Từ du lịch đến sản xuất điện, kinh tế châu Âu đang 'ngấm đòn' nắng nóng gay gắt như thế nào?

Các đợt nắng nóng kéo dài đang làm suy giảm năng suất lao động trong nhiều lĩnh vực, ảnh hưởng đến kinh tế châu Âu. (Nguồn: Teen Vogue)

Tác động của các đợt nắng nóng ở châu Âu đang lan rộng đến nhiều nền kinh tế lớn tại khu vực.

Theo phân tích của các nhà kinh tế thuộc Ngân hàng Hà Lan Triodos, các đợt sóng nhiệt có thể khiến Liên minh châu Âu (EU) thiệt hại tổng cộng khoảng 180 tỷ Euro.

Trong khi đó, tại Vương quốc Anh, tổ chức nghiên cứu về kinh tế xanh Verdant cho biết, sức nóng đã khiến nền kinh tế nước này thiệt hại khoảng 4,4 tỷ Bảng Anh do sản lượng bị mất tính đến cuối tháng 7 vừa qua.

Các nghiên cứu cho thấy, năng suất lao động có xu hướng giảm mạnh khi nhiệt độ vượt quá 30 độ C. Các nhà phân tích của Triodos đánh giá tác động đối với từng quốc gia dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có số ngày phải hứng chịu mức nhiệt cao bất thường. Dù vậy, mức độ ảnh hưởng không giống nhau bởi mỗi nền kinh tế lại phải đối mặt với những điểm yếu riêng trước tình trạng thời tiết cực đoan.

Pháp: Nguy cơ giảm 1,4% GDP

Bên cạnh các vụ cháy rừng lan rộng, một trong những thách thức lớn nhất đối với kinh tế Pháp là nguy cơ suy giảm sản lượng điện, kéo theo tác động tiêu cực đến doanh nghiệp do chi phí năng lượng tăng cao.

Hơn 2/3 sản lượng điện của Pháp đến từ các nhà máy điện hạt nhân. Tuy nhiên, khi nhiệt độ nước sông xung quanh các cơ sở này tăng quá cao, các nhà máy bị hạn chế khả năng xả nhiệt ra môi trường. Trong những trường hợp nghiêm trọng, các lò phản ứng buộc phải giảm công suất hoặc tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn.

Điều này có thể làm giảm nguồn cung điện, đồng thời, đẩy giá năng lượng tăng lên và gây thêm áp lực đối với các doanh nghiệp vốn đã phải đối mặt với chi phí sản xuất cao.

Các nhà kinh tế của Triodos nhận định, Pháp có thể là một trong những nền kinh tế châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các đợt nắng nóng, với Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) có nguy cơ giảm 1,4%. Mức sụt giảm này có thể khiến đà tăng trưởng của nền kinh tế Pháp đảo chiều.

Điều này càng làm gia tăng áp lực đối với tình hình tài chính vốn đã nhiều thách thức của Pháp. Paris hiện phải trả mức lãi suất vay cao nhất trong 15 năm, trong bối cảnh tranh cãi chính trị kéo dài liên quan đến chính sách thuế và chi tiêu công.

Đức: Tiếng chuông báo động đang vang lên

Với nền kinh tế Đức, tác động đáng lo ngại nằm ở vai trò đặc biệt quan trọng của sông Rhine đối với hoạt động vận tải hàng hóa. Rhine là một trong những tuyến đường thủy huyết mạch của châu Âu, kết nối các trung tâm công nghiệp của Đức với mạng lưới vận tải quốc tế. Khi mực nước xuống quá thấp, tàu chở hàng buộc phải giảm tải hoặc không thể lưu thông, làm tăng chi phí vận chuyển và gây gián đoạn chuỗi cung ứng.

