Từ thay đổi thói quen đến tái cấu trúc vận hành trước áp lực giá xăng dầu

Để góp phần thực hiện Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới, tại Hải Phòng, người dân cũng đã đồng hành thay đổi thói quen đi lại; doanh nghiệp vận tải cũng vận hành theo phương thức mới để duy trì hoạt động hiệu quả kinh doanh.

Người dân và doanh nghiệp vận tải hành khách cùng thay đổi

Cuộc khủng hoảng ở Trung Đông đang leo thang. Với tâm điểm, kể từ đầu tháng 3/2026, Israel và Mỹ đã liên minh xung đột với Iran. Theo đó, eo biển Hormur như “ con bài mặc cả” của Iran đối với Mỹ và Israel đã làm đứt chuỗi cung ứng nhiên liệu dẫn đến giá xăng dầu tăng cao.

Khi giá xăng, dầu tăng, nhiều người dân đã chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt, đặc biệt là trong việc di chuyển hằng ngày.

Anh Thái nhà ở Ngô Gia Tự (Hải Phòng) tâm sự rằng: Nhà anh thường xuyên đi Hà Nội. Nếu như trước đây, anh thường đưa con đi Hà Nội học bằng xe ô tô gia đình thì nay con anh phải đi một mình đến Hà Nội bằng xe Limousine. Nếu có công việc đi xa, bắt buộc phải có nhiều người cùng đi để tiết kiệm chi phí. Các chuyến đi cũng được tính toán kỹ hơn, hạn chế phát sinh không cần thiết. Ngay việc di chuyển trong nội đô thành phố, gia đình anh Thái sử dụng xe máy hoặc xe máy điện”.

Xe điện Vinfast được đông đảo người dân lựa chọn trước "bão giá" xăng dầu.

Không riêng gì gia đình anh Thái, rất nhiều gia đình cũng chuyển đổi phương thức di chuyển giống gia đình anh Thái để tiết kiệm.

Cùng với đó, xe máy điện bắt đầu được nhiều người cân nhắc như một giải pháp thay thế. Tuy nhiên, theo khảo sát thực tế tại các cửa hàng, xu hướng này vẫn chưa đồng đều.

Đại diện một cửa hàng xe máy điện trên đường Ngô Gia Tự cho biết: “Số lượng khách mua xe máy điện không có sự khác biệt so với trước khi giá xăng tăng, bởi xe điện phù hợp với nhu cầu di chuyển ngắn trong bán kính 10 -20 km/ ngày. Nhưng với những người thường xuyên đi xa, xe xăng vẫn là lựa chọn ưu tiên. Đặc biệt, nhiều phụ huynh vẫn chọn xe 50cc cho con vì tâm lý quen thuộc và tiện lợi".

Trong khi đó, ở chiều ngược lại, tại một cửa hàng của VinFast trên đường Lê Hồng Phong, tín hiệu chuyển đổi đã bắt đầu rõ rệt hơn. Đại diện cửa hàng này cho biết: Lượng khách tăng đáng kể vào các ngày cuối tuần. Kể từ khi xăng tăng giá, lượng xe bán ra tăng khoảng 20% so với trước.

Khi so sánh lượng người mua xe máy điện VinFast với xe máy điện của các hãng khác, anh chủ cửa hàng này cho rằng: Có thể do dung lượng pin của xe điện VinFast đi được xa hơn, độ bền lâu hơn, người mua so sánh giá trị sử dụng. Nhưng quan trọng hơn điều đó cho thấy xu hướng chuyển dịch dần hình thành, dù tâm lý người tiêu dùng vẫn còn thận trọng.

Ở chiều vận tải hành khách. Sự thay đổi trong thói quen đi lại của người dân nhanh chóng tác động đến hoạt động của các doanh nghiệp vận tải hành khách.

