Từ những phiên tòa giả định đến kỹ năng tự bảo vệ

Quang cảnh phiên tòa giả định được tổ chức tại xã Phúc Thịnh. Ảnh: TTDVTHX

Đưa pháp luật vào những tình huống thực tế

Thay vì chỉ phổ biến quy định pháp luật qua tài liệu hoặc những buổi tuyên truyền một chiều, Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội đã lựa chọn hình thức sân khấu hóa thông qua các phiên tòa giả định. Cách làm này giúp những quy định vốn khô khan trở nên gần gũi, dễ hiểu, đồng thời tạo cơ hội để người dân nhận diện những nguy cơ có thể gặp trong cuộc sống.

Thực hiện Đề án “Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ”, Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội đã tổ chức 9 hội nghị tuyên truyền bằng hình thức phiên tòa giả định tại 9 xã, phường thuộc 9 cụm thi đua.

Tại xã Thanh Oai, phiên tòa được xây dựng từ tình huống phỏng theo vụ án thực tế liên quan đến hành vi xâm hại trẻ em và cưỡng đoạt tài sản. Qua diễn biến xét hỏi, tranh luận và tuyên án, người tham dự nhận diện nguy cơ trẻ em bị lợi dụng hình ảnh, thông tin cá nhân để đe dọa, khống chế. Từ đó, chương trình nhấn mạnh kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân, không tùy tiện chia sẻ hình ảnh nhạy cảm và chủ động tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp tình huống bất thường.

Tại xã Thuận An và Phúc Thịnh, các phiên tòa tập trung vào những vụ án liên quan đến mua bán người dưới 16 tuổi và tàng trữ trái phép chất ma túy... Việc tái hiện đầy đủ trình tự xét xử giúp người dân hiểu rõ hơn thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo, hậu quả của hành vi phạm tội cũng như trách nhiệm pháp lý của người vi phạm.

Quang cảnh phiên tòa giả định được tổ chức tại xã Phúc Thịnh. Ảnh: TTDVTHX

Bà Bùi Thị Đảm, người dân xã Thuận An, cho rằng, thông điệp từ phiên tòa không chỉ là sự nghiêm minh của pháp luật mà còn nhắc nhở mỗi gia đình cần trang bị cho con em kiến thức, kỹ năng nhận diện nguy cơ dụ dỗ, lừa gạt, xâm hại, mua bán người và các tệ nạn xã hội.

Đáng chú ý, các phiên tòa có sự tham gia của cán bộ, kiểm sát viên, luật sư, hội viên phụ nữ, tuyên truyền viên, hòa giải viên và đoàn viên thanh niên tại cơ sở. Sau phần xét xử, hoạt động giao lưu, giải đáp tình huống tiếp tục giúp người dân trao đổi, củng cố kiến thức và tìm hiểu cách ứng phó trong thực tế.

Quang cảnh phiên tòa giả định được tổ chức tại xã Thanh Oai. Ảnh: TTDVTHX

Từ những tình huống được tái hiện, có thể thấy nhiều hành vi vi phạm pháp luật bắt đầu từ việc lợi dụng sự thiếu hiểu biết, tâm lý nhẹ dạ hoặc hoàn cảnh khó khăn để dụ dỗ, lôi kéo, khống chế người khác. Những thủ đoạn này cũng có thể xuất hiện trong hoạt động mại dâm, môi giới và bóc lột, nhất là trên không gian mạng. Vì vậy, tuyên truyền phòng, chống tệ nạn xã hội cần đi xa hơn việc phổ biến điều cấm, hướng tới giúp người dân nhận diện nguy cơ và biết cách tự bảo vệ.

Trang bị kỹ năng để phòng ngừa từ sớm

Trên thực tế, phương thức dụ dỗ, lôi kéo, môi giới mại dâm không còn chỉ diễn ra qua những mối quan hệ trực tiếp mà ngày càng có thể núp bóng các hoạt động tuyển dụng, kết bạn, giao lưu trên mạng xã hội và nền tảng trực tuyến.

Phân tích vấn đề này, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), cho rằng, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống mại dâm cần chuyển từ “tuyên truyền quy định pháp luật” sang “trang bị kiến thức và kỹ năng phòng ngừa”.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, chỉ thông tin mại dâm là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm là chưa đủ. Người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên và nhóm có nguy cơ cao, cần được hướng dẫn nhận diện những thủ đoạn dụ dỗ trên không gian mạng. Đơn cử như các tài khoản tuyển dụng quảng cáo thu nhập cao nhưng không yêu cầu trình độ; lời mời làm việc tại cơ sở dịch vụ kèm yêu cầu cung cấp hình ảnh nhạy cảm; những nhóm kín có dấu hiệu môi giới hoặc đe dọa, tống tiền bằng hình ảnh riêng tư...

Một số lời mời gặp mặt, đi du lịch, làm việc tưởng chừng hấp dẫn cũng có thể là cái bẫy đưa người tham gia vào môi trường bị bóc lột. Do đó, người dân cần biết cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, không tùy tiện cung cấp căn cước, địa chỉ, số điện thoại, tài khoản ngân hàng hoặc hình ảnh riêng tư cho những người không rõ danh tính.

Từ góc độ này, những phiên tòa giả định dù không trực tiếp xây dựng tình huống về mại dâm vẫn có giá trị trong việc nâng cao cảnh giác trước thủ đoạn dụ dỗ, lừa gạt, môi giới và bóc lột. Đây là những nội dung cần được lồng ghép trong tuyên truyền phòng, chống mại dâm, giúp người dân nhận diện nguy cơ trước khi sự việc xảy ra.

Theo định hướng công tác phòng, chống mại dâm của thành phố Hà Nội, hoạt động truyền thông cần được duy trì tại 100% xã, phường, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với báo chí, truyền thông số và các nền tảng trực tuyến. Nội dung cũng cần mở rộng sang giáo dục lối sống lành mạnh, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, bình đẳng giới và kỹ năng nhận diện nguy cơ.

Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, theo thống kê, thời gian qua, các địa phương ở Hà Nội đã tổ chức 28.650 buổi truyền thông tại cộng đồng, thu hút khoảng 2,13 triệu lượt người; riêng nhóm có nguy cơ cao được tiếp cận truyền thông hơn 2,43 triệu lượt. Tuy nhiên, hiệu quả tuyên truyền không chỉ được đo bằng số buổi tổ chức hay lượt người tham dự mà quan trọng hơn là khả năng tiếp cận đúng đối tượng, đúng thời điểm và tạo ra năng lực tự bảo vệ.

Đổi mới hình thức tuyên truyền bằng phiên tòa giả định, giao lưu, giải đáp tình huống và hướng dẫn kỹ năng ứng phó vì thế cần tiếp tục được phát huy. Khi người dân không chỉ biết hành vi nào bị nghiêm cấm mà còn nhận diện được dấu hiệu bất thường, biết cách từ chối, tìm kiếm trợ giúp và bảo vệ bản thân, công tác phòng, chống mại dâm và tệ nạn xã hội mới thực sự phát huy hiệu quả từ cơ sở.