Theo các nhà kinh tế tại Oxford Economics, đây có thể là một trong những mối đe dọa lớn nhất mà các đợt nắng nóng gây ra đối với nền kinh tế Đức. Đặc biệt, khi tình trạng khô hạn kéo dài, tác động không chỉ dừng lại ở lĩnh vực vận tải mà còn có thể lan sang sản xuất công nghiệp và hoạt động xuất nhập khẩu.

“Sông Rhine vận chuyển phần lớn hàng hóa bằng đường thủy nội địa của Đức, đặc biệt là than đá, dầu thô, khí đốt và các sản phẩm tinh chế, vốn nằm ở đầu chuỗi sản xuất”, các nhà kinh tế tại Oxford Economics nhận định.

Tại đoạn sông nông nhất, gần thị trấn Kaub, phía Tây Frankfurt, mực nước đã giảm xuống dưới ngưỡng tới hạn, buộc các sà lan phải giảm tải, trong khi hoạt động vận tải đường thủy gần như đình trệ.

Ông Wolfgang Große Entrup, Tổng Giám đốc Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất Đức (VCI) nói rằng: “Tiếng chuông báo động đang vang lên, Mực nước cực thấp ngày càng đẩy chuỗi cung ứng và hoạt động logistics đến giới hạn”.

Những áp lực mới xuất hiện trong bối cảnh nhiều ngành công nghiệp Berlin vốn đang chật vật trước sức ép cạnh tranh về giá từ Trung Quốc.

Một bức ảnh được chụp vào ngày 18/7 cho thấy một vũng nước giữa lòng sông Rhine gần như khô cạn ở Cologne, miền Tây nước Đức, khi nhiều khu vực ở châu Âu trải qua đợt nắng nóng. (Nguồn: EPA)

Tây Ban Nha: Cháy rừng tác động đến chi tiêu

Tây Ban Nha là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các vụ cháy rừng nghiêm trọng trong năm nay. Theo hệ thống giám sát Copernicus của EU, tình trạng này có thể gây thêm áp lực cho ngành bảo hiểm khi gần 275.000 ha đất đã bị thiệt hại.

Tuy nhiên, tác động kinh tế từ cháy rừng đối với Tây Ban Nha có thể không nghiêm trọng như mức độ tàn phá về con người và môi trường. Oxford Economics nhận định, tác động đến du lịch tương đối hạn chế, khi dòng khách và chi tiêu du lịch có xu hướng chuyển sang những khu vực khác.

“Dữ liệu thẻ tín dụng tại các khu vực của Tây Ban Nha bị cháy rừng cho thấy không có sự gián đoạn rõ ràng trong chi tiêu của khách không cư trú, cho thấy hoạt động du lịch hầu như không bị ảnh hưởng”, các nhà kinh tế của Oxford Economics đánh giá.

Chi tiêu của người dân địa phương giảm trong tuần xảy ra cháy rừng, chủ yếu do hoạt động sơ tán, nhưng không tạo ra tác động kéo dài. Chi tiêu gần như trở lại mức thông thường chỉ vài ngày sau khi tình trạng khẩn cấp quốc gia được dỡ bỏ.

Dù vậy, với khoảng 47 ngày có nhiệt độ cao bất thường được dự báo đến cuối mùa Hè, người lao động và doanh nghiệp Tây Ban Nha vẫn phải đối mặt với sức ép đáng kể từ thời tiết cực đoan.

Triodos ước tính, nắng nóng có thể làm giảm gần 1% GDP của Tây Ban Nha, so với dự báo tăng trưởng 2,8% của Ủy ban châu Âu.

Italy: Chi phí vay của chính phủ tăng lên

Với mức độ phụ thuộc lớn vào du lịch và nông nghiệp, Italy được đánh giá là một trong những nền kinh tế dễ tổn thương trước tình trạng nắng nóng kéo dài.

Hiệp hội nông nghiệp Coldiretti cho biết, các tác động của biến đổi khí hậu đã khiến các nhà sản xuất nhiều mặt hàng chủ lực như cà chua, dầu ô liu và rượu vang thiệt hại khoảng 20 tỷ Euro trong 4 năm qua, tương đương 12,5% sản lượng của ngành trong giai đoạn này.

