Từ Philadelphia 1776 đến Boston 2026: Tuyên ngôn về con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Ngày 4/7/2026, đúng dịp kỷ niệm 250 năm Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ, Diễn đàn Toàn cầu Boston (BGF) và Sáng kiến Xã hội trí tuệ nhân tạo (AIWS) công bố Tuyên ngôn về con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo — một lời kêu gọi toàn cầu đặt con người, phẩm giá và trí tuệ nhân văn ở vị trí trung tâm trong kỷ nguyên AI.

Cách đây 250 năm, tại Philadelphia năm 1776, một tuyên ngôn lịch sử đã khẳng định một tư tưởng làm thay đổi thế giới: con người sinh ra với những quyền không thể bị tước bỏ, trong đó có quyền sống, tự do và mưu cầu hạnh phúc.

Hai thế kỷ rưỡi sau, nhân loại đang đứng trước một bước ngoặt mới.

Trí tuệ nhân tạo không còn chỉ là một công cụ tính toán. AI đang có khả năng sáng tạo, lập luận, hỗ trợ ra quyết định, vận hành các hệ thống phức tạp và từng bước đi vào thế giới vật lý thông qua robot, hệ thống tự động và những hình thái trí tuệ mới.

Câu hỏi lớn của thế kỷ 21 không chỉ là: “AI có thể trở nên mạnh đến đâu?”, mà là: “Khi AI ngày càng mạnh, con người sẽ giữ vị trí nào trong nền văn minh mới?”.

Từ Philadelphia 1776 đến Boston 2026: Tuyên ngôn về con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Con người phải là trung tâm của kỷ nguyên AI

Đó là tinh thần cốt lõi của Tuyên ngôn về con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Tuyên ngôn đưa ra 10 nguyên tắc nền tảng cho một kỷ nguyên AI đáng tin cậy và nhân văn, trong đó khẳng định AI phải phục vụ con người, chứ không thay thế giá trị con người.

Phẩm giá, tự do, sáng tạo, trách nhiệm đạo đức và quyền tự quyết của con người phải là nền tảng để thiết kế, phát triển và quản trị các hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Những lợi ích do trí tuệ tạo ra cũng giống như những lợi ích của tự do, cần thuộc về toàn thể nhân loại.

Dấu ấn của một người Việt Nam

Một điểm đặc biệt của Tuyên bố Boston là một trong những người khởi xướng và kiến tạo văn kiện này là Nguyễn Anh Tuấn — một người Việt Nam, nguyên Tổng Biên tập và người sáng lập VietNamNet, hiện là Đồng sáng lập, Đồng Chủ tịch kiêm CEO Boston Global Forum, Kiến trúc sư trưởng AIWS.

Từ những năm đầu xây dựng Internet tại Việt Nam, đến hành trình khởi xướng những ý tưởng và sáng kiến có tính dẫn dắt về tương lai của công nghệ và nhân loại — quy tụ các nhà lãnh đạo, học giả và những bộ óc tiên phong trên thế giới cùng kiến tạo — Nguyễn Anh Tuấn theo đuổi một câu hỏi xuyên suốt: làm thế nào để công nghệ phục vụ con người và giúp xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Cùng với Thống đốc Michael S. Dukakis — cựu ứng viên Tổng thống Hoa Kỳ năm 1988, Đồng sáng lập Boston Global Forum — ông đã khởi xướng Tuyên bố Boston như một lời kêu gọi từ Boston tới thế giới: khi AI ngày càng mạnh mẽ, phẩm giá, tự do, trách nhiệm và trí tuệ của con người phải luôn là nền tảng dẫn đường.

Đối với độc giả Việt Nam, đây là một chi tiết đáng tự hào: trong một cuộc đối thoại lớn của nhân loại về tương lai AI, có dấu ấn của một người Việt Nam từng khởi nghiệp từ báo chí, Internet và khát vọng đổi mới đất nước.

Những nhà tiên phong AI cùng chung tiếng nói

Tuyên bố Boston có 17 người ký sáng lập, bao gồm các nhà lãnh đạo, học giả và những gương mặt tiên phong đã góp phần định hình thời đại số và AI.

Trong đó có các nhà khoa học thuộc America 250: AI Pioneers như Vinton G. Cerf, một trong những “cha đẻ của Internet”; Yann LeCun, nhà tiên phong của học sâu; Stuart Russell, học giả hàng đầu về AI và vấn đề bảo đảm AI phục vụ lợi ích con người; Judea Pearl, người đặt nền móng cho suy luận nhân quả trong AI; Robert Desimone, nhà khoa học hàng đầu về não bộ và trí tuệ con người; và Alex Pentland, nhà tiên phong về khoa học xã hội tính toán và trí tuệ tập thể.

GS Yann LeCun, Đại học New York, Giám đốc Khoa học Trí tuệ nhân tạo tại Meta, người được xem là “cha đẻ” của AI. (Ảnh: VTV)

Sự tham gia của những nhà khoa học này thể hiện một nhận thức chung: xây dựng AI mạnh hơn phải đi cùng với xây dựng nền tảng tin cậy, trách nhiệm và trí tuệ cho xã hội.

Từ sức mạnh trí tuệ đến trí tuệ nhân văn

Tuyên bố Boston là một phần của The July 4, 2026 Collection: A New Beacon for Humanity in the Age of Artificial Intelligence, được BGF và AIWS công bố nhân dịp nước Mỹ 250 năm. Bộ sưu tập này bao gồm các tuyên bố, ấn phẩm, sáng kiến và vinh danh nhằm khẳng định rằng AI không chỉ làm con người mạnh hơn, mà phải giúp con người trở nên sáng suốt hơn, nhân ái hơn, sáng tạo hơn và cao quý hơn.

Bộ sưu tập tiếp nối Hội nghị America at 250: A Beacon for the AI Age, tổ chức ngày 1/5/2026 tại Loeb House, Đại học Harvard, dưới sự đồng chủ trì của Thống đốc Michael S. Dukakis và Nguyễn Anh Tuấn.

Hướng tới một Hiến chương cho nhân loại trong kỷ nguyên AI

Từ Tuyên bố Boston, BGF và AIWS khởi động hành trình xây dựng Hiến pháp cho nhân loại trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (Constitution for Humanity in the Age of Artificial Intelligence), dự kiến giới thiệu năm 2027.

Mục tiêu là kết nối các nhà khoa học AI, nhà lãnh đạo, nhà tư tưởng, nhà giáo dục, nghệ sĩ, các cộng đồng xã hội và công dân toàn cầu để cùng trả lời một câu hỏi có ý nghĩa lịch sử:

Làm thế nào để trí tuệ nhân tạo trở thành sức mạnh nâng cao phẩm giá con người và xây dựng một nền văn minh tốt đẹp hơn?

Từ Philadelphia năm 1776 đến Boston năm 2026, tinh thần cốt lõi vẫn tiếp tục: mọi tiến bộ vĩ đại nhất cuối cùng phải phục vụ con người.

Và trong kỷ nguyên AI, thách thức lớn nhất không chỉ là tạo ra những cỗ máy thông minh hơn — mà là xây dựng một nhân loại minh triết hơn.