Tư duy mới của Đảng về mở rộng tín dụng chính sách xã hội: Động lực vững chắc cho kỷ nguyên phát triển mới

Bước ngoặt chiến lược từ thực tiễn sinh động

Trong hành trình phát triển của dân tộc, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm: sự phát triển kinh tế phải gắn liền với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Từ những vùng quê còn nhiều khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo xa xôi đến các hộ gia đình yếu thế trong xã hội, ánh sáng của tín dụng chính sách đã trở thành điểm tựa vững chắc, giúp hàng triệu người dân vươn lên thoát nghèo, ổn định sinh kế và nuôi dưỡng khát vọng đổi thay.

Quá trình ấy được ghi nhận qua những dấu mốc lịch sử quan trọng. Sự kiện Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg ngày 04/10/2002 thành lập Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã tạo ra bước ngoặt chiến lược khi tách tín dụng chính sách xã hội ra khỏi tín dụng thương mại. Tiếp đó, Chỉ thị số 40-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tín dụng chính sách xã hội (năm 2014) và mới đây là Chỉ thị số 39-CT/TW Chỉ thị số 39-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc nâng cao hiệu quả của tín dụng và chính sách xã hội trong giai đoạn mới (năm 2024) đã tiếp tục tạo động lực mạnh mẽ huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị vào công cuộc chăm lo an sinh xã hội.

Công ty Cổ phần Kym Việt, công ty có gần 80% tổng số người lao động là người khuyết tật nhận tiền vay tại NHCSXH

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định nhiệm vụ xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, hiện đại, thích ứng linh hoạt, bao phủ toàn dân, lấy con người làm trung tâm. Đồng thời, Đảng ta nhấn mạnh việc ưu tiên các đối tượng chính sách, đối tượng yếu thế và khu vực phi chính thức, mở rộng tín dụng chính sách xã hội phù hợp với điều kiện, trình độ phát triển của đất nước.

Thực tiễn minh chứng, qua các giai đoạn phát triển, quy mô và độ bao phủ của tín dụng chính sách không ngừng được mở rộng. Tính đến ngày 31/12/2025, tổng nguồn vốn của NHCSXH đạt 426.262 tỷ đồng, tổng dư nợ đạt 413.527 tỷ đồng, với hơn 6,7 triệu hộ gia đình còn dư nợ.

Trong giai đoạn 2021–2025, nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội đã mang lại những chuyển biến mang tính bước ngoặt với những con số ấn tượng như: Hỗ trợ hơn 11,7 triệu lượt hộ thoát nghèo; Tạo việc làm cho gần 3,5 triệu lao động; Giúp hơn 450 nghìn học sinh, sinh viên có hoàn cảnh hoàn cảnh khó khăn vay vốn học tập; Hỗ trợ xây dựng gần 8 triệu công trình nước sạch và vệ sinh nông thôn, gần 58 nghìn căn nhà ở xã hội và nhà ở cho hộ nghèo, đối tượng chính sách; Đóng vai trò cứu trợ quan trọng, hỗ trợ hàng triệu người dân, doanh nghiệp, người lao động vượt qua cú sốc lớn - đại dịch COVID-19.

Bước sang kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, thực tiễn cũng đặt ra những yêu cầu mới. Tín dụng chính sách hiện vẫn chưa bao phủ đầy đủ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương mới (như lao động khu vực phi chính thức, hộ cận nghèo mới thoát nghèo ở đô thị và ven đô...). Bên cạnh đó, tính liên tục của một số chương trình đôi khi còn gặp vướng mắc bởi khoảng trống pháp lý, nguồn vốn dài hạn còn hạn chế và sự gắn kết giữa cho vay vốn với đào tạo nghề ở một số địa phương chưa đồng bộ. Những thực tế này đòi hỏi Đảng ta phải có sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy lý luận.

5 nội dung cốt lõi trong tư duy mới của Đảng

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy chiến lược về an sinh xã hội và tín dụng chính sách xã hội, thể hiện qua 5 nội dung trọng tâm:

Thứ nhất, chuyển dịch từ “hỗ trợ giảm nghèo thụ động” sang “trao cơ hội phát triển và nâng cao năng lực tự chủ”: Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc giải quyết nhu cầu trước mắt, mà nhấn mạnh việc trao sinh kế lâu dài, giúp người dân chủ động tiếp cận thị trường lao động, giáo dục, công nghệ để tự tạo việc làm và vươn lên làm giàu chính đáng.

Thứ hai, mở rộng diện bao phủ ra toàn xã hội: Không gian chính sách được mở rộng vượt qua các đối tượng truyền thống để hướng tới các nhóm dễ bị tổn thương trước biến động kinh tế toàn cầu, thiên tai, dịch bệnh (như lao động khu vực phi chính thức, người dân chịu ảnh hưởng bởi chuyển đổi xanh, chuyển đổi số...).

Thứ ba, phát huy sức mạnh tổng hợp, xã hội hóa nguồn lực: Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và bảo đảm nguồn vốn cơ bản, đồng thời phát huy trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương qua ủy thác ngân sách cùng sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và toàn xã hội.

Thứ tư, gắn kết đồng bộ tín dụng chính sách với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội: Lồng ghép chặt chẽ nguồn vốn với các chương trình mục tiêu quốc gia, đào tạo nghề, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, phát triển chuỗi giá trị và kết nối thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Thứ năm, hiện đại hóa, chuyển đổi số gắn liền với tính nhân văn: Ứng dụng công nghệ thông tin để tăng tính minh bạch, giảm chi phí giao dịch nhưng phải lấy người dân làm trung tâm; chuyển đổi số phải làm cho chính sách gần dân hơn, thuận tiện hơn, minh bạch hơn; không được tạo ra một khoảng cách mới khiến chính những người cần được hỗ trợ nhất lại khó tiếp cận dịch vụ hơn.

Đưa tư duy mới vào thực tiễn và nhiệm vụ trọng tâm của ngành Ngân hàng

Để hiện thực hóa chủ trương chiến lược của Đảng trong giai đoạn 2026 - 2030, hệ thống ngân hàng nói chung và NHCSXH nói riêng đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp:

Một là, hoàn thiện thể chế và pháp lý: Mở rộng hợp lý phạm vi đối tượng thụ hưởng, nâng hạn mức và thời hạn cho vay phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Hai là, đa dạng hóa nguồn lực: Phát huy vai trò chủ đạo của ngân sách nhà nước, đẩy mạnh nhận vốn ủy thác địa phương, phát hành trái phiếu NHCSXH được Chính phủ bảo lãnh và huy động tiền gửi nhàn rỗi từ tổ chức, cá nhân.

Ba là, gắn kết sinh kế bền vững: Phối hợp liên ngành trong hỗ trợ sản xuất, kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm.

Bồn là, chuyển đổi số toàn diện: Phát triển nền tảng giao dịch trực tuyến thân thiện, đồng thời duy trì hiệu quả mô hình "Điểm giao dịch xã" bám sát cơ sở.

Từ chủ trương tín dụng ưu đãi ban đầu đến mô hình chuyên biệt của NHCSXH, qua các chỉ đạo từ Chỉ thị 40-CT/TW đến Chỉ thị 39-CT/TW và tầm nhìn chiến lược tại Đại hội XIV, tư duy của Đảng ta về tín dụng chính sách xã hội ngày càng toàn diện và sâu sắc. Mở rộng tín dụng chính sách không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà là sự hiện thực hóa bản chất ưu việt của chế độ: khẳng định cam kết mạnh mẽ rằng trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, mọi người dân đều có cơ hội vươn lên và “không để ai bị bỏ lại phía sau”.