Từ kho tên lửa đến Eo biển Hormuz: Iran quyết đánh 'ván cờ dài' với Mỹ và Israel?

Không lâu sau khi bắt đầu chiến dịch, Mỹ và Israel tuyên bố đã thiết lập ưu thế trên không đối với Iran, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động do thám và tấn công.

Israel cũng cho biết đã phá hủy 75% số địa điểm phóng tên lửa của Iran, và số lượng tên lửa phóng từ Iran đã giảm từ 200 quả/ngày xuống còn vài chục quả.

Tuy nhiên, theo nguồn tin từ khu vực, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran vẫn tiếp diễn vào cuối tuần.

Các bản tin của Israel thừa nhận những cuộc tấn công “đáng kể” vào nhiều thành phố, bao gồm cả Tel Aviv, trong ngày 8 và 9/3. Cùng lúc đó, các nhà quan sát chiến tranh như Jason Chen đã phát hiện sự gia tăng các nhóm máy bay không người lái và các vụ phóng tên lửa của Iran sau ngày thứ chín của cuộc chiến.

“Đôi khi thậm chí không cần cả một loạt tên lửa”, Trung tá Nadav Shoshani của Israel nói với các phóng viên hôm 9/3. “Số lượng tên lửa có thể chỉ là một hoặc hai quả”.

“Bởi vì họ muốn duy trì một vòng luẩn quẩn khiến dân thường Israel phải tìm đến hầm trú ẩn. Họ biết chúng tôi có còi báo động, chúng tôi có hầm trú ẩn. Họ biết chính sách của chúng tôi, và vì vậy họ đang cố gắng gây hoang mang cho dân thường Israel”, ông nói.

Một tấm biển có hình ảnh cố Lãnh tụ Tối cao Iran - Ayatollah Ali Khamenei (giữa) trao quốc kỳ cho con trai và người kế nhiệm của ông - Ayatollah Mojtaba Khamenei (phải), trong khi người sáng lập nhà nước Cộng hòa Hồi giáo Iran - Ayatollah Ruhollah Khomeini đứng bên trái, tại một quảng trường ở trung tâm Tehran. (Ảnh: AP)

Hy vọng của Mỹ về một cuộc tấn công nhanh chóng để thay đổi chế độ ở Iran dường như đã tan vỡ. Khi cuộc chiến kéo dài sang tuần thứ hai, có rất ít lý do để tin rằng nó sẽ kết thúc nhanh chóng hoặc dứt khoát.

Mỹ và Israel có hỏa lực vượt trội. Nhưng khả năng của Iran vẫn còn là một bí ẩn. Tehran tuyên bố sở hữu nhiều loại vũ khí, bao gồm cả tên lửa siêu thanh hoặc cận siêu thanh có thể né tránh các hệ thống phòng không của Mỹ và Israel. Nhưng phần lớn các cuộc tấn công của họ cho đến nay đều có thể dự đoán được, liên quan đến các vụ phóng tên lửa tầm ngắn và tầm trung cùng với máy bay không người lái.

“Tất cả những gì họ đang làm, từ việc làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa ở Eo biển Hormuz đến việc tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng quanh Vịnh Ba Tư, đều nhằm mục đích gây tổn thất cho Mỹ để thay đổi tính toán của Mỹ”, Tiến sĩ Hamidreza Azizi - một học giả tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Đức - nói với tờ Straits Times.

Tehran biết rằng ngay cả khi không thể giành chiến thắng quân sự trước Mỹ và Israel, họ vẫn có thể biến cuộc xung đột thành một cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài, làm cạn kiệt nguồn lực của Mỹ, gây bất ổn thị trường quốc tế và đẩy giá nhiên liệu lên cao.

“Không ai kỳ vọng Iran sẽ có thể kiềm chế được sức mạnh không quân của Mỹ liên minh với Israel”, nhà phân tích địa - chính trị Patricia Marins, hiện đang làm việc tại Brazil, nhận định.

“Các cuộc ném bom của Mỹ sẽ tiếp tục và ngày càng tàn khốc hơn, nhưng chúng sẽ không giải quyết được gì. Chiến lược của Iran dường như rất rõ ràng: sử dụng việc đóng cửa Eo biển Hormuz và làm gián đoạn sản xuất từ các nước vùng Vịnh để gây áp lực lên thị trường, tạo ra áp lực chính trị nội bộ và bên ngoài đối với Mỹ”.

