Từ hài cốt tìm thấy ở CV Lê Thị Riêng đến 'anh Hai Quên' trở về Vàm Cỏ

Sau gần 60 năm nằm dưới lòng đất, một mảnh giấy úa màu đã đưa chiến sĩ trở về với gia đình, cũng khép lại lời hẹn dang dở với người phụ nữ chờ chồng cả một đời.

"Đánh trận đó xong anh về cưới em".

Đó là lời hẹn cuối cùng chiến sĩ Huỳnh Văn Quên, Tiểu đội phó thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 Long An (Đơn vị 962, Quân Giải phóng miền Nam), để lại với người con gái tên Nguyễn Thị Lệ trước khi bước vào trận đánh Xuân Mậu Thân 1968.

Lời hẹn ấy dang dở suốt gần 60 năm.

Mãi đến cuối tháng 6/2026, một cuốn sổ mang tên "Huỳnh Văn Quên" được tìm thấy cùng hài cốt tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM), mở ra cuộc chạy đua với thời gian để xác minh danh tính người lính đã hy sinh gần sáu thập kỷ trước. Chỉ trong chưa đầy một tháng, từ những di vật, hồ sơ lịch sử, từng mảnh ghép tưởng đã thất lạc lần lượt được nối lại.

Tối 26/7, sau quá trình rà soát hồ sơ, đối chiếu tư liệu và xác minh của các cơ quan chức năng, Bộ Tư lệnh TP.HCM chính thức xác nhận bộ hài cốt được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng là của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Cuộc tìm kiếm hơn nửa thế kỷ của gia đình khép lại, người lính năm xưa cuối cùng đã trở về với tên tuổi của mình.

Với bà Nguyễn Thị Lệ (năm nay đã 80 tuổi), đó cũng là ngày bà có thể khép lại gần trọn một đời chờ đợi.

Nhóm phục dựng ảnh TeamLee dành tặng bà Nguyễn Thị Lệ bức ảnh liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đang ôm vợ vào lòng trong giây phút hội ngộ. Đó là khoảnh khắc chưa từng có cơ hội được lưu giữ ngoài đời thực. Ảnh: TeamLee.

Cuốn sổ ghi tên Huỳnh Văn Quên

Cuối tháng 6, dưới lớp bùn sình vừa được hút cạn nước ở công viên Lê Thị Riêng, một mảnh giấy úa màu bất ngờ hiện ra. Những vết mực đã nhòe theo năm tháng, nhưng từng dòng chữ vẫn còn đủ rõ để đọc được: "Đồng chí Huỳnh Văn Quên"... "Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam"... "Ban Chỉ huy Tiểu đoàn quyết định...".

Đó là manh mối quan trọng để xác định danh tính của một trong những hài cốt liệt sĩ đầu tiên được tìm thấy từ rãnh mộ tập thể được cho là nơi an táng nhiều chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Những di vật được tìm thấy khi lực lượng chức năng tiến hành quy tập các hài cốt ở Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng sáng 6/7. Ảnh: Duy Hiệu, Bộ Tư lệnh TP.HCM.

Qua giải mã phiên hiệu đơn vị và đối chiếu hồ sơ lịch sử, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515) Quân khu 7 xác định liệt sĩ Huỳnh Văn Quên là Tiểu đội phó thuộc Tiểu đoàn 1 Long An, Đơn vị 962, tham gia chiến đấu tại khu vực cầu Chữ Y.

Ngày 6/7, thông báo tìm thân nhân được phát đi trên nhiều kênh thông tin, với hy vọng mảnh giấy nhỏ vừa được đưa lên khỏi lòng đất sẽ tìm được đúng người đang chờ đợi.

Lực lượng quy tập hài cốt ở công viên Lê Thị Riêng cẩn thận bóc tách từng lớp đất, thực hiện nhiệm vụ một cách cẩn trọng, khoa học. Ảnh: Hoài Bảo, Duy Hiệu

Điều tưởng như rất mong manh ấy lại đến chỉ sau vài giờ.

Ở xã Vàm Cỏ (tỉnh Tây Ninh, trước đây là tỉnh Long An), ông Huỳnh Văn Mười tình cờ đọc được thông tin trên Internet. Tên người liệt sĩ, đơn vị chiến đấu, thời điểm hy sinh... tất cả đều trùng khớp với người anh trai mà gia đình ông đã tìm kiếm suốt 60 năm qua. Ông lập tức liên hệ với chính quyền địa phương để báo tin.

