Tự hào về thế hệ học sinh, sinh viên trui rèn trong lửa đỏ kiên cường

NHIỀU ĐÓNG GÓP KHẮC GHI VÀO LỊCH SỬ DÂN TỘC

Giai đoạn 1925 - 1945, được đồng chí Nguyễn Ái Quốc giác ngộ, các tổ chức HS-SV yêu nước lần lượt ra đời như: Tổ chức HS Đoàn, Đội Ngô Quyền, Tổng Hội SV đã lãnh đạo phong trào đấu tranh của HS-SV dưới ngọn cờ của Đảng và Bác Hồ kính yêu.

Học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn biểu tình ngày 9-1-1950. Ảnh: Tư liệu

Tự hào đối với các thế hệ HS-SV là việc thành lập chi bộ Đảng đầu tiên, thành lập và hợp nhất các tổ chức Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng Sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên Đoàn và các chi bộ Đoàn, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản mà hầu hết đảng viên, đoàn viên đều là những đồng chí xuất thân từ HS-SV như: Trần Phú, Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Thị Minh Khai, Lý Tự Trọng…

Ngày 28-1-1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc bí mật về nước để cùng Trung ương Đảng trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam.

Được sự chỉ đạo trực tiếp của Đảng, cuộc vận động hình thành Tổng Hội SV hoạt động công khai nhằm liên kết lực lượng SV yêu nước, có cảm tình với cách mạng.

Cùng với sự phát triển của phong trào SV, phong trào HS các trường trung học ngoài Bắc, trong Nam cũng phát triển ngày càng mạnh bởi được ảnh hưởng của cuộc đấu tranh chung do Mặt trận Việt Minh và các Đoàn thể cứu quốc hướng dẫn.

Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 của Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại đã giành thắng lợi hoàn toàn.

Đó là thành quả to lớn của cuộc đấu tranh lâu dài, đầy gian khổ, hy sinh, trong đó các tầng lớp thanh niên, HS-SV có nhiều đóng góp xứng đáng, với biết bao tấm gương anh dũng, kiên cường đã được khắc ghi vào lịch sử dân tộc.

Sau cách mạng Tháng Tám, HS-SV hăng hái học tập, rèn luyện và tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, xung kích thực hiện 3 nhiệm vụ lớn: Diệt giặc dốt, diệt giặc đói, diệt giặc ngoại xâm do Bác Hồ và Chính phủ đề ra.

Từ năm 1947 - 1949, ở Sài Gòn, Huế, Hà Nội thành lập Hội HS kháng chiến, Đoàn SV kháng chiến sau đó phát triển ra nhiều trường ở cả 3 miền: Bắc, Trung, Nam; số lượng HS-SV được kết nạp vào Đoàn và Đảng khá đông.

Các hoạt động của HS-SV kháng chiến ngày càng phong phú và đa dạng hơn.

Với khẩu hiệu: “Tích cực cầm cự chuẩn bị chuyển mạnh sang tổng phản công” đã tiếp thêm sinh lực mới cho phong trào HS-SV. Cuộc đấu tranh của HS đã lan ra cả Đông Dương.

Ngày 9-11-1949, HS Huế bãi khóa. Phan Văn Giáo, Tổng trấn bù nhìn Trung bộ đã thẳng tay khủng bố. HS-SV quyết định bãi khóa để phản đối.

Ngày 22-11-1949, trong lúc tại Huế đang tranh đấu, HS Sài Gòn bí mật vận động kỷ niệm Ngày Nam kỳ khởi nghĩa và đề xướng hưởng ứng phản đối việc các nữ sinh Huế bị bắt; đồng thời yêu sách cải tổ chính sách giáo dục.

Các cuộc bãi khóa của HS-SV Sài Gòn liên tiếp nổ ra, đưa ra các yêu sách: Chấm dứt khủng bố, đàn áp bắt bớ HS; trả tự do cho các HS bị bắt sau ngày chống bù nhìn Bảo Đại; bảo đảm an ninh và quyền lợi học tập của HS.

Giữa lúc ở Huế, Sài Gòn không khí tranh đấu đang sôi nổi, tại Hà Nội, HS cũng đang căm tức vì Pháp và bù nhìn bắt bớ một số anh chị em sau kỳ nghỉ học kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám.

HS Trường Chu Văn An quyết định bãi khóa ngày 2-11-1949, trong các lớp, trên tường la liệt khẩu hiệu. Toàn trường vang dậy những khẩu hiệu “HS bãi khóa”, “Trả lại tự do cho bạn chúng ta”, “Đả đảo bù nhìn”...

Đến tháng 11-1949, đồng thời với nhiều cuộc bãi công, bãi thị của công nhân và tiểu thương, HS nhiều trường công và tư thục, đặc biệt là 2 Trường Marie Curie và Chasseloup tổ chức bãi khóa.

Giám đốc Nha học chính Sài Gòn ra lệnh bắt 12 HS vì cho rằng “cuộc bãi khóa mang tính chất chính trị”.

Đỉnh điểm là ngày 9-1-1950, hàng ngàn HS-SV cùng thầy cô của các Trường Pétrus Ký, Gia Long, Nguyễn Văn Khuê, Huỳnh Khương Ninh, Lê Bá Cang, Trường Kỹ thuật Gia Định... tham gia bãi khóa.

Đoàn người sau đó kéo lên dinh Thủ Hiến đấu tranh (nay là Bảo tàng TP. Hồ Chí Minh) đòi trả tự do cho HS bị giam cầm và hủy bỏ lệnh đóng cửa trường học.

