Từ hội thi công nhân giỏi đến khơi dậy sứ mệnh công nhân, nâng tầm doanh nghiệp

Các đồng chí: Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Lê Văn Nghĩa, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam trao giải cho các đội thi đoạt giải Nhất hội thi “Công nhân giỏi xứ Thanh” năm 2026.

Từ người thực hiện công việc đến chủ thể tạo ra giá trị

Trong lý luận cũng như thực tiễn phát triển, vị trí của giai cấp công nhân trước hết gắn với lực lượng sản xuất hiện đại. Nhưng trong thời đại chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và cạnh tranh bằng năng suất, khái niệm “công nhân hiện đại” đã mang một nội hàm mới.

Người công nhân không chỉ cần biết làm, mà phải làm đúng, làm giỏi, làm nhanh, làm an toàn và biết cải tiến cách làm. Không chỉ vận hành máy móc, họ phải từng bước làm chủ máy móc; không chỉ chấp hành quy trình, mà còn phải có khả năng phát hiện những điểm bất hợp lý trong quy trình để đề xuất cải tiến; không chỉ tạo ra một sản phẩm đạt chuẩn, mà còn phải hiểu rằng phía sau mỗi thao tác của mình là năng suất, chi phí, uy tín thương hiệu và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ở tầng nghĩa cao hơn, sứ mệnh của người công nhân hôm nay không chỉ thể hiện ở đóng góp vật chất. Đó còn là bản lĩnh chính trị, ý thức pháp luật, tinh thần trách nhiệm, tác phong công nghiệp, khả năng hợp tác và khát vọng vươn lên bằng chính lao động của mình.

Bởi vậy, xây dựng đội ngũ công nhân có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao không thể chỉ là câu chuyện của cơ sở đào tạo hay phòng nhân sự doanh nghiệp. Đó là bài toán phát triển, trong đó Nhà nước kiến tạo chính sách, doanh nghiệp tạo môi trường, nhà trường cung cấp tri thức và kỹ năng, Công đoàn tổ chức phong trào, còn chính người công nhân phải trở thành chủ thể của quá trình tự học tập, tự hoàn thiện và tự nâng giá trị của mình.

Đó cũng là tinh thần của Chương trình số 37-CTr/TU ngày 9/9/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa về thực hiện khâu đột phá xây dựng đội ngũ công nhân lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chương trình đặt phát triển nguồn nhân lực công nhân trong mối quan hệ trực tiếp với yêu cầu phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, logistics và những ngành kinh tế động lực của tỉnh.

Nhìn từ góc độ đó, hội thi “Công nhân giỏi xứ Thanh” không chỉ để tìm ra những người đoạt giải. Điều quan trọng hơn là tìm ra một phương thức để nhận diện, rèn luyện, tôn vinh và nhân rộng giá trị của lao động có kỹ năng.

Ban Tổ chức trao tặng cờ lưu niệm cho các đội thi.

Thi đua phải đi vào dây chuyền sản xuất

Một phong trào chỉ thực sự có sức sống khi người lao động nhìn thấy mình trong đó và doanh nghiệp nhìn thấy hiệu quả.

Vì vậy, điểm đáng chú ý của phong trào “Công nhân giỏi” tại Thanh Hóa là không bắt đầu từ sân khấu chung kết mà được đưa về tận tổ, chuyền, phân xưởng và doanh nghiệp. Trước hội thi cấp tỉnh, 123 công đoàn cơ sở đã phối hợp với doanh nghiệp tổ chức hội thi, luyện tay nghề, thu hút hơn 7.000 đoàn viên, người lao động tham gia. Từ đây, thi đua không còn là một hoạt động đứng ngoài sản xuất.

Công nhân tham gia phần thi thực hành.