Hải quân Hoàng gia Thái Lan đang theo dõi tình hình một tàu chở hàng của Thái Lan bị tấn công gần Eo biển Hormuz ngày 11/3. (Ảnh: Hải quân Hoàng gia Thái Lan)

Tính toán chiến lược của Iran

Trong cuộc chiến sinh tồn, Iran phải đối mặt với những thách thức đáng kể. Mỹ và Israel đã thiết lập một hành lang hàng không trải dài từ Iran đến phía đông Địa Trung Hải. Điều đó cho phép máy bay do thám và máy bay chiến đấu của họ tự do tiếp cận lãnh thổ Iran.

Các chuyên gia cho rằng, dù kho tên lửa và máy bay không người lái của Iran chưa cạn kiệt nhờ các cơ sở lưu trữ ngầm, nhưng khả năng của nước này đã bị suy giảm nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, Iran có thể đang tạm ngừng bắn.

Hai cựu quân nhân Iran giấu tên cho biết, phản ứng thận trọng của Tehran mang tính chiến lược, vì họ có thể đang tập trung vào việc phá hoại hệ thống radar và hệ thống phát hiện mục tiêu đắt tiền nhưng dễ bị tấn công của Mỹ ở vùng Vịnh. Những hệ thống này cung cấp dữ liệu thời gian thực về các vụ phóng tên lửa của Iran.

Việc phá hủy hoặc làm suy yếu những hệ thống đó sẽ cho phép Iran nhắm mục tiêu hiệu quả hơn vào cơ sở hạ tầng của Israel và Mỹ. Tiến sĩ Hamidreza Azizi nói: “Iran có thể hoạt động tự do hơn và cũng thành công hơn nếu các hệ thống cảnh báo sớm không còn hiệu quả”.

Các quan chức Iran cũng tuyên bố họ thậm chí còn chưa bắt đầu sử dụng các loại vũ khí mạnh nhất của mình, bao gồm tên lửa siêu thanh và bom hạng nặng, những loại vũ khí khó bị hệ thống phòng không của Mỹ bắn hạ hơn. Iran nói rằng các tên lửa đạn đạo mà nước này bắn vào Israel cho đến nay chủ yếu là các tên lửa dự trữ lỗi thời được chế tạo vào đầu những năm 2010.

Dù vẫn còn nghi ngờ về hiệu quả của tên lửa siêu thanh Iran, nhưng các chuyên gia đều đồng ý rằng, Iran sở hữu một trong những kho vũ khí tên lửa và máy bay không người lái lớn nhất trong khu vực.

Máy bay không người lái cảm tử của Iran có thể đóng vai trò như vũ khí chính xác, ngay cả khi tải trọng không lớn như tên lửa. Và chúng cũng rẻ hơn nhiều so với khí tài của Israel và Mỹ.

Trên hết, Iran vẫn chưa sử dụng chiến thuật tàn phá nhất của mình: Làm tê liệt nền kinh tế thế giới bằng cách rải thủy lôi hoặc bắn tên lửa xuống Eo biển Hormuz, điểm nghẽn giao thông nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới đi qua.

Các cảnh báo của Iran đối với tàu thuyền đã làm tê liệt gần như toàn bộ giao thông thương mại ra vào tuyến đường thủy này. Để rải thủy lôi, Iran có thể triển khai tàu ngầm lớp Ghadir. Ngay cả khi hải quân bị tê liệt, Iran vẫn có thể phóng máy bay không người lái hoặc tên lửa tầm ngắn vào tàu thuyền. Điều này có thể khiến phí bảo hiểm và giá nhiên liệu tăng vọt trên toàn thế giới.

Sau những tổn thất ban đầu trong cuộc chiến 12 ngày với Israel hồi tháng 6 năm ngoái, Iran đã ra lệnh cho quân đội thực hiện học thuyết phòng thủ đa dạng. Theo đó các chỉ huy cấp tỉnh được trao quyền tiến hành các hoạt động phòng thủ và tấn công. Để phối hợp với nhau và tránh bị Mỹ nghe lén thông tin điện tử, quân đội Iran đang sử dụng hệ thống mã hóa và công nghệ radio sóng ngắn.

Cơ hội tốt nhất để người Mỹ và Israel nhanh chóng kết thúc chiến tranh theo điều kiện của họ là thuyết phục một hoặc nhiều chỉ huy cấp cao Iran đào ngũ. Nhưng điều đó dường như khó xảy ra.

“Mỹ và Israel có sức mạnh quân sự khổng lồ nếu so sánh với Iran”, nhà phân tích địa chính trị Patricia Marins nói. “Nhưng thời gian đang chống lại họ, cũng như thị trường và lạm phát nhiên liệu ở Mỹ”.

Minh Hạnh