"Tôi chỉ mong đó đúng là anh mình", ông Mười nói.

Ông Huỳnh Văn Mười rớm nước mắt khi nhắc về người anh Huỳnh Văn Quên mà ông chỉ được nghe qua lời kể của mẹ. Ảnh: Quỳnh Danh.

Sáng 7/7, thay vì chờ theo lịch đã định, lực lượng chức năng ưu tiên lấy mẫu sinh phẩm ADN của hai người em trai liệt sĩ ngay trong ngày để phục vụ giám định. Với gia đình ông Mười, hy vọng tìm được "anh Hai Quên" chưa bao giờ ở gần đến thế. Sau nhiều thập kỷ chỉ biết anh trai hy sinh ở Sài Gòn, lần đầu tiên họ có một địa điểm cụ thể để hướng về, một bộ hài cốt để chờ kết quả xác nhận và một niềm tin rằng cuộc chia ly cuối cùng cũng có hồi kết.

Không chỉ gia đình ông Mười, kết quả giám định ADN còn có thể khép lại gần sáu thập kỷ đợi chờ của bà Nguyễn Thị Lệ, người con gái năm xưa vẫn luôn giữ lời hẹn với chiến sĩ đã ngã xuống.

Bà Lệ chưa từng lập gia đình, vẫn chờ tin người yêu sau hơn nửa thế kỷ. Ảnh: Quỳnh Danh.

Với bà Lệ, sự trở về ấy còn là lời hồi đáp muộn màng cho một cuộc đợi chờ kéo dài gần trọn đời người.

"Cuối cùng anh cũng có thể được trở về, được yên nghỉ", bà nói.

Hai tiếng "chồng tui" sau 58 năm

Căn nhà nhỏ lọt thỏm giữa cánh đồng Vàm Cỏ mênh mông của ông Huỳnh Văn Nhỏ (55 tuổi, em trai liệt sĩ Huỳnh Văn Quên) những ngày giữa tháng 7 rộn ràng hơn hẳn, gần như hôm nào cũng có người tới hỏi thăm.

Kể từ khi hoàn tất lấy mẫu đối sánh ADN xác nhận thân nhân liệt sĩ, gia đình ông Nhỏ ai cũng mất ăn, mất ngủ. Chiếc điện thoại cảm ứng cũ kỹ, vốn cả tuần mới sạc pin một lần, nay trở thành vật bất ly thân của người đàn ông 55 tuổi, lúc nào cũng được bật âm lượng tối đa vì sợ nhỡ cuộc gọi báo tin từ Bộ Tư lệnh TP.HCM.

Mọi hy vọng đều đổ dồn vào một kết quả duy nhất: Mong người nằm ở công viên Lê Thị Riêng là "anh Hai Quên".

Ông Huỳnh Văn Nhỏ rơi nước mắt sau khi ký vào hồ sơ đề nghị công nhận bà Nguyễn Thị Lệ là vợ của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Ảnh: Quỳnh Danh.

Những mảnh ký ức về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên được anh chị em trong nhà nhắc lại như một niềm an ủi. Ông Lê Văn Xem (em họ liệt sĩ) nhớ như in hình ảnh người anh trai hiền lành, mê văn nghệ, đi gác về lại hì hụi tắm rửa, nấu cháo bón cho từng đứa em ăn. Tiếng hát Giải phóng miền Nam theo nhịp điệu anh Hai dạy năm xưa chưa từng phai nhòa trong ký ức của ông.

Giữa lúc gia đình phấp phỏng chờ đợi, một tin vui mang lại niềm an ủi lớn lao cho bà Nguyễn Thị Lệ sau một đời son sắt chờ liệt sĩ Quên.

Bà Lệ nâng niu tấm bằng Tổ quốc ghi công của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Bà từng lưu giữ những lá thư người thương gửi về từ chiến trường, nhưng sau một mùa mưa bão, tất cả đã không còn nguyên vẹn. Ảnh: Quỳnh Danh.

Sáng 18/7, UBND xã Vàm Cỏ khẩn trương hoàn tất hồ sơ đề nghị công nhận bà Lệ là vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Hồ sơ được chuyển về cấp tỉnh ngay sau đó để xem xét theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh.

