Từ Đối tác chiến lược toàn diện đến không gian hợp tác mới

Đây là dấu mốc ngoại giao quan trọng, mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác thực chất trên các lĩnh vực thương mại, đầu tư, công nghệ, chuyển đổi xanh, giáo dục, hạ tầng và an ninh.

Cụ thể hóa khuôn khổ hợp tác mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Nguồn: TTXVN)

Trong khuôn khổ chuyến thăm, lãnh đạo hai bên đã trao đổi về hợp tác song phương, an ninh khu vực và các thách thức toàn cầu. Hai bên hoan nghênh quan hệ Việt Nam - EU phát triển tích cực kể từ khi được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Hai bên nhấn mạnh tăng cường khả năng tự cường, đa dạng hóa đối tác và thúc đẩy ổn định, thịnh vượng tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; cam kết thúc đẩy đầu tư thông qua Sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) và Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), triển khai đầy đủ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), sớm phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVIPA), đồng thời mở rộng hợp tác về nguyên liệu thô thiết yếu, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, hạ tầng chiến lược, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế biển xanh.

Chuyến thăm tạo động lực chuyển các cam kết thành chương trình hành động cụ thể, góp phần hiện đại hóa kinh tế Việt Nam, tăng cường kết nối EU với Đông Nam Á và mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, người dân hai bên.

Thương mại và đầu tư tiếp tục là trụ cột quan trọng trong quan hệ Việt Nam - EU. Với thị trường rộng lớn và sức mua cao, EU mang lại nhiều cơ hội cho hàng hóa Việt Nam. EVFTA thúc đẩy xuất khẩu dệt may, da giày, đồ gỗ, thủy sản, nông sản và sản phẩm công nghiệp, đồng thời khuyến khích cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam cần đáp ứng các tiêu chuẩn châu Âu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, môi trường và lao động để tận dụng ưu đãi thuế quan.

Về đầu tư, Việt Nam có cơ hội thu hút các dự án chất lượng cao trong công nghiệp chế tạo, dược phẩm, thiết bị y tế, năng lượng, công nghệ số và vật liệu mới. Global Gateway mở thêm triển vọng hợp tác về hạ tầng chiến lược và kết nối kinh tế. Các dự án này không chỉ bổ sung nguồn vốn mà còn tạo cơ hội chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Để hiện thực hóa tiềm năng này, Việt Nam cần cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục, phát triển nhân lực và nâng cấp hạ tầng năng lượng, logistics. Sớm phê chuẩn EVIPA cũng sẽ góp phần củng cố niềm tin nhà đầu tư. Mục tiêu là nâng cao năng lực doanh nghiệp và công nghệ trong nước, đưa Việt Nam vào những khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Hợp tác vì tăng trưởng bền vững

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa chủ trì lễ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. (Nguồn: TTXVN)

Chuyển đổi xanh là lĩnh vực hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và EU, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và duy trì sức cạnh tranh, đồng thời phát huy thế mạnh của EU về năng lượng sạch, tài chính xanh và công nghệ môi trường.

Thông qua JETP, hai bên có thể thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo, hiện đại hóa lưới điện, phát triển hệ thống lưu trữ và nâng cao hiệu quả sử dụng điện. Điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và công nghệ số trong quản lý điện là những hướng hợp tác tiềm năng. Hợp tác cũng có thể mở rộng sang xử lý nước thải, tái chế chất thải, giao thông bền vững và nông nghiệp phát thải thấp, góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên và cải thiện môi trường.

Các tiêu chuẩn xanh của châu Âu đặt ra yêu cầu ngày càng cao với doanh nghiệp Việt Nam. Vì vậy, cần kết hợp hợp tác với hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và tài chính phù hợp, nhất là cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn tạo cơ hội đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh lâu dài.

Hai bên xác định nguyên liệu thô thiết yếu là hướng hợp tác mới, nhằm đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường khả năng tự cường kinh tế. Việt Nam và EU có thể hợp tác về công nghệ chế biến, nghiên cứu vật liệu, tiêu chuẩn môi trường và đào tạo nhân lực, gắn khai thác tài nguyên với phát triển bền vững.

Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo giúp nâng cao năng suất, mở rộng hợp tác nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, robot và y tế số. Kết nối trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp, đồng thời phát triển kỹ sư và năng lực nghiên cứu trong nước, sẽ giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ.