Ở Công ty TNHH Giầy Annora Việt Nam, hội thi tay nghề được tổ chức với 8 đội của 8 chuyền sản xuất và gần 2.000 công nhân. Thay vì chọn vài “thợ giỏi” làm đại diện, cả chuyền cùng tham gia, biến kết quả thi thành sản phẩm của một tập thể lao động. Chuyền đoạt giải Nhất đạt năng suất trên 150% định mức thường xuyên, đồng thời kiểm soát tốt tỷ lệ hàng lỗi.

Một con số như vậy có ý nghĩa hơn một tấm bằng khen. Bởi trên dây chuyền sản xuất, một thao tác được rút ngắn vài giây, một lỗi kỹ thuật được loại bỏ hay một cách bố trí công việc hợp lý hơn, khi nhân lên hàng nghìn, hàng vạn sản phẩm, sẽ trở thành năng suất, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp.

Cũng từ đó cho thấy một nhận thức rất quan trọng: công nhân giỏi không thể chỉ là người làm nhanh nhất. Người công nhân giỏi trong môi trường công nghiệp hiện đại phải hội tụ nhiều phẩm chất: kỹ năng nghề tốt, tạo ra sản phẩm chất lượng; tuân thủ quy trình và an toàn lao động; hiểu quyền, nghĩa vụ của mình; biết phối hợp với đồng nghiệp; chủ động học hỏi, thích ứng với công nghệ và có khả năng sáng tạo.

Khi hội thi kết hợp tay nghề với kiến thức pháp luật, tác phong công nghiệp, khát vọng nghề nghiệp và xử lý những tình huống của quan hệ lao động, đó chính là quá trình từng bước xác lập một chuẩn mực mới về người công nhân hiện đại.

“5 Tiên phong - 5 Đồng hành” phải được đo bằng những thay đổi thực

Đại hội Công đoàn tỉnh Thanh Hóa lần thứ XXI đặt ra tinh thần “5 Tiên phong - 5 Đồng hành”, với người lao động là trung tâm và hiệu quả tại cơ sở là thước đo. “5 Tiên phong” hướng người lao động vào đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; xây dựng văn hóa doanh nghiệp và môi trường làm việc tích cực; hội nhập, làm chủ khoa học - công nghệ và chuẩn mực lao động hiện đại; trách nhiệm với cộng đồng; tham gia xây dựng Đảng, chính quyền và tổ chức Công đoàn vững mạnh.

Cùng với đó là “5 Đồng hành”: đồng hành nâng cao bản lĩnh, trình độ và kỹ năng nghề; xây dựng tác phong công nghiệp; xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ; chăm lo đời sống vật chất, tinh thần; thúc đẩy sự tiến bộ của lao động nữ và bình đẳng giới. Nếu chỉ dừng lại ở tuyên truyền, những nội dung ấy vẫn là chủ trương. Giá trị thực của phong trào phải nằm ở chuyển động mà nó tạo ra.

Từ hội thi “Công nhân giỏi xứ Thanh”, có thể nhìn thấy ít nhất 5 chuyển động cần tiếp tục thúc đẩy trong những năm tới. Đó là chuyển động từ người công nhân chủ yếu thực hiện thao tác sang người công nhân biết làm chủ kỹ năng, công nghệ và tham gia sáng tạo; từ tay nghề như năng lực cá nhân sang tay nghề tạo ra năng suất và phải được chuyển hóa thành thu nhập, cơ hội nâng bậc, phát triển nghề nghiệp; từ thi thợ giỏi theo từng đợt sang văn hóa học nghề, luyện nghề, truyền nghề thường xuyên tại doanh nghiệp; từ Công đoàn chủ yếu chăm lo khi người lao động gặp khó khăn sang Công đoàn đồng hành phát triển con người, năng suất và quan hệ lao động; và cuối cùng, từ doanh nghiệp cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí lao động sang cạnh tranh bằng chất lượng nhân lực, năng suất, đổi mới sáng tạo và văn hóa doanh nghiệp. Đó chính là sự kết nối giữa “Tiên phong” của người lao động và “Đồng hành” của tổ chức Công đoàn để tạo ra “Chuyển động” trong doanh nghiệp. Và chỉ khi tạo ra được chuyển động ấy, thi đua mới không dừng lại ở khẩu hiệu.