Ngành du lịch cũng đứng trước nguy cơ chịu tác động nếu những đợt nắng nóng liên tiếp khiến du khách thay đổi điểm đến và tìm đến các khu vực có khí hậu mát mẻ hơn. Italy hiện có số lượng phòng lưu trú du lịch lớn hơn bất kỳ quốc gia EU nào khác, khiến ngành này đặc biệt nhạy cảm với những thay đổi trong hành vi của du khách.

Dựa trên số ngày phải hứng chịu nhiệt độ cao bất thường, Triodos đánh giá, Italy là quốc gia chịu tác động nặng nề thứ hai trong số các nước EU được nghiên cứu. Các đợt nắng nóng được dự báo có thể làm giảm khoảng 1,1% GDP của nền kinh tế Italy.

Về lâu dài, những tác động này có thể làm gia tăng thêm sức ép đối với một nền kinh tế vốn đang phải đối mặt với tình trạng dân số già hóa và gánh nặng nợ công cao.

Một nghiên cứu riêng của Trung tâm Euro-Mediterranean về Biến đổi khí hậu (CMCC) có trụ sở tại Italy cho thấy, việc ngày càng phải đối mặt với các đợt nắng nóng và hạn hán có thể khiến chi phí vay của chính phủ Italy tăng lên. Nguyên nhân là các nhà đầu tư có thể yêu cầu mức lãi suất cao hơn khi lo ngại những tác động của biến đổi khí hậu đối với tình hình tài chính công.

Một nhà hàng ở Italy sử dụng quạt phun sương để giải nhiệt cho khách hàng ngày 2/8, giữa lúc nắng nóng cực đoan. (Nguồn: Tân Hoa xã)

Ba Lan trải qua “một giai đoạn rất khó khăn”

Trái ngược với nhiều nước láng giềng ở Tây Âu, Ba Lan là một trường hợp tương đối khác biệt khi số ngày có nhiệt độ cao bất thường trong năm 2026 chỉ tăng nhẹ so với mức thông thường.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Ba Lan hoàn toàn miễn nhiễm với tác động của các đợt nắng nóng. Lượng mưa thấp đã khiến mực nước tại nhiều con sông suy giảm, gây ảnh hưởng đến hoạt động của các nhà máy điện. Một số cơ sở thậm chí phải tạm ngừng vận hành do mực nước sông Vistula xuống quá thấp.

Đầu tháng này, đơn vị vận hành lưới điện Ba Lan đã phải sử dụng các quyền hạn khẩn cấp để bảo đảm nguồn cung điện. Thủ tướng Donald Tusk khi đó mô tả tình hình là “một giai đoạn rất khó khăn”.

Những gián đoạn về giao thông và năng lượng tại các nền kinh tế EU chịu ảnh hưởng nặng nề hơn cũng bắt đầu tạo ra tác động lan tỏa sang Ba Lan.

Dù vậy, theo phân tích của Triodos, nền kinh tế Ba Lan vẫn được dự báo tăng trưởng 2,9% trong năm nay, gần như không thay đổi so với dự báo được Ủy ban châu Âu đưa ra vào mùa Xuân.

Điều này cho thấy, ít nhất trong ngắn hạn, tác động kinh tế từ các đợt nắng nóng tại Ba Lan vẫn tương đối hạn chế so với một số nền kinh tế lớn khác của châu Âu.

Những tác động trên cho thấy, nắng nóng cực đoan không còn chỉ là vấn đề môi trường mà đang trở thành một rủi ro kinh tế ngày càng rõ nét đối với châu Âu. Khi các đợt nhiệt độ cao kéo dài và xuất hiện thường xuyên hơn, chi phí đối với sản xuất, năng lượng, hạ tầng và tài chính công có thể tiếp tục gia tăng, đặt ra sức ép lớn đối với tăng trưởng của khu vực.