Tại buổi họp thân tộc họ Huỳnh, dưới sự chứng kiến của chính quyền địa phương, sáu người thân trực hệ và đại diện gia tộc đồng lòng ký vào hồ sơ, gồm bà Huỳnh Thị Sảnh (sinh năm 1942, cô ruột của liệt sĩ Quên), bà Huỳnh Thị Lê (sinh năm 1958, em ruột), ông Huỳnh Văn Chín (sinh năm 1963, em ruột), ông Huỳnh Văn Mười (sinh năm 1969, em ruột), ông Huỳnh Văn Nhỏ (sinh năm 1971, em ruột) và ông Lê Văn Xem (sinh năm 1960, em họ liệt sĩ).

Tại buổi họp họ tộc Huỳnh, trước sự chứng kiến của Chủ tịch UBND xã Vàm Cỏ Đặng Văn Tây Lo và bà Nguyễn Thị Ngọc Vệ, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Vàm Cỏ, sáu người thân trực hệ và đại diện gia tộc đồng lòng ký tên vào hồ sơ đề nghị công nhận bà Nguyễn Thị Lệ là vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Ảnh: Quỳnh Danh.

Sau khi ký tên vào hồ sơ, bà Huỳnh Thị Sảnh bật khóc bởi điều bà mong mỏi nhất là cháu trai mình và cô Lệ được "trọn nghĩa, trọn tình". Kế bên, ông Lê Văn Xem mắt đỏ hoe, nghẹn ngào nói: "Đó là danh dự của chị Hai tui".

Sự đồng thuận của người thân liệt sĩ Huỳnh Văn Quên là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng hoàn thiện hồ sơ đối với trường hợp đặc biệt đã kéo dài nhiều năm.

Các thành viên gia tộc họ Huỳnh đồng lòng ký tên vào hồ sơ đề nghị công nhận bà Lệ là vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Ảnh: Quỳnh Danh.

Khoảnh khắc nhận được cuộc gọi từ ông Nhỏ báo tin: "Lập hồ sơ rồi, ký rồi!", bà Lệ lặng người. Ngay trong chiều hôm đó, Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh ban hành quyết định công nhận bà là vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, đáp ứng nguyện vọng nhiều năm của gia đình cũng như chính quyền địa phương.

Trong căn nhà nhỏ ở huyện Bến Lức (Long An cũ), hai tiếng "chồng tui" được bà bật lên thật khẽ, nhưng gói ghém cả nỗi khắc khoải suốt sáu thập kỷ.

"Tôi mãn nguyện rồi", người phụ nữ 80 tuổi xúc động nói.

Chiếc nhẫn mẹ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên tặng cho bà Lệ được bà đeo ở ngón áp út. Ảnh: Quỳnh Danh.

Mấy chục năm qua, khi quyết định công nhận của Nhà nước chưa đến tay, bà Lệ vẫn một lòng với ông Quên. Bà làm tròn bổn phận của một người con dâu cả, người chị, người em với gia đình chồng.

Nhắc đến "chị Hai Lệ", bà Huỳnh Thị Lê (em gái liệt sĩ Quên) vẫn nhớ như in hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé mỗi dịp giỗ quẩy lại lội bộ hơn chục cây số qua nhà tất tả lo cơm nước, quét dọn, hương khói, đến khi mọi việc đâu vào đấy mới lặng lẽ trở về. Đến ngày mẹ ông Quên qua đời, gia đình họ Huỳnh dành riêng cho bà Lệ chiếc khăn tang trắng của người con dâu.

Chị Nguyễn Thanh Thủy, con nuôi của bà Lệ (cũng là cháu gái ruột), cho biết mẹ chị luôn tâm niệm chỉ cần một lần được gọi đúng là vợ liệt sĩ Quên cũng mãn nguyện. Điều đó cuối cùng đã thành hiện thực.

Bà Lệ thắp nén nhang trên bàn thờ gia tiên nhà họ Huỳnh sáng 7/7. Nơi thờ cúng không có di ảnh liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, chỉ có Bằng Tổ quốc ghi công được gia đình nâng niu gìn giữ như sự hiện diện của người con đã hy sinh. Ảnh: Quỳnh Danh

Ngày "anh Hai Quên" trở về

Tối 26/7, hành trình tìm kiếm hơn nửa thế kỷ và những ngày thấp thỏm chờ kết quả xác minh đã chính thức khép lại. Sau quá trình thẩm định, tra soát lại hồ sơ và xác minh kỹ lưỡng với tinh thần cẩn trọng tuyệt đối, Bộ Tư lệnh TP.HCM xác nhận bộ hài cốt được phát hiện tại công viên Lê Thị Riêng chính là liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.

