu theo chuẩn mực chung giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động đáp ứng các quy định khắt khe của thị trường thế giới như yêu cầu về hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số của Liên minh châu Âu. Từ đó, bảo vệ nguồn gốc hàng hóa nội địa, tháo gỡ điểm nghẽn thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Về mục đích ban hành, đại diện Cơ quan soạn thảo cho biết, quan điểm xây dựng dự án Luật là việc ban hành Luật nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và có hiệu lực pháp lý cao về định danh và xác thực điện tử, làm cơ sở cho việc tạo lập, quản lý, sử dụng danh tính điện tử trong các hoạt động quản lý nhà nước, giao dịch điện tử và phát triển kinh tế số, xã hội số.

Về quan điểm xây dựng dự án luật, Luật phải bảo đảm thực hiện đúng các chủ trương của Đảng, Nhà nước, tuân thủ Hiến pháp; bảo đảm quyền con người, quyền công dân, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; tập trung rà soát, sửa đổi các quy định là nguyên nhân của những vướng mắc, bất cập lớn, là điểm nghẽn cần phải tháo gỡ trong quá trình thực hiện triển khai định danh và xác thực điện tử; quán triệt tinh thần kiến tạo phát triển theo Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Dự thảo Luật gồm 8 chương, 46 điều, với 6 nhóm nội dung cơ bản.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nêu rõ, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật với các lý do đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, chuyển đổi số quốc gia, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới tư duy lập pháp; luật hóa các quy định đang tồn tại phân tán tại các văn bản dưới luật; bảo đảm tính đồng bộ với các luật chuyên ngành; khắc phục các vướng mắc qua thực tiễn thi hành các nghị định hiện hành; đáp ứng nhu cầu thực tiễn, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy để phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến và thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Từ định danh con người đến xây dựng hạ tầng định danh của cả nền kinh tế

Tán thành với sự cần thiết ban hành Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định đây là một bước chuyển từ định danh con người sang xây dựng hạ tầng định danh của cả nền kinh tế. Nhấn mạnh yêu cầu quan trọng nhất là làm rõ giá trị pháp lý của mã định danh, giá trị của kết quả xác thực và trách nhiệm khi xác thực sai, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định rõ nguyên tắc về danh tính điện tử, theo đó mã định danh phải có giá trị xác định, phân biệt và liên kết đúng đối tượng; trong khi quyền sở hữu, tình trạng pháp lý, chất lượng và điều kiện giao dịch tiếp tục được xác định theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung nguyên tắc bên yêu cầu xác thực chỉ được yêu cầu mức độ xác thực và các thuộc tính dữ liệu cần thiết, tương xứng với mục đích và rủi ro của giao dịch.

“Việc này nhằm bảo đảm quyền về đời sống riêng tư theo Điều 21 của Hiến pháp, vừa giảm khối dữ liệu phải lưu trữ, vừa giảm thiệt hại khi hệ thống dữ liệu bị xâm nhập. Định danh càng mạnh thì càng không nên biến mỗi cái giao dịch nhỏ thành một lần sao chép toàn bộ danh tính số”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ.

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ ý nghĩa việc xác thực thành công, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể khi kết quả xác thực sai.

"Phải làm rõ xác thực thành công chứng minh điều gì, ai chịu trách nhiệm khi kết quả xác thực sai tại các Điều 18, 19, 36 và 41. Xác thực chỉ chứng minh với một mức độ tin cậy nhất định rằng người đang giao dịch gắn với một danh tính, không tự chứng minh ý chí tự nguyện hay tính hợp pháp của nội dung giao dịch", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý.

Quang cảnh phiên họp

Kết luận nội dung phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị, sau phiên họp, Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an và các cơ quan có liên quan khẩn trương nghiên cứu tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Báo cáo thẩm tra sơ bộ để hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm tiến độ, chất lượng; giao Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban khác của Quốc hội tiến hành thẩm tra chính thức dự án Luật để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.