Từ mẻ cá quê đến thương hiệu OCOP: Hành trình 'đánh thức' hải sản biển

Tìm thương hiệu cho hải sản quê hương

Chị Đào Thị Tám, SN 1970, sinh ra và lớn lên tại vùng biển Bảo Ninh, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị, từ nhỏ chị đã gắn bó với với con tôm, con mực nên thấu hiểu nỗi khó khăn của người dân làng biển.

Năm 20 tuổi, chị lấy chồng và "đem" nghề làm nước mắm của gia đình khởi nghiệp. "Sinh ra từ biển, lấy chồng làng biển nên mình quen với con cá, con mực rồi. Nghề cứ thế mà làm thôi. Những ngày đầu tiên thì làm ít và tự đi nhập hàng tại các tỉnh thành lân cận như Hà Tĩnh, Thanh Hóa…", chị Tám nói.

Chị Tám cùng công nhân trực tiếp phơi mực khô để làm ra sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Quá trình làm nghề, chị trăn trở với thực tế quê mình có nguồn hải sản phong phú nhưng việc tiêu thụ chủ yếu ở dạng thô, giá trị gia tăng thấp, đầu ra bấp bênh khiến cuộc sống người dân chưa ổn định.

"Hải sản quê mình dồi dào, tươi ngon nức tiếng nhưng vẫn chưa có thương hiệu, đó là thiệt thòi lớn. Tôi trăn trở về một ngày các mặt hàng hải sản sẽ có thương hiệu, đi xa hơn và phát triển bền vững hơn. Từ thực tế đó, tôi luôn tìm tòi hướng đi mới để vừa giữ gìn nghề chế biến truyền thống, vừa nâng cao giá trị sản phẩm", chị Tám tâm sự.

Vào tháng 9/2019, Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh, dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám được thành lập với vốn điều lệ 3 tỷ đồng, gồm 9 thành viên góp vốn. Những ngày đầu, cơ sở vật chất còn hạn chế, thị trường chưa mở rộng nhưng bằng quyết tâm và cách làm bài bản, Hợp tác xã từng bước khẳng định hướng đi đúng đắn.

Các loại cá khô

Các công nhân phơi mực, cá khô tại cơ sở chế biến.

Ngôi nhà 2 tầng khang trang của chị Tám nằm cạnh con đường cái dẫn vào thôn Đồng Dương. Quanh ngôi nhà chính là 3 khu nhà kho được chị Tám bầy rất nhiều phên cá, mực khô. Chúng được xếp thành những hàng dài trông rất đẹp mắt.

Đứng dưới cái nắng chói chang của mùa hè, đôi tay chị Tám thoăn thoắt không ngừng đảo mực. Xung quanh chị, các nữ công nhân bận rộn kịp làm mẻ cá phơi mới đưa từ cảng về.

Theo chị Tám, mực, cá phơi dưới nắng sẽ ngon hơn rất nhiều.

"Có hệ thống máy sấy nhưng cá, mực, tôm phơi khô tự nhiên sẽ ngon hơn rất nhiều nên mình phải tranh thủ những ngày có nắng. Không chỉ công nhân mà tui cũng phải đứng dưới nắng trở mực suốt ngày, có như vậy con mực mới khô đều, thẳng băng", chi Tám chia sẻ.

Mực một nắng tại hợp tác xã luôn được khách hàng lựa chọn hàng đầu.

Xác định chất lượng là yếu tố sống còn, Hợp tác xã Long Tám chú trọng ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Hải sản do chị Tám trực tiếp thu mua từ các cảng cá địa phương, bảo đảm độ tươi ngon và nguồn gốc rõ ràng. Quy trình chế biến kết hợp giữa phương pháp truyền thống và công nghệ hiện đại, vừa giữ được hương vị đặc trưng, vừa đáp ứng yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm.

"Bà đỡ" cho hàng trăm tấn hải sản

Chị Đào Thị Tám cho biết: "Để Hợp tác xã hoạt động hiệu quả, tôi tận dụng các nguồn vốn hỗ trợ, đồng thời vay mượn tiền bạn bè để đầu tư mở rộng nhà xưởng, xây dựng 4 lò sấy, 2 kho đông lạnh, 10 tủ bảo quản cùng 3 nhà xưởng chế biến. Nhờ đó, sản lượng chế biến hằng năm của đơn vị đạt từ 250-300 tấn sản phẩm các loại, gồm: nước mắm, mắm ruốc, mực khô, tôm khô, cá rim ăn liền... lợi nhuận thu về hơn 2 tỷ đồng.

Nước mắm Long Tám là thương hiệu nổi tiếng của Quảng Trị, đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao.

Nước mắm được làm hoàn toàn bằng thủ công.

Không dừng lại ở sản xuất, chị Tám đặc biệt chú trọng xây dựng thương hiệu. Các sản phẩm được đầu tư bao bì, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng, tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Đây cũng là bước đi quan trọng để Hợp tác xã tham gia chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP).

Các sản phẩm được đầu tư bao bì, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Đến nay, cơ sở chế biến thủy sản này có 4 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, trong đó có 2 sản phẩm được công nhận là sản phẩm nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Những sản phẩm mang hương vị biển quê hương mẹ Suốt Anh hùng không chỉ có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh mà còn từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài như Lào, Thái Lan.

Trao đổi với chúng tôi về kinh nghiệm xây dựng sản phẩm OCOP, chị Tám cho rằng, trước hết phải bảo đảm chất lượng nguyên liệu và quy trình sản xuất. Bên cạnh đó là tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn chất lượng, kiểm soát chặt chẽ từ khâu đầu vào đến đầu ra.

"Người tiêu dùng rất thông minh trong khi đó thị trường ngày càng có nhiều sản phẩm để lựa chọn. Nếu mình không làm thật, làm chuẩn thì không thể giữ được niềm tin của người tiêu dùng và thị trường lâu dài", chị Tám khẳng định.

Hợp tác xã đã giải quyết việc làm cho hơn 20 lao động địa phương với mức lương ổn định 9 triệu đồng/tháng.

Hiện cơ sở tạo việc làm thường xuyên cho hơn 20 lao động địa phương với mức thu nhập ổn định khoảng 9 triệu đồng/người/tháng. Nhiều lao động là phụ nữ, người trung niên tại địa phương đã có công việc phù hợp, góp phần ổn định đời sống gia đình.

Trong quá trình hoạt động , bà Tám mong muốn các cấp, ngành tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện về mặt bằng, cơ chế, chính sách để các hợp tác xã có thêm cơ hội phát triển, góp phần xây dựng chuỗi sản phẩm có giá trị cao, mang tầm vóc lớn.

Đánh giá về hoạt động của Hợp tác xã Long Tám, ông Hoàng Ngọc Đan, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Đồng Hới cho biết: "Hợp tác xã Long Tám là đơn vị đi đầu trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ thủy sản của địa phương. Nhiều năm qua, Hợp tác xã trở thành "bà đỡ" cho ngư dân trong thu mua và tiêu thụ sản phẩm. Gắn với tiềm năng du lịch biển Đồng Hới, nhiều loại sản phẩm thủy sản OCOP của Hợp tác xã trở thành mặt hàng được du khách lựa chọn khi đến tham quan du lịch. Chúng tôi đã và đang tạo mọi điều kiện để đơn vị hoạt động hiệu quả, góp phần vào sự phát triển chung của địa phương".