Bộ hồ sơ kỷ vật của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên cũng đã được trao lại cho gia đình. Bên trong là cây bút bi, chiếc lược, chiếc ví và chai dầu gió được tìm thấy cùng hài cốt.

Sau gần 60 năm nằm dưới đất lạnh, những vật dụng giản dị ấy trở thành dấu tích cuối cùng của người lính và là minh chứng cho hành trình trở về của ông trong vòng tay, hơi ấm của gia đình.

Ông Huỳnh Văn Nhỏ (áo đỏ) bật khóc khi nhận lại kỷ vật của anh "Hai Quên". Ảnh: Duy Hiệu.

Ông Huỳnh Văn Nhỏ đón nhận bộ hồ sơ kỷ vật của anh trai trong sự nghẹn ngào.

"Anh Hai lên đường nhập ngũ khi mới 16 tuổi, rồi ra đi. Gần 60 năm, giờ chúng tôi được nhìn lại anh mình như thế này, phấn khởi, xúc động lắm", ông chia sẻ.

Ông Nhỏ cũng bày tỏ lòng biết ơn tới các lực lượng tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, những người đã kiên trì đưa "anh Hai Quên" trở về với gia đình, quê hương.

Bà Nguyễn Thị Lệ nghẹn ngào trong giây phút nhận lại các kỷ vật của chồng. Ảnh: Duy Hiệu.

Trong giây phút người chồng mình vẫn ngóng đợi qua những cánh thư thời chiến trở về bằng bộ kỷ vật quen thuộc, bà Nguyễn Thị Lệ lặng lẽ lau nước mắt.

Người phụ nữ 80 tuổi không nói nên lời, chỉ có thể gật đầu để phần nào thể hiện sự mãn nguyện.

Bộ hồ sơ kỷ vật trở lại trong vòng tay thân nhân của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Ảnh: Duy Hiệu.

Đối với bà, khoảnh khắc ấy không chỉ khép lại những tháng năm mòn mỏi tìm tin tức, mà còn là ngày người chồng đợi chờ cả đời cuối cùng được gọi đúng tên để trở về.

Chỉ trong vòng một tháng, từ một mảnh giấy úa màu được phát hiện dưới lớp đất ở công viên Lê Thị Riêng, các lực lượng quy tập, nhà nghiên cứu lịch sử và cơ quan chức năng đã nối từng manh mối để trả lại danh tính cho một người lính hy sinh từ mùa xuân Mậu Thân 1968.

Vợ và các em gái của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên bên cạnh tiểu quách của ông, đặt tại công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Hoài Bảo.

Nhưng hành trình ấy thực chất đã bắt đầu từ gần 60 năm trước, kể từ ngày chàng thanh niên Huỳnh Văn Quên rời quê hương, để lại mẹ cha, những người em và người con gái đã hẹn thề ở lại trong chờ đợi.

Cái tên được xác nhận tối 26/7 không chỉ khép lại một hồ sơ tìm kiếm, mà còn khép lại nỗi day dứt kéo dài qua nhiều thế hệ của một gia đình.

Hơn nửa thế kỷ đợi chờ của gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đã kết thúc khi anh "Hai Quên" đã được tìm thấy, gọi đúng tên ở công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: Duy Hiệu.

Hành trình trở về của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên cũng là lời nhắc rằng phía sau mỗi bộ hài cốt chưa được xác định danh tính luôn có một cái tên chờ được gọi đúng, một gia đình trông mong ngày đoàn tụ.

Sau gần 60 năm, điều đất nước tìm kiếm không chỉ là phần xương cốt còn nằm lại dưới lòng đất. Đó còn là tên tuổi của những người đã ngã xuống, là lời hẹn với những người ở lại như bà Nguyễn Thị Lệ, là sự khép lại của những cuộc chờ đợi kéo dài gần trọn một đời người.

Chừng nào vẫn còn một người lính chưa được gọi đúng tên, chưa được trở về với quê hương, gia đình và đồng đội, hành trình ấy vẫn sẽ tiếp tục.