Từ thôn quê đến thôn số

Với sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và vai trò chủ thể của người dân, hai thôn Tân Đồng 2 và Báo Đáp 2 đã hoàn thành 21/21 tiêu chí xây dựng thôn số, tạo nền tảng để địa phương tiếp tục nhân rộng mô hình.

Để thôn quê trở thành thôn số, trước hết phải có hạ tầng số. Tại Tân Đồng 2 và Báo Đáp 2, hạ tầng viễn thông được các doanh nghiệp đảm bảo: mạng 4G trở lên, Internet băng rộng cố định từng bước phủ tới khu dân cư. Nhà văn hóa thôn được bổ sung thiết bị phục vụ kết nối trực tuyến như máy tính, camera, màn hình, micro, loa và đường truyền. Hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin được đầu tư, lắp đặt.

Cùng với nguồn lực Nhà nước, doanh nghiệp viễn thông và nguồn xã hội hóa, các thôn còn chủ động khai thác những nền tảng sẵn có để tạo thêm giá trị từ công nghệ. Camera giám sát an ninh được hình thành tại các điểm giao thông công cộng.

Ông Trần Văn Dũng ở thôn Tân Đồng 2, xã Trấn Yên cho rằng: “Trước đây, muốn nắm thông tin của thôn, bà con phải chờ họp hoặc gặp trực tiếp. Nay, thông tin được cập nhật nhanh qua nhóm Zalo, người dân dễ dàng trao đổi, phản ánh ý kiến và được hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Chỉ cần được hướng dẫn cụ thể, bà con có thể nhanh chóng sử dụng công nghệ”.

Thôn số không dừng lại ở thiết bị, điểm thay đổi rõ hơn nằm ở cách thôn vận hành công việc. Tại thôn Tân Đồng 2 và Báo Đáp 2, các nhóm Zalo của thôn được duy trì để thông báo, tuyên truyền, tiếp nhận và khảo sát ý kiến người dân.

Nhờ đó, thông tin có thể đến với nhiều hộ dân gần như cùng lúc. Ý kiến từ cơ sở có thể được phản ánh nhanh hơn. Khoảng cách giữa thôn và xã vì thế cũng được rút ngắn.

Bà Phạm Thị Hằng - Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Tân Đồng 2 chia sẻ: “Điều quan trọng là giúp người dân nhận thấy công nghệ số gần gũi, thiết thực với đời sống. Chúng tôi tập trung hướng dẫn bà con sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và các ứng dụng số. Khi thấy rõ lợi ích, người dân sẽ chủ động tiếp cận, sử dụng”.

Từ quản lý thôn, công nghệ tiếp tục đi vào kinh tế. Tại cả hai thôn, 100% hộ kinh doanh sử dụng QR Code hoặc Mobile Banking để thanh toán. Các hình thức ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh đang được triển khai. Người dân từng bước làm quen với nhóm Zalo kỹ thuật, nhật ký điện tử, tem QR, truy xuất nguồn gốc, phần mềm bán hàng và các nền tảng quảng bá sản phẩm.

Chị Nguyễn Thị Hải Yến ở thôn Báo Đáp 2, xã Trấn Yên tâm sự: “Việc mua bán giờ thuận tiện hơn nhờ chuyển khoản, quét mã QR thay cho tiền mặt. Những tiện ích nhỏ nhưng sử dụng thường xuyên giúp tiết kiệm thời gian, từng bước hình thành thói quen giao dịch hiện đại”.

Xây dựng thôn số bắt đầu từ hình thành cộng đồng số. Người dân được hướng dẫn sử dụng các ứng dụng Công dân số, VssID, VNeID mức độ 2 và được Tổ Công nghệ số cộng đồng hỗ trợ định kỳ. Công tác tuyên truyền kỹ năng số, an toàn thông tin, phòng tránh lừa đảo trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân được lồng ghép trong các hội nghị. Qua đó, người dân từng bước hình thành thói quen ứng dụng công nghệ, nâng cao khả năng kết nối và sự thuận tiện trong đời sống.

Bà Vũ Thị Hằng - Bí thư Chi bộ thôn Báo Đáp 2 khẳng định: “Hoàn thành các tiêu chí mới chỉ là bước đầu. Thôn sẽ tiếp tục phát huy vai trò Tổ Công nghệ số cộng đồng, duy trì các kênh thông tin, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ số và bảo quản hiệu quả thiết bị được đầu tư, để công nghệ thực sự phục vụ công việc của thôn và đời sống người dân”.

Hai thôn, hai địa bàn nhưng chung một cách làm: Nhà nước tạo nền tảng về hạ tầng, chính sách; doanh nghiệp đồng hành về công nghệ, viễn thông; chính quyền xã tổ chức thực hiện và người dân giữ vai trò chủ thể. Hoàn thành 21 tiêu chí không phải đích đến cuối cùng mà là nền tảng để xây dựng thôn số thực chất, bền vững.

Từ kết quả tại hai thôn điểm, xã Trấn Yên sẽ tiếp tục đánh giá, rút kinh nghiệm, hoàn thiện cách làm, phấn đấu nhân rộng mô hình tới các thôn còn lại trong năm 2027.

Từ nhà văn hóa kết nối trực tuyến, giao dịch qua mã QR, trao đổi thông tin trên Zalo đến giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số, những thay đổi nhỏ đang tạo nên bước chuyển lớn trong đời sống nông thôn. Trên nền tảng những làng quê truyền thống, một Trấn Yên hiện đại đang từng ngày hình thành, nơi công nghệ ngày càng gần gũi với người dân, chuyển đổi số bắt đầu từ mỗi thôn, mỗi gia đình.