Nới rộng không gian hợp tác

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chứng kiến EuroCham ra mắt sáng kiến “Tri ân Việt Nam” tại Tọa đàm cấp cao với lãnh đạo doanh nghiệp tiêu biểu châu Âu và Bỉ. (Nguồn: TTXVN)

Bên cạnh đó, hai bên có thể mở rộng đào tạo chung, trao đổi giảng viên, sinh viên và đào tạo nghề trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng, tự động hóa và logistics. Liên kết giữa trường đại học, doanh nghiệp và địa phương cần chú trọng nghiên cứu ứng dụng, thực tập và đổi mới sáng tạo, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Giao lưu văn hóa, du lịch, nghệ thuật, trao đổi thanh niên và bảo tồn di sản góp phần tăng cường hiểu biết giữa nhân dân hai bên. Cộng đồng người Việt tại EU cũng có thể làm cầu nối trong giáo dục, kinh doanh và giao lưu xã hội.

Nông sản và thủy sản Việt Nam có tiềm năng mở rộng tại EU nếu đáp ứng tốt các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Hai bên có thể hợp tác về công nghệ sau thu hoạch, nông nghiệp chính xác, chế biến sâu và tận dụng phụ phẩm để tăng giá trị sản phẩm, cải thiện thu nhập người sản xuất.

Đối với thủy sản, chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định đòi hỏi nâng cao quản lý đội tàu, giám sát hành trình và truy xuất nguồn gốc, qua đó hỗ trợ phát triển bền vững và tiếp cận thị trường EU.

Kinh tế tuần hoàn và kinh tế biển xanh mở ra cơ hội hợp tác về tái chế nguyên liệu, giảm rác thải nhựa và phát triển kinh tế biển bền vững. Kết hợp công nghệ, tiêu chuẩn quản lý và nhu cầu thực tế sẽ giúp hai bên gia tăng giá trị kinh tế, đồng thời giảm áp lực môi trường.

Ngoài ra, hợp tác quốc phòng và an ninh là lĩnh vực có tiềm năng phát triển trong quan hệ Việt Nam - EU. Theo Thông cáo báo chí chung, hai bên đánh giá cao vai trò của Đối thoại Quốc phòng và An ninh Việt Nam - EU cùng các khuôn khổ hợp tác hiện có, tập trung vào an toàn, an ninh hàng hải, an ninh mạng, quản lý khủng hoảng và nâng cao năng lực. Việc mở rộng hợp tác cần phù hợp với luật pháp, chính sách và ưu tiên của mỗi bên.

Ở cấp độ quốc tế, hai bên nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, đồng thời ủng hộ củng cố vai trò của Liên hợp quốc, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và tôn trọng luật pháp quốc tế. EU đánh giá cao vai trò mang tính xây dựng của Việt Nam trong ASEAN. Hai bên cũng tái khẳng định cam kết thúc đẩy và bảo vệ quyền con người thông qua các cơ chế đối thoại chuyên ngành.

Động lực mới cho giai đoạn mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh cho Đại sứ quán Việt Nam tại Bỉ. (Nguồn: TTXVN)

Việt Nam và EU có nhiều thế mạnh bổ sung, nhưng vẫn khác biệt về trình độ phát triển, năng lực công nghệ và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chịu áp lực từ chi phí chuyển đổi xanh, truy xuất nguồn gốc và các quy định kỹ thuật. Trong khi đó, nhà đầu tư EU cần môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, có tính dự báo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Để khai thác hiệu quả cơ hội hợp tác, Việt Nam cần cải thiện môi trường đầu tư, phát triển hạ tầng năng lượng và logistics, nâng cao chất lượng nhân lực và bảo đảm chính sách nhất quán. EU có thể hỗ trợ thông qua chuyển giao công nghệ, tư vấn kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm. Quan trọng hơn, các cam kết cần được cụ thể hóa thành dự án có nguồn lực, thời hạn, cơ quan phụ trách và cơ chế đánh giá rõ ràng.

Trong ngắn hạn, hai bên cần triển khai đầy đủ EVFTA, tháo gỡ vướng mắc thương mại, thúc đẩy phê chuẩn EVIPA và phát triển các dự án thuộc Global Gateway, JETP. Về dài hạn, hợp tác nên tập trung vào bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ y tế, nguyên liệu thô thiết yếu, công nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao giá trị gia tăng trong nước và phát triển nhân lực chất lượng cao.

Sau hơn 35 năm quan hệ, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo thêm động lực cho giai đoạn hợp tác mới. Với Việt Nam, EU là nguồn lực quan trọng về vốn, công nghệ và tri thức quản trị; với EU, Việt Nam là đối tác góp phần đa dạng hóa quan hệ và tăng cường kết nối với Đông Nam Á. Nếu chuyển cam kết thành hành động thiết thực, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện sẽ tạo nền tảng cho phát triển bền vững và lợi ích lâu dài của cả hai bên.