Từ thay đổi thói quen đến hình thành công dân số

Chuyển đổi số bắt đầu từ thay đổi thói quen

Một trong những rào cản lớn nhất của chuyển đổi số ở cơ sở không hẳn nằm ở việc thiếu công nghệ hay nền tảng số, mà chính là thói quen và khả năng sử dụng công nghệ của người dân. Đây là vấn đề được Chủ tịch UBND phường Bình Phước Ngô Hồng Khang chỉ ra từ thực tiễn triển khai chuyển đổi số tại địa phương.

Từ thực tế đó, phường Bình Phước xác định, chuyển đổi số ở cấp cơ sở trước hết phải tạo được chuyển biến về nhận thức, kỹ năng và thói quen của người dân. Với phương châm "tuyên truyền để dân biết; giải thích để dân hiểu; hướng dẫn để dân làm; hỗ trợ để dân sử dụng được và cuối cùng là để dân hưởng lợi", phường đã cụ thể hóa bằng phong trào "Bình dân học vụ số", mô hình dân vận khéo "Mỗi người dân là một công dân số" và Bộ tiêu chí tạm thời đánh giá, hỗ trợ hình thành công dân số giai đoạn 2026 - 2030.

Những chuyển biến bước đầu được thể hiện rõ nét trong giải quyết thủ tục hành chính. Nếu năm 2025, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công đạt 85,2% thì trong 9 tháng năm 2026, tỷ lệ số hóa đạt 100%. Trong số 18.661 hồ sơ đã giải quyết, tất cả đều đúng hoặc trước hạn, không có hồ sơ quá hạn.

Không chỉ chuyển biến trong thực hiện dịch vụ công, thói quen thanh toán cũng dần thay đổi. Đáng chú ý, việc sử dụng các ứng dụng số ngày càng được người dân quan tâm. Đến ngày 5/10/2026, phường Bình Phước ghi nhận 18.287 lượt cài đặt ứng dụng Công dân số Đồng Nai (Đồng Nai City). Địa phương đặt trọng tâm vào khả năng khai thác tiện ích, tương tác với chính quyền và giải quyết những nhu cầu thiết thực của người dân.

Lấy người dân làm trung tâm, hướng tới xã hội số

Từ những chuyển biến bước đầu, phường Bình Phước xác định xây dựng công dân số phải hình thành năng lực sử dụng công nghệ một cách chủ động, an toàn và có trách nhiệm. Theo đó, các nền tảng như VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, Đồng Nai City, DC4.0, Trạm công dân số trở thành môi trường để người dân thực hành, rèn luyện và phát triển kỹ năng số trong cuộc sống hằng ngày.

Không gian đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phường Bình Phước được xây dựng từ việc khai thác công năng sẵn có của trụ sở dôi dư để đầu tư thành không gian đa chức năng. Ảnh: Mỹ Hạnh

Để kỹ năng số thực sự đến với từng người dân, phường phát huy vai trò của các Tổ Công nghệ số cộng đồng, trực tiếp hỗ trợ tại khu dân cư. Đặc biệt, phương thức hỗ trợ được chuyển từ “làm thay” sang “hướng dẫn để người dân tự làm được”, trong đó chú trọng người cao tuổi, người yếu thế và những người chưa thành thạo công nghệ. Khi được hướng dẫn để tự thực hiện, mỗi người từng bước hình thành sự tự tin, chủ động trong môi trường số.

Từ thực tiễn địa phương, Chủ tịch UBND phường Ngô Hồng Khang cho rằng, công dân số không nhất thiết phải là người am hiểu sâu về công nghệ. Trước hết, đó là người biết sử dụng định danh điện tử, thực hiện dịch vụ công, thanh toán và giao dịch số; biết tiếp cận thông tin chính thống, tương tác với chính quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên môi trường số. Đây cũng là cách tiếp cận đặt con người vào vị trí trung tâm của chuyển đổi số - nhìn nhận từ những giá trị thực tế người dân nhận được: thuận tiện hơn, chủ động hơn, minh bạch hơn và an toàn hơn.

Đặc biệt, Bình Phước xem việc hình thành công dân số là nền tảng để xây dựng xã hội số. Khi mỗi người dân có khả năng sử dụng công nghệ một cách chủ động và có trách nhiệm, chính quyền số sẽ có điều kiện vận hành hiệu quả hơn, kinh tế số có thêm không gian phát triển, đồng thời phương thức quản trị địa phương cũng từng bước được đổi mới.

Từ thực tiễn triển khai, địa phương xác định lộ trình xuyên suốt: thông qua phong trào "Bình dân học vụ số" để phổ cập nhận thức và kỹ năng; từ kỹ năng hình thành khả năng sử dụng; từ khả năng sử dụng hình thành công dân số; từ mỗi công dân số từng bước xây dựng xã hội số, thúc đẩy kinh tế số, chính quyền số, hướng tới xây dựng phường thông minh.

Có thể thấy, bài học từ Bình Phước không chỉ nằm ở những kết quả cụ thể trong giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán trực tuyến hay sử dụng ứng dụng số, mà còn ở sự chuyển đổi trong tư duy tổ chức thực hiện, lấy nhu cầu của người dân làm điểm xuất phát, lấy khả năng tự sử dụng công nghệ làm mục tiêu và lấy lợi ích thực tế của người dân làm thước đo.