TỪ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC BỘ MÁY ĐẾN NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHỤC VỤ NHÂN DÂN: NHÌN TỪ LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT CƠ ĐỘNG - Bài 1: Đổi mới tổ chức bộ máy phải bắt đầu từ yêu cầu phục vụ Nhân dân

Lời Tòa soạn: Hiệu quả của đổi mới tổ chức bộ máy không chỉ được đo bằng số lượng đầu mối hay quy trình được sắp xếp lại, mà phải thể hiện trong khả năng giải quyết công việc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Đối với lực lượng Cảnh sát cơ động, yêu cầu ấy còn gắn trực tiếp với chất lượng bảo vệ an ninh, trật tự, khả năng xử lý tình huống và xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Lấy kết quả bảo đảm an ninh, trật tự làm thước đo

Yêu cầu đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đã được đặt ra từ nhiều nhiệm kỳ, thể hiện rõ nét tại Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Đến Hội nghị lần thứ 11, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, ngày 12/4/2025, Nghị quyết số 60-NQ/TW đã được ban hành, xác định chủ trương tổ chức chính quyền địa phương hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện, đồng thời tiến hành sắp xếp, hợp nhất một số đơn vị hành chính cấp tỉnh. Đây được xác định là quyết sách có ý nghĩa lịch sử, là cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy nhằm đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Cảnh sát đặc nhiệm trình diễn công phá bê tông tại Hội thao Công an nhân dân năm 2026. (ảnh: cscd.bocongan.gov.vn)

Trên cơ sở đó, một hệ thống văn bản đồng bộ đã nhanh chóng được ban hành và triển khai: Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14/4/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính; Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 137-KL/TW ngày 25/4/2025; Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) và Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Từ ngày 01/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành trên phạm vi cả nước, cả nước còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, không còn cấp huyện.

Mục đích của chủ trương này là cuộc tái cấu trúc toàn diện tổ chức bộ máy, lấy hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả làm mục tiêu, lấy người dân làm trung tâm, chuyển đổi số làm nền tảng vận hành. Đây không phải là sự thay đổi mang tính hình thức, đối phó nhất thời, mà là bước đi tất yếu, phù hợp với quy luật phát triển của nền hành chính hiện đại, khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiều tầng lớp trung gian, chi phí vận hành bộ máy lớn nhưng hiệu quả phục vụ Nhân dân còn hạn chế đã tồn tại trong một thời gian dài. Việc thực hiện chủ trương này đồng thời gắn với công tác chuẩn bị đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thể hiện tầm nhìn chiến lược, sự thống nhất giữa đổi mới tổ chức bộ máy với đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Phát biểu tại buổi làm việc ngày 1/10/2026 khi đến thăm và làm việc với Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động, Thứ trưởng Bộ Công an Đặng Hồng Đức nhấn mạnh, lực lượng Cảnh sát cơ động là lực lượng vũ trang nòng cốt, chuyên trách giải quyết các tình huống phức tạp về an ninh, trật tự, có tính cơ động chiến đấu cao, đảm nhiệm các nhiệm vụ đặc biệt. Đây là một trong 6 lực lượng tiến thẳng lên hiện đại.

Trong lĩnh vực bảo đảm an ninh, trật tự, thay đổi về tổ chức quản lý địa phương cũng làm nổi bật yêu cầu phối hợp giữa các lực lượng. Tình hình an ninh, trật tự không vận động theo ranh giới hành chính; một vụ việc có thể phát sinh ở địa bàn này, lan sang địa bàn khác hoặc đòi hỏi huy động nhiều lực lượng cùng xử lý. Bởi vậy, tổ chức bộ máy mới phải được cụ thể hóa bằng cơ chế trao đổi thông tin, xác định đầu mối, phân định trách nhiệm và điều hành thống nhất, tránh khoảng trống hoặc chồng chéo trong thực thi nhiệm vụ.

Đối với Cảnh sát cơ động, đổi mới tổ chức và phương thức quản lý đặt ra yêu cầu vừa duy trì tính cơ động, khả năng sẵn sàng chiến đấu, vừa tăng cường gắn bó với địa bàn, với lực lượng Công an cơ sở và các cơ quan liên quan. Tính cơ động không chỉ là khả năng di chuyển nhanh hoặc triển khai lực lượng trong thời gian ngắn; đó còn là năng lực nắm tình hình, tiếp nhận thông tin, lựa chọn phương án phù hợp và phối hợp đúng thẩm quyền, đúng pháp luật.

Chất lượng hoạt động của bộ máy cần được xem xét từ kết quả phục vụ xã hội. Với chính quyền cơ sở, kết quả thể hiện ở việc giải quyết thủ tục đúng hạn, tiếp nhận và xử lý kiến nghị, duy trì môi trường sống an toàn. Với lực lượng Cảnh sát cơ động, kết quả thể hiện ở khả năng chủ động phòng ngừa, sẵn sàng xử lý các tình huống phức tạp về an ninh, trật tự theo chức năng, nhiệm vụ; bảo vệ sự kiện, mục tiêu quan trọng; tuần tra, kiểm soát bảo đảm an ninh, trật tự, hỗ trợ lực lượng chức năng khi có yêu cầu và hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của người dân.