Ông Khúc Hữu Thanh Hải - Giám đốc Công ty CP Vận tải Thương mại và Dịch vụ Đất Cảng cho biết: So với cùng kỳ, lượng khách giảm khoảng 20 - 30%. Gần đây, giá vé tăng khoảng 15%-30%, khiến người dân cân nhắc hơn khi di chuyển, dẫn đến nhu cầu đi lại giảm rõ rệt. Trước thực tế đó, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh hoạt động, cắt giảm từ 20 - 30% số chuyến trong ngày. Nếu như trước đây mỗi giờ có thể vận hành 2 - 3 chuyến, nay nhiều khung giờ chỉ còn 1 chuyến để tránh lãng phí. Đáng chú ý, tuyến Hải Phòng - Hà Nội cũng ghi nhận sự “lệch pha” về lượng khách. Khách tập trung đông vào đầu giờ sáng và cuối giờ chiều, trong khi các khung giờ giữa ngày trở nên khá vắng vẻ, gây khó khăn cho việc điều vận, tối ưu hóa khai thác.

Ông Hải cho rằng: Dù chịu áp lực lớn về chi phí nhiên liệu, các doanh nghiệp vẫn thận trọng trong việc điều chỉnh giá vé. “Chúng tôi tính toán mức tăng chỉ bù được 30-45% chi phí nhiên liệu so với trước, phần còn lại doanh nghiệp phải tự “gánh”.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp vẫn giữ nguyên giá đối với sinh viên và người đi khám chữa bệnh như một cách chia sẻ trong giai đoạn khó khăn- ông Hải chia sẻ.

Vận tải hàng hóa “gồng mình” giữ thị trường

Ở lĩnh vực vận tải hàng hóa, áp lực còn lớn hơn khi chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng cao trong tổng chi phí vận hành.

Ông Đặng Thế Phương, Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải thành phố Hải Phòng cho hay: Những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông đã tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo giá xăng dầu tăng đột biến. Chính phủ và nhiều bộ, ngành cũng đã rất cố gắng để giữ hoặc giảm giá xăng dầu so với giá chung trong khu vực. Trong khi đó, phần lớn hợp đồng vận tải được ký kết theo năm, khiến doanh nghiệp không thể điều chỉnh giá cước ngay lập tức, buộc phải “gánh” phần chi phí tăng thêm trong ngắn hạn.

Xe điện bỗng dưng đắt khách hơn trước sau khi giá xăng dầu tăng vọt.

So với xe điện sản xuất trong nước, dòng xe điện của Trung Quốc ít người mua hơn.

Để giảm áp lực, các doanh nghiệp vận tải hàng rời đã lập nhóm để có thể chủ động tổ chức nguồn hàng hai chiều nhằm hạn chế xe chạy rỗng. Các chủ hàng, chủ xe chủ động tìm kiếm các loại hàng nhẹ hoặc container rỗng cho chiều về. Tuy nhiên, với xe container chạy theo hãng tàu, việc này gặp nhiều hạn chế do phụ thuộc vào lịch trình sử dụng vỏ container của đối tác.

“Dù đối mặt với nhiều khó khăn, đến nay Hải Phòng vẫn chưa ghi nhận tình trạng bỏ hàng. Các doanh nghiệp chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí lỗ ngắn hạn để duy trì hoạt động và giữ uy tín với đối tác. Đồng thời, Hiệp hội cũng triển khai các nhóm kết nối để hỗ trợ doanh nghiệp chia sẻ nguồn hàng, tối ưu hành trình, chung tay thích ứng để vượt qua khó khăn”, ông Phương chia sẻ.

Trả lời câu hỏi của phóng viên VnBusiness: Trước áp lực từ giá xăng dầu tăng đột biến, người dân và doanh nghiệp đều đang nỗ lực thích nghi bằng nhiều cách khác nhau, từ thay đổi thói quen sinh hoạt đến điều chỉnh phương thức vận hànhông Khúc Hữu Thanh Hải bày tỏ quan điểm: “Trong bối cảnh hiện nay, Nhà nước và Chính phủ đã rất cố gắng để bình ổn giá. Về phía doanh nghiệp và người dân, chúng tôi cũng cần cùng nhau đồng hành , chia sẻ, hỗ trợ để vượt qua giai đoạn khó khăn này".

Trước thực tế trên, Hiệp hội Vận tải TP Hải Phòng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành kiểm soát nguồn cung, ổn định giá năng lượng; sử dụng linh hoạt công cụ thuế và quỹ để “hạ nhiệt” giá nhiên liệu; đồng thời xem xét các chính sách hỗ trợ về vốn, lãi suất, phí và nghĩa vụ tài chính để giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Thanh Huyền -Vũ Trang