Nhân dân kéo đến tham gia cuộc biểu tình của HS ngày càng đông. Đến 3 giờ chiều cùng ngày, để chống lại cuộc đấu tranh của HS-SV, giáo giới, phụ huynh, Pháp huy động 500 cảnh sát và binh lính tấn công đoàn biểu tình.

Cuộc đàn áp diễn ra rất đẫm máu. Hơn 30 HS bị thương nặng, một số HS khác bị bắt, HS Trần Văn Ơn bị trúng đạn và hy sinh dưới họng súng của lính Pháp.

Cái chết của HS Trần Văn Ơn đã gây phẫn nộ lớn trong toàn vùng Sài Gòn - Gia Định.

Ngày 12-1-1950, khoảng nửa triệu người với nhiều thành phần từ nhân sĩ, tri thức, nhà báo, tu sĩ, công nhân… đã tham gia đám tang HS Trần Văn Ơn.

Dòng người hô vang khẩu hiệu: “Chết vì Tổ quốc, chết nhưng vẫn sống/Sống kiếp Việt gian, ô nhục muôn đời”. Người dân Sài Gòn - Gia Định đổ ra đứng 2 bên đường nghiêm trang cúi đầu tiễn biệt HS Trần Văn Ơn đến nơi yên nghỉ cuối cùng.

Có thể nói đây là, cuộc biểu tình thu hút đông đảo quần chúng nhất trong thời kỳ chống thực dân Pháp năm 1946 - 1954.

ANH HÙNG LIỆT SĨ TRẦN VĂN ƠN - TẤM GƯƠNG TUỔI TRẺ KIÊN CƯỜNG

Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn sinh ngày 14-4-1931 tại tỉnh Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long), trong gia đình giàu truyền thống cách mạng.

Năm 1936, anh Trần Văn Ơn theo học tại Trường Tiểu học ấp 4, năm 1941, học Trường Trung học Mỹ Tho; năm 1947, học Trường Trung học Pestrus Trương Vĩnh Ký, Sài Gòn.

Đại hội toàn quốc Liên đoàn Thanh niên Việt Nam lần thứ nhất tháng 2-1950 tại Việt Bắc đã quyết định lấy ngày 9-1 hằng năm làm Ngày truyền thống HS-SV toàn quốc.

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Sinh viên Việt Nam lần thứ V tổ chức tháng 11-1993 tại thủ đô Hà Nội đã quyết định đồng thời lấy ngày 9-1 làm Ngày truyền thống của Hội Sinh viên Việt Nam.

Ngọn lửa trong tim người học trò dũng cảm Trần Văn Ơn đã lan tỏa, bừng cháy thành những ánh đuốc soi đường cho HS-SV dấn thân vào cuộc đấu tranh vĩ đại của dân tộc, làm nên một thời trui rèn trong lửa đỏ kiên cường.

Anh Trần Văn Ơn không những đứng đầu lớp liên tục nhiều năm học, mà còn là một trụ cột của phong trào HS yêu nước của trường.

Năm 1947 - 1948, anh Trần Văn Ơn tham gia dẫn đầu phong trào HS-SV biểu tình đòi các quyền tự do: “Trả tự do cho các SV bị bắt”, “Phản đối chính sách khủng bố trong học đường”, “Đòi mở cửa trường”, “Đòi học tiếng mẹ đẻ”…

Ngày 9-1-1950, ở Sài Gòn nổ ra cuộc biểu tình lớn của hàng ngàn HS-SV đòi trả tự do cho các HS-SV bị bắt. Anh Trần Văn Ơn là thành viên trong Ban Lãnh đạo HS-SV trong cuộc đấu tranh này.

Lúc 13 giờ cùng ngày, thực dân Pháp và tay sai đã huy động một lực lượng lớn cảnh sát kết hợp với lính lê dương bao vây khu vực biểu tình và cuộc đàn áp đẫm máu diễn ra.

Lúc này, anh Trần Văn Ơn đã dũng cảm dẫn đầu, lấy thân mình che chở cho các HS nhỏ tuổi; cùng các bạn đạp đổ hàng rào giúp các nữ sinh thoát ra ngoài trước nguy cơ bị bắt.

Trong cuộc đàn áp, bọn lính nổ súng, anh Trần Văn Ơn bị thương ở đầu và được đưa vào Bệnh viện Chợ Rẫy, anh đã hy sinh khi mới 19 tuổi.

Tấm gương anh Trần Văn Ơn đã trở thành biểu tượng đẹp, hình ảnh đại diện cho lòng yêu nước của lực lượng HS-SV.

Năm 2000, Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”.

Trải qua hơn 76 năm kể từ ngày thành lập, các thế hệ HS-SV Việt Nam luôn kế tục và phát huy những truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, được Đảng, Nhà nước dày công bồi dưỡng.

Thông qua các hoạt động của mình, HS-SV góp phần giáo dục, bồi dưỡng để hình thành lớp HS-SV mới “vừa hồng, vừa chuyên”; có kiến thức vững vàng, phong phú, có khả năng tiếp cận trí tuệ của thời đại, thiết tha với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có hoài bão lớn, lối sống đẹp, có sức mạnh truyền thống và bản sắc dân tộc, có trách nhiệm cao với cộng đồng, củng cố và phát triển rộng rãi tổ chức Hội SV Việt Nam, tập hợp, đoàn kết đông đảo SV thi đua học tập, rèn luyện, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

HỒNG LÊ (tổng hợp)