Từ thể chế đến thi công: 6 bài học hoàn thành vượt mốc 3.000km đường bộ cao tốc
Sau 5 năm triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách và huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, cả nước đã hoàn thành đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật 3.345km tuyến chính cao tốc, vượt mục tiêu 3.000 km Chính phủ đề ra.
Chiều 8/1, tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12/2025, ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng, người phát ngôn Bộ Xây dựng cho biết, giai đoạn 2021-2025, Đảng, Quốc hội, Chính phủ dành nguồn lực rất lớn cho kết cấu hạ tầng giao thông trong cả 5 lĩnh vực (đường bộ, hàng không, đường sắt, hàng hải và đường thủy nội địa). Trong đó, Chính phủ đã ban hành đồng bộ các nghị quyết, chương trình hành động và đặt ra mục tiêu phấn đấu đến hết năm 2025 cả nước có 3.000km đường bộ cao tốc.
Theo ông Nguyễn Trí Đức, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược, trong đó tập trung đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng, nhất là mục tiêu cơ bản hoàn thành cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau.
Chánh Văn phòng, người phát ngôn Bộ Xây dựng Nguyễn Trí Đức thông tin tại cuộc họp báo. (Ảnh: Minh Khôi/VGP)
Về đường bộ cao tốc, tính đến năm 2020 cả nước có 1.163km; như vậy chỉ trong vòng 5 năm cần hoàn thành tối thiểu 1.837km là một thách thức rất lớn, trong khi điểm nghẽn về thể chế vẫn là rào cản (công tác chuẩn bị đầu tư kéo dài, khó khăn về nguồn vật liệu, chậm giải phóng mặt bằng). Để khắc phục khó khăn, vướng mắc, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành hàng loạt các cơ chế đặc thù như: triển khai đồng thời các công việc; giao địa phương làm cơ quan chủ quản; chỉ định thầu; giao mỏ trực tiếp cho nhà thầu, nâng công suất mỏ…
Do các công việc triển khai dự án liên quan đến nhiều bộ, ngành, địa phương, cần có sự chỉ đạo xuyên suốt nên Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành Giao thông vận tải do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban, Lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương là thành viên; Ban Chỉ đạo tổ chức họp giao ban định kỳ, yêu cầu các địa phương thành lập các Ban Chỉ đạo do người đứng đầu làm Trưởng ban, giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị, tập trung chỉ đạo, tháo gỡ các khó khăn vướng mắc, đặc biệt là trong công tác giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng; kịp thời biểu dương các đơn vị có thành tích tốt, kiểm điểm các đơn vị không hoàn thành nhiệm vụ. Nhờ đó đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để triển khai thực hiện.
Đồng thời, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập 7 Đoàn công tác do các Phó Thủ tướng làm Trưởng đoàn trực tiếp kiểm tra hiện trường để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đôn đốc các chủ thể triển khai thực hiện; đồng thời phát động phong trào “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc”… đây vừa là mệnh lệnh từ người đứng đầu Chính phủ vừa là nguồn động viên để các chủ đầu tư, các nhà thầu nỗ lực vượt bậc, tổ chức thi công. Đặc biệt, để giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn vật liệu khu vực phía Nam, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nhiều lần trực tiếp kiểm tra, làm việc với các địa phương để chỉ đạo tháo gỡ và hướng dẫn.
Nhờ đó, hầu hết các khó khăn, vướng mắc dần được tháo gỡ là tiền đề hết sức quan trọng để các chủ đầu tư, nhà thầu quyết tâm, nỗ lực triển khai thi công. Sau 5 năm của nhiệm kỳ (2021-2025), đã hoàn thành, thông xe 2.182km đường cao tốc. Đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật 3.345km tuyến chính cao tốc, 458km nút giao và đường dẫn (tổng số là 3.803km), vượt chỉ tiêu 3.000km Chính phủ đã đề ra; đặc biệt đã cơ bản hoàn thành, thông xe kỹ thuật toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII.
Sau 5 năm triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách và huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, cả nước đã hoàn thành đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật 3.345km tuyến chính cao tốc, vượt mục tiêu 3.000 km Chính phủ đề ra.
Từ các kết quả đạt được, người phát ngôn Bộ Xây dựng nêu 6 bài học kinh nghiệm. Một là, phải ưu tiên nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải để đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng như cao tốc Bắc - Nam, các tuyến cao tốc trục ngang…
Hai là, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách để tháo gỡ các điểm nghẽn; cụ thể hóa kịp thời, hiệu quả các chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ làm cơ sở tổ chức thực hiện; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao năng lực, trách nhiệm của các địa phương.
Ba là, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể cùng vào cuộc tích cực và hỗ trợ lẫn nhau với tinh thần “trên dưới đồng lòng, dọc ngang thông suốt”.
Bốn là, đối với các dự án trọng điểm cần thành lập các Ban Chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo của các bộ, Ban Chỉ đạo của các địa phương để có sự chỉ đạo xuyên suốt từ trên xuống dưới.
Năm là, nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động trong giải quyết các vướng mắc, khó khăn, không đùn đẩy, không né tránh; phát huy tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”; phân công phải “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả”.
Sáu là, phát động phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, khơi dậy lòng tự hào dân tộc; kịp thời động viên, khen thưởng, tạo không khí hăng say làm việc, tất cả vì lợi ích quốc gia, dân tộc, làm việc với tinh thần “3 ca 4 kíp”, “vượt nắng thắng mưa, không thua bão gió”; tăng cường áp dụng khoa học công nghệ để nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí đầu tư; tạo sự đồng thuận, đồng lòng của người dân trong triển khai các dự án.
“Như vậy, khi thể chế được khơi thông, các cơ chế, chính sách linh hoạt, nguồn lực huy động đúng hướng; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể, sự đồng lòng của người dân; khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, lòng tự hào dân tộc, chúng tôi tin tưởng rằng các dự án hạ tầng giao thông lớn sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi ba đột phá chiến lược mà Đại hội XIII của Đảng đã đề ra”, ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng, người phát ngôn Bộ Xây dựng nói.