Tay nghề phải trở thành thu nhập

Có một vấn đề cần được đặt ra rõ ràng: nếu người công nhân học thêm một kỹ năng, làm được công đoạn khó hơn, tạo ra năng suất cao hơn nhưng thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp không thay đổi thì phong trào khó có thể duy trì lâu dài.

Bởi động lực của thi đua, xét đến cùng, phải gắn lợi ích của người lao động với hiệu quả của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần công nhân giỏi để nâng năng suất, kiểm soát chất lượng, giảm chi phí và thực hiện đơn hàng tốt hơn. Người lao động cần nâng tay nghề để có việc làm ổn định hơn, thu nhập cao hơn và khả năng thích ứng tốt hơn khi công nghệ thay đổi.

Hai lợi ích ấy không đối lập. Nếu được tổ chức tốt, chúng bổ sung cho nhau.

Công nhân ngành may mặc tham gia hội thi "Công nhân giỏi xứ Thanh” năm 2026.

Vì vậy, sau hội thi, câu hỏi quan trọng không chỉ là ai đoạt giải, mà phải là: người đoạt giải sẽ được sử dụng thế nào; có được đưa vào lực lượng công nhân nòng cốt hay không; có được đào tạo nâng cao, nâng bậc, khen thưởng hay giao nhiệm vụ hướng dẫn đồng nghiệp không; những sáng kiến, thao tác tốt có được chuẩn hóa và nhân rộng trên dây chuyền hay không?

Đó cũng là lý do Công đoàn Thanh Hóa đặt yêu cầu tiếp tục đổi mới phong trào “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt”, xây dựng mạng lưới công nhân nòng cốt, ngân hàng sáng kiến và thúc đẩy liên kết “Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp - công đoàn”. Theo kế hoạch triển khai Chương trình 37-CTr/TU, các công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp có từ 200 lao động trở lên phấn đấu mỗi năm lựa chọn, bồi dưỡng ít nhất 5 công nhân nòng cốt; toàn tỉnh hướng tới mạng lưới tối thiểu 3.000 công nhân nòng cốt, công nhân kỹ thuật tiêu biểu và ít nhất 40.000 sáng kiến của đoàn viên, người lao động được áp dụng trong giai đoạn 2026-2030.

Đằng sau những chỉ tiêu ấy phải là một triết lý rất rõ: tay nghề phải trở thành giá trị; giá trị phải tạo ra năng suất; năng suất phải được chia sẻ hợp lý thành thu nhập và cơ hội phát triển của người lao động. Khi đó, người công nhân mới có lý do để học thêm một nghề, thành thạo thêm một công đoạn, nghĩ thêm một sáng kiến. Và doanh nghiệp cũng có lý do để đầu tư cho người lao động như đầu tư vào một loại tài sản có khả năng sinh lợi lâu dài.

Nâng người công nhân cũng chính là nâng tầm doanh nghiệp

Trong cạnh tranh toàn cầu, máy móc có thể mua, công nghệ có thể chuyển giao, nhà xưởng có thể xây dựng trong thời gian tương đối ngắn. Nhưng một đội ngũ lao động có tay nghề, kỷ luật, kinh nghiệm, khả năng hợp tác và văn hóa nghề nghiệp không thể hình thành trong một sớm một chiều. Đó là tài sản tích lũy qua nhiều năm.

Vì thế, doanh nghiệp muốn đi xa không thể chỉ hỏi hôm nay có bao nhiêu lao động đi làm, mà cần biết ngày mai có bao nhiêu người có thể vận hành thiết bị mới; có bao nhiêu công nhân đủ khả năng xử lý công đoạn khó; có bao nhiêu người biết cải tiến quy trình; có bao nhiêu tổ trưởng, thợ giỏi có thể truyền nghề cho lớp lao động tiếp theo.