Không nên đồng nhất hiệu quả với số lượng cuộc tuần tra, số lượt huy động hoặc số phương án được xây dựng. Những chỉ số này cần thiết nhưng chưa đủ nếu không phản ánh chất lượng nắm tình hình, mức độ phối hợp, tính kịp thời và đúng pháp luật trong xử lý công việc. Một kế hoạch, phương án có giá trị khi phù hợp với từng đặc điểm địa bàn, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, bảo đảm an toàn cho cán bộ, chiến sĩ và người dân, đồng thời sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm sau thực hiện.

Đánh giá hiệu quả cũng cần xem xét cả công tác phòng ngừa và xử lý. Khi nguy cơ được phát hiện sớm, thông tin được chuyển đến đúng đầu mối và các lực lượng thống nhất cách hành động, khả năng ngăn chặn vụ việc phát triển phức tạp sẽ cao hơn. Ngược lại, nếu chỉ chú trọng kết quả xử lý sau khi tình huống xảy ra mà xem nhẹ chất lượng chuẩn bị, tuyên truyền, vận động, nắm địa bàn và phối hợp thường xuyên, hiệu quả tổng thể sẽ không bền vững.

Tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Cảnh sát cơ động năm 2022 (Luật số 04/2022/QH15), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2023 với nhiều điểm mới đáng chú ý. Theo đó, Cảnh sát cơ động là lực lượng vũ trang nhân dân thuộc Công an nhân dân Việt Nam, là lực lượng nòng cốt thực hiện biện pháp vũ trang bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội (Điều 3 Luật Cảnh sát cơ động). Đây chính là đặc thù và sự khác biệt của Cảnh sát cơ động so với các lực lượng khác trong Công an nhân dân.

Phải làm gì khi điều kiện tổ chức quản lý địa phương thay đổi?

Yêu cầu xây dựng lực lượng Cảnh sát cơ động chính quy, tinh nhuệ, hiện đại phải gắn với nhiệm vụ cụ thể và điều kiện thực tiễn. Chính quy thể hiện ở kỷ luật, quy trình và tác phong công tác; tinh nhuệ thể hiện ở năng lực chuyên môn, khả năng phối hợp, xử lý tình huống và sử dụng thành thạo các loại vũ khí, phương tiện; hiện đại không chỉ nằm ở trang bị mà còn ở tư duy tổ chức, quản trị dữ liệu, huấn luyện và chỉ huy. Công nghệ chỉ phát huy giá trị khi được tích hợp với con người, quy trình và cơ chế chịu trách nhiệm.

Thứ trưởng Bộ Công an Đặng Hồng Đức thăm và làm việc với Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động ngày 1/10/2026. (Ảnh: Bocongan.gov.vn)

Trong điều kiện tổ chức quản lý địa phương thay đổi, cán bộ, chiến sĩ cần hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa nhiệm vụ của lực lượng mình với trách nhiệm của Công an cấp tỉnh, Công an cấp xã và các cơ quan hữu quan. Việc phối hợp phải được xác lập trên cơ sở pháp luật, quy chế và mệnh lệnh của cấp có thẩm quyền, không dựa vào quan hệ cá nhân hoặc sự thích nghi. Cùng với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng cần tăng cường các tình huống liên lực lượng, kỹ năng giao tiếp, xử lý thông tin và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Đổi mới tổ chức bộ máy chỉ đi đến kết quả khi mỗi khâu thực thi đều hướng về mục tiêu chung. Đối với Cảnh sát cơ động, mục tiêu ấy không tách rời yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và phục vụ Nhân dân. Vì thế, đánh giá đổi mới cần bắt đầu từ câu hỏi cụ thể: người dân có được sống trong môi trường an toàn hơn không; cơ quan chức năng phối hợp kịp thời hơn không; cán bộ, chiến sĩ có đủ thẩm quyền, phương tiện và năng lực để hoàn thành nhiệm vụ hay không. Đây là nền tảng để chuyển sang xem xét thực tiễn vận hành và những vấn đề cần tháo gỡ.

Báo cáo của Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 cho biết, từ đầu năm đến nay, Bộ Tư lệnh đã chỉ đạo các đơn vị, địa phương làm tốt công tác nắm, phân tích, dự báo tình hình; triển khai có hiệu quả công tác nghiệp vụ cơ bản theo đúng chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát cơ động, phục vụ công tác xây dựng các dạng phương án tác chiến sát với thực tiễn. Tổ chức lực lượng ứng trực và vũ trang bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn các mục tiêu, chuyến hàng đặc biệt, các sự kiện chính trị, văn hóa, xã hội quan trọng của đất nước; tăng cường lực lượng tham gia đấu tranh chuyên án, tuần tra, kiểm soát bảo đảm an ninh, trật tự, phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn bảo đảm kịp thời, hiệu quả. Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động đã huy động hơn 9.400 cán bộ, chiến sĩ bảo đảm an ninh, an toàn các hội nghị, sự kiện; trên 8.800 cán bộ, chiến sĩ phối hợp đấu tranh, triệt phá 158 chuyên án lớn; 200 cán bộ, chiến sĩ tham gia cứu nạn, cứu hộ. Công tác huấn luyện được triển khai bài bản, thực chất, hiệu quả bảo đảm tiến độ theo kế hoạch, với nhiều nhiệm vụ huấn luyện lớn, tiếp tục thể hiện vị thế của Cảnh sát cơ động.

(Còn tiếp)