Chính quyền hai cấp, một nhịp vận hành (kỳ 1): Không có khoảng trống, không có quãng nghỉ

Từ những ngày đầu ổn định tổ chức, bố trí nhân lực, tiếp nhận nhiệm vụ mới đến những thay đổi được đo bằng hiệu quả thực tế ở cơ sở, một yêu cầu lớn hơn đang đặt ra, đó là xây dựng bộ máy vận hành thông suốt, chủ động kiến tạo không gian phát triển cho chặng đường mới.

Ngay khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, chính quyền xã Sảng Mộc đã tiếp nhận và tiếp tục đẩy nhanh Dự án tuyến đường trục qua các xóm Bản Chấu, Nà Lay, Khuổi Chạo, Nà Ca, với tổng mức đầu tư hơn 2,2 tỷ đồng.

Với chính quyền cấp xã, yêu cầu đặt ra khi mô hình địa phương hai cấp vận hành là nhanh chóng thích ứng với địa bàn mới, khối lượng công việc lớn hơn và nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền.

Cùng với việc tổ chức lại địa giới, trụ sở và đội ngũ cán bộ, các xã, phường phải tiếp nhận, giải quyết nhiều công việc trước đây thuộc cấp huyện, bảo đảm hoạt động quản lý, phục vụ người dân không bị gián đoạn.

Những việc không thể chờ

Sảng Mộc là một trong 2 xã của tỉnh Thái Nguyên không thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính do đặc thù địa bàn biệt lập, địa hình chia cắt và hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số.

Nhưng không vì thế mà địa phương này đứng ngoài những thay đổi. Cùng với việc tiếp nhận thêm nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền, giống như các xã, phường trong toàn tỉnh, Sảng Mộc phải vừa ổn định tổ chức, vừa bảo đảm công việc của người dân không bị ngắt quãng.

Ở một địa bàn còn nhiều khó khăn, yêu cầu ấy trước hết được cụ thể hóa bằng việc giải quyết những vấn đề thiết thực đối với đời sống người dân. Trước đây, giao thông khó khăn từng ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại cũng như vận chuyển nông, lâm sản. Vì vậy, đây là một trong những công việc được chính quyền xã ưu tiên ngay trong quá trình vận hành bộ máy mới.

Xã Bạch Thông được hình thành sau sắp xếp từ 3 xã Đồng Thắng, Dương Phong và Quang Thuận thuộc 2 huyện Chợ Đồn, Bạch Thông trước đây.

Từ tháng 7-2025, ngay khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, chính quyền xã Sảng Mộc đã tiếp nhận và tiếp tục đẩy nhanh dự án tuyến đường trục qua các xóm Bản Chấu, Nà Lay, Khuổi Chạo, Nà Ca. Với tổng mức đầu tư hơn 2,2 tỷ đồng, đến giữa năm 2026, tuyến đường cơ bản được hoàn thiện, tạo điều kiện để người dân đi lại, vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm thuận lợi hơn.

Phấn khởi khi có con đường mới, ông Triệu Trung Văn, xóm Khuổi Chạo, xã Sảng Mộc, nói: Gia đình tôi có hơn 7ha keo đã đến kỳ khai thác lần thứ ba. Trước đây đường khó đi, thương lái ít vào nên vận chuyển gỗ cũng tốn kém. Từ khi có đường tốt, xe vào thu mua nhiều hơn, bà con cũng đỡ bị ép giá.

Với bà Triệu Thị Lò, cũng ở xóm Khuổi Chạo, thay đổi dễ nhận thấy nhất là việc đi lại hằng ngày. Bà Lò chia sẻ: Trước kia chưa có đường mới, đi lại khổ lắm, người đi bộ cũng phải dò từng chỗ mới đi được. Bây giờ có đường rồi, cả làng đi đâu cũng thấy thuận tiện.