Nâng chất lượng người công nhân chính là nâng chất lượng doanh nghiệp. Một người thợ giỏi có thể tạo ra một sản phẩm tốt. Một tập thể công nhân giỏi có thể tạo ra một dây chuyền năng suất. Nhưng một doanh nghiệp biết phát hiện, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ người giỏi mới có thể tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững.

Ở đây, tổ chức Công đoàn có một không gian hành động rất rộng. Công đoàn không làm thay doanh nghiệp trong quản trị sản xuất; cũng không thay nhà trường đào tạo nghề. Nhưng Công đoàn có thể trở thành người kết nối: kết nối nhu cầu của người lao động với nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp; kết nối đào tạo với vị trí việc làm; kết nối thi đua với tiền lương, tiền thưởng; kết nối sáng kiến với cải tiến sản xuất; kết nối những người thợ giỏi thành lực lượng nòng cốt; đồng thời bảo đảm tiến bộ về năng suất phải song hành với tiến bộ về điều kiện làm việc, phúc lợi và quan hệ lao động.

Đó cũng chính là một cách hiện đại hóa chức năng đại diện của Công đoàn: không chỉ bảo vệ người lao động trước rủi ro, mà còn giúp người lao động tăng năng lực để tự tạo dựng vị thế của mình trong thị trường lao động. Và ở chiều ngược lại, đó là cách Công đoàn đồng hành thực chất với doanh nghiệp: không chỉ bằng những hoạt động phong trào, mà bằng chất lượng nguồn nhân lực, ổn định quan hệ lao động và năng suất.

Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Lương Trọng Thành động viên thí sinh tham gia hội thi.

Sau một hội thi là một hành trình dài

Hội thi khép lại. Giải thưởng được trao. Nhưng giá trị thật sự của hội thi “Công nhân giỏi xứ Thanh” phải được tính từ ngày sau hội thi. Bao nhiêu công nhân tiếp tục luyện nghề? Bao nhiêu người được nâng bậc, tăng thu nhập? Bao nhiêu thao tác tốt trở thành quy trình chuẩn? Bao nhiêu sáng kiến được áp dụng? Bao nhiêu công nhân giỏi trở thành người truyền nghề, tổ trưởng, cán bộ kỹ thuật, cán bộ công đoàn hoặc những nhân tố ưu tú trong doanh nghiệp? Đó mới là những “huy chương” có giá trị lâu dài.

Mục tiêu cuối cùng không phải để Thanh Hóa có thêm một hội thi lớn, mà để trong từng nhà máy hình thành một môi trường mà người lao động muốn học nghề, người giỏi nghề được trọng dụng, sáng kiến được ghi nhận, năng suất được chia sẻ và doanh nghiệp coi phát triển con người là nền tảng của phát triển bền vững.

Khi mỗi công nhân ý thức rằng phía sau một đường may, một mũi giầy, một thao tác máy không chỉ là tiền lương cuối tháng mà còn là chất lượng sản phẩm, thương hiệu doanh nghiệp và sức cạnh tranh của quê hương; khi mỗi doanh nghiệp nhìn người công nhân không chỉ là một “chi phí lao động”, mà là nguồn lực tạo ra giá trị và đổi mới; khi Công đoàn đủ khả năng kết nối hai lợi ích ấy thành một mục tiêu chung - khi đó, “5 Tiên phong - 5 Đồng hành” sẽ thực sự tạo ra những chuyển động mới. Và cũng từ đó, hội thi “Công nhân giỏi” vượt ra ngoài ý nghĩa của một cuộc thi nghề để trở thành nơi khơi dậy sứ mệnh công nhân, nâng giá trị người lao động và nâng tầm doanh nghiệp. Đó mới là đích đến cao nhất của thi đua trong thời kỳ mới./.