Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến xây dựng hệ giá trị con người TP.HCM

Các đại biểu chia sẻ ý kiến tại phiên 1 của tọa đàm

Sáng 21.7, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật - Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM tổ chức tọa đàm “Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TP.HCM”, thu hút sự tham gia của các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa và văn nghệ sĩ.

Tọa đàm nhằm tạo diễn đàn trao đổi, thảo luận giữa các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa, văn nghệ sĩ. Nội dung tọa đàm tập trung làm rõ vai trò của thuần phong mỹ tục trong đời sống hiện đại; đánh giá thực trạng việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm xây dựng, lan tỏa và khẳng định hệ giá trị con người TP.HCM trong giai đoạn mới.

Đây cũng là nội dung quan trọng, góp phần cùng Thành phố triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 18-CTrHĐ/TU của Thành ủy về thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn TP.HCM.

Các đại biểu góp ý kiến tại phiên 2

Phát biểu đề dẫn, bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, cho rằng với vị thế là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục lớn của cả nước, TP.HCM là nơi hội tụ, giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa.

Đây vừa là lợi thế, vừa đặt ra yêu cầu giữ gìn các giá trị truyền thống, đồng thời hình thành hệ giá trị con người phù hợp với đặc trưng của một đô thị hiện đại, hội nhập.

Theo bà Đinh Thị Thanh Thủy, thuần phong mỹ tục là nền tảng tinh thần góp phần định hình nhân cách, lối sống của mỗi cá nhân và cộng đồng. Tuy nhiên, dưới tác động của toàn cầu hóa, mạng xã hội và kinh tế thị trường, một bộ phận người dân, nhất là giới trẻ, xuất hiện những biểu hiện lệch chuẩn trong nhận thức, hành vi và ứng xử nơi công cộng, làm phai nhạt các giá trị truyền thống.

Từ thực tiễn đó, bà nhấn mạnh việc chuyển từ mục tiêu “giữ gìn” sang “khẳng định” hệ giá trị con người TP.HCM mang ý nghĩa chiến lược. Thành phố cần xây dựng hệ giá trị hiện đại trên nền tảng các phẩm chất như yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, năng động, sáng tạo và trách nhiệm, góp phần hình thành hình ảnh con người thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

Bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, cho rằng Việt Nam sở hữu bề dày lịch sử và bản sắc văn hóa đặc sắc, được hun đúc qua nhiều thế hệ.

Bên cạnh những phẩm chất tốt đẹp như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, đức hy sinh và lòng nhân ái, xã hội hiện nay vẫn tồn tại không ít hạn chế như tâm lý tiểu nông, tác phong tùy tiện, thiếu ý thức tôn trọng pháp luật, cùng những tác động tiêu cực từ tệ nạn xã hội, tham nhũng và sự tiếp nhận thiếu chọn lọc các yếu tố văn hóa ngoại lai.

Theo bà Phạm Phương Thảo, TP.HCM từ lâu đã hình thành những phẩm chất đặc trưng của con người Sài Gòn - TP.HCM như cởi mở, bao dung, nghĩa tình; tiên phong, năng động, sáng tạo; kiên cường, hào hùng và giàu tinh thần đoàn kết. Đây là những giá trị cần tiếp tục gìn giữ và phát huy trong bối cảnh mới.

Bên cạnh đó, bà cũng chỉ ra một số hạn chế vẫn còn tồn tại trong đời sống đô thị như nhậu nhẹt quá mức, xả rác bừa bãi, lãng phí; chưa tuân thủ giờ giấc, pháp luật; nói tục, gây ồn ào nơi công cộng... Những hành vi này cần được điều chỉnh để xây dựng môi trường văn hóa văn minh hơn.

Để phát huy hệ giá trị con người TP.HCM, bà Phạm Phương Thảo đề xuất nhiều nhóm giải pháp như nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý về văn hóa; huy động nguồn lực đầu tư cho thiết chế văn hóa và công nghiệp văn hóa; xây dựng bộ quy tắc ứng xử phù hợp với đặc trưng thành phố; phát triển môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, cơ quan, cộng đồng đến không gian số; đồng thời phát huy sức mạnh mềm văn hóa trong phát triển bền vững.

Từ góc nhìn của người hoạt động nghệ thuật, NSƯT Ngô Phạm Hạnh Thúy cho rằng, việc đầu tiên là xác lập rõ hệ giá trị con người TP.HCM trên cơ sở kế thừa các giá trị truyền thống và tiếp thu tinh hoa văn minh thế giới. Hệ giá trị này cần hội tụ các phẩm chất như yêu nước, trách nhiệm công dân, nhân ái, nghĩa tình, năng động, sáng tạo, trung thực, trách nhiệm, văn minh, hiện đại và khát vọng vươn lên.

Nữ nghệ sĩ nhấn mạnh, nhà trường cần trở thành môi trường quan trọng nhất để giáo dục hệ giá trị đạo đức một cách bài bản, liên tục và khoa học. Song song đó, gia đình phải khẳng định lại vai trò nền tảng trong giáo dục nhân cách, bởi đây là môi trường đầu tiên hình thành đạo đức và lối sống của mỗi con người.

Cũng theo NSƯT Hạnh Thúy, việc bảo tồn di sản và truyền thống cũng cần được thực hiện bằng những phương thức phù hợp với giới trẻ, thông qua điện ảnh, âm nhạc, sân khấu, mạng xã hội và các sản phẩm văn hóa đương đại.

Các ý kiến tại tọa đàm đều nhấn mạnh vai trò của gia đình, nhà trường, các thiết chế văn hóa và truyền thông trong giáo dục đạo đức, lối sống, đồng thời đề xuất xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cả trong đời sống thực lẫn trên không gian mạng.

Ông Lê Văn Minh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM phát biểu tổng kết

Phát biểu tổng kết tọa đàm, ông Lê Văn Minh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM, cho biết các ý kiến đều thống nhất khẳng định thuần phong mỹ tục là nền tảng cốt lõi tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc và cần được gìn giữ trong mọi giai đoạn phát triển.

Trong bối cảnh TP.HCM là đô thị đặc biệt, năng động, sáng tạo và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống càng có ý nghĩa quan trọng.

“Các đại biểu cũng thống nhất rằng việc giữ gìn thuần phong mỹ tục không đồng nghĩa với bảo thủ mà là quá trình kế thừa, chọn lọc và phát triển để hình thành hệ giá trị con người TP.HCM đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới”, ông Minh cho biết.

Theo tổng hợp của Ban Tổ chức, những phẩm chất cốt lõi được nhiều ý kiến đề xuất gồm: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình; trung thực, trách nhiệm, kỷ cương; năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; hội nhập, văn minh và hiện đại.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tọa đàm đề xuất nhiều giải pháp trọng tâm như tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong đời sống thực và trên không gian số.

Cùng với đó, phát huy vai trò của truyền thông trong lan tỏa các giá trị tích cực; kết hợp hài hòa giữa bảo tồn truyền thống với tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; đồng thời nghiên cứu xây dựng hệ giá trị con người TP.HCM gắn với hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình Việt Nam và chuẩn mực con người Việt Nam.

Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM cho biết sẽ tiếp thu kết quả bước đầu của tọa đàm để tiếp tục nghiên cứu, phân tích và đúc kết thành hệ giá trị con người TP.HCM một cách hệ thống, làm cơ sở cho việc triển khai các chủ trương phát triển văn hóa Thành phố trong thời gian tới.