Theo bà Đặng Thị Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Sảng Mộc, do địa hình chia cắt, cơ sở hạ tầng còn thiếu nên xã ưu tiên nguồn lực cho các tuyến đường phục vụ trực tiếp việc đi lại và vận chuyển hàng hóa. Những công việc này không thể chờ đến khi bộ máy mới hoàn thiện đầy đủ mới triển khai, bởi nhu cầu của người dân diễn ra từng ngày.

Từ giao thông, câu chuyện tiếp theo được đặt ra với nước sinh hoạt. Trước đây, đường ống dẫn nước ở Sảng Mộc chủ yếu được kéo trên mặt đất, dễ bị tắc hoặc đứt. Từ đầu năm 2026, hệ thống đường ống mới được lắp đặt dưới đất, dẫn nước từ đầu nguồn đến từng hộ.

Anh Vương Phúc Đình, xóm Bản Chấu, cho hay: Đường nước sạch được lắp đặt dưới đất, từ đầu nguồn xuống từng nhà nên ít bị đứt, ít tắc hơn. Có đường nước mới, bà con sử dụng thuận tiện, sinh hoạt cũng đều hơn.

100% đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh đã thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công. Trong ảnh: Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phan Đình Phùng.

Cùng với những phần việc về đầu tư hạ tầng, việc giải quyết thủ tục hành chính cũng được đưa đến gần người dân hơn. Đến đầu năm 2026, xã Sảng Mộc đã đưa 100% thủ tục hành chính lên Cổng Dịch vụ công quốc gia, đồng thời bố trí cán bộ trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện.

Điều đáng lưu ý là chuyển thủ tục lên môi trường số không đồng nghĩa với việc người dân phải tự mình xoay xở trước những thao tác mới. Với những trường hợp già yếu, đi lại khó khăn, cán bộ xã đều đến tận nhà hỗ trợ.

Bà Nguyễn Thị Hà, ở xóm Khuổi Mèo, xúc động nói: Gia đình tôi thuộc hộ cận nghèo, bản thân đã đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nhưng do đau chân nên không thể tự đến trụ sở xã. Cán bộ xã đã đến nhà hướng dẫn tôi làm đơn và thực hiện các thao tác để nộp hồ sơ trực tuyến. Được lĩnh tiền trợ cấp hằng tháng, gia đình tôi cũng đỡ được phần nào chi phí sinh hoạt. Tôi vui lắm.

Nhận thêm việc, không thêm thời gian

Những công việc cụ thể ở cơ sở cho thấy một yêu cầu lớn hơn của bộ máy cấp xã sau sắp xếp, đó là vừa ổn định tổ chức, vừa duy trì nhịp giải quyết công việc thường ngày, không để những nhu cầu thiết yếu của người dân bị ngắt quãng.

Áp lực ấy càng rõ hơn khi cấp xã tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền. Không phải cán bộ nào cũng đã từng thực hiện những công việc mới, trong khi yêu cầu giải quyết công việc vẫn đặt ra ngay từ những ngày đầu vận hành.

Anh Lê Công Huấn, cán bộ Sở Tư pháp tỉnh, đã viết đơn tình nguyện về công tác tại cơ sở khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai.

Hơn một năm trước, anh Lê Công Huấn là cán bộ Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên. Khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, anh viết đơn tình nguyện về Sảng Mộc, đảm nhận công việc Phó Chánh Văn phòng UBND xã.

Theo anh Huấn, khi nhiều nhiệm vụ mới được phân cấp về xã, không phải cán bộ, công chức nào cũng đã từng thực hiện những công việc này. Anh Huấn bộc bạch: Có những nhiệm vụ cán bộ, công chức chưa làm bao giờ nên rất bỡ ngỡ, lúng túng. Tôi viết đơn tình nguyện về các xã vùng khó khăn trước hết cũng là để giúp anh em đồng nghiệp trong công việc.

Nếu ở Sảng Mộc, yêu cầu trước mắt là giải quyết những nhu cầu thiết yếu trên một địa bàn còn nhiều khó khăn, thì tại Bạch Thông, bài toán lại nằm ở việc tổ chức lại một bộ máy trên địa bàn mới.

Bạch Thông là xã được hình thành sau sắp xếp từ 3 xã Đồng Thắng, Dương Phong và Quang Thuận của 2 huyện Chợ Đồn và Bạch Thông trước đây. Bà Ma Thị Mận, Bí thư Đảng ủy xã Bạch Thông, cho biết: Ngay khi bộ máy mới bắt đầu vận hành, chúng tôi đã phải đối mặt với không ít khó khăn. Cơ sở vật chất còn hạn chế, cán bộ, công chức phải làm việc tại 3 trụ sở, mỗi nơi cách nhau khoảng 10km. Đội ngũ cơ bản đáp ứng về số lượng nhưng vẫn thiếu một số chuyên môn ở những lĩnh vực cần thiết. Trong khi đó, nhiệm vụ không thể có độ trễ. Vì vậy, chúng tôi xác định phải nhanh chóng tạo được sự thống nhất trong toàn bộ hệ thống, ưu tiên những việc cần làm ngay, những việc cần tiếp tục và những việc phải tập trung nguồn lực để giải quyết. Khi tư tưởng đã thống nhất, trách nhiệm được phân định rõ, bộ máy mới có thể vận hành thông suốt.

Cùng với việc bố trí lại con người và nơi làm việc, cán bộ ở Bạch Thông đã nhanh chóng tiếp nhận nhiệm vụ, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cách phối hợp giữa các bộ phận.

Những cán bộ từ đơn vị khác chuyển về phải làm quen với địa bàn, những người ở cơ sở tiếp nhận thêm lĩnh vực công việc. Sự thay đổi về tổ chức diễn ra đồng thời với yêu cầu duy trì hoạt động thường xuyên.

Ở cả Sảng Mộc và Bạch Thông, quá trình vận hành diễn ra song song với việc thích ứng. Mỗi ngày làm việc vừa là một ngày thực hiện nhiệm vụ, vừa là thời gian để đội ngũ cán bộ, công chức làm quen với vị trí mới, địa bàn mới và phương thức phối hợp mới.

Giữ nhịp vận hành ở cơ sở

Từ những việc cụ thể ở cơ sở có thể nhìn ra yêu cầu chung của toàn tỉnh. Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, 100% đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh đã thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Ngay trong quý III/2025, toàn tỉnh tiếp nhận hơn 180.000 hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt trên 99,9%.

Cán bộ xã Sảng Mộc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Cùng với việc giải quyết thủ tục hành chính, tỉnh thực hiện rà soát, bố trí, điều động cán bộ, công chức để cân đối nhân lực giữa các xã, phường, trong đó có việc tăng cường cán bộ, công chức, viên chức về cơ sở.

Những đầu việc ở cơ sở không lớn nếu nhìn riêng lẻ, nhưng đặt trong một cuộc sắp xếp hành chính trên quy mô toàn tỉnh, chúng trở thành những mắt xích đầu tiên của quá trình vận hành. 

Sau sắp xếp, câu hỏi đối với cấp xã vì thế không chỉ là bộ máy được tổ chức lại ra sao, bao nhiêu trụ sở được bố trí, bao nhiêu cán bộ được phân công. Quan trọng hơn, sau khi tổ chức lại, công việc của người dân có tiếp tục được giải quyết hay không.

Những chuyển động ở cơ sở cho thấy bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đang từng bước định hình trong thực tế. Sự thay đổi về tổ chức không làm gián đoạn đời sống, công việc của người dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Qua đó, khả năng thích ứng của bộ máy được thể hiện rõ qua cách tiếp nhận nhiệm vụ, xử lý những vấn đề phát sinh và đáp ứng yêu cầu đặt ra từ cơ sở.

Đây cũng là cơ sở để chính quyền địa phương hai cấp chuyển sang yêu cầu cao hơn về chất lượng phục vụ và năng lực điều hành. Một bộ máy hoạt động hiệu quả phải bảo đảm nhiệm vụ được giải quyết kịp thời, quyết định được triển khai đến đúng nơi, đúng đối tượng, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Chặng đường phía trước đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ và tạo chuyển biến rõ hơn trong từng lĩnh vực, từng địa bàn.