Từ thủ phủ công nghiệp đến trung tâm bán dẫn

Trước đây, hai tỉnh Bắc Ninh (cũ) và Bắc Giang có nhiều tiềm năng, lợi thế cùng với chính sách ưu đãi đặc thù, môi trường hấp dẫn, đã trở thành những điển hình về thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp của cả nước. Sau sáp nhập, tỉnh Bắc Ninh được cộng hưởng sức mạnh, mở ra dư địa và không gian phát triển rộng lớn hơn, kỳ vọng tiếp tục bứt phá trở thành một trong những thủ phủ công nghiệp - công nghệ cao, trung tâm bán dẫn của Việt Nam.

Đất lành của các dự án, tập đoàn tỷ “đô”

Toàn tỉnh có gần 40 khu công nghiệp đã được phê duyệt chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư, hạ tầng đồng bộ về giao thông, cấp điện, cấp thoát nước thuận tiện. Hệ thống khu công nghiệp là các điểm kết nối quan trọng với khu vực và tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc gồm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, dễ dàng thông tuyến chiến lược tới các cảng biển, cửa khẩu, sân bay quốc tế mang đến lợi thế lớn cho hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu và logistics. Với phương châm “lấy doanh nghiệp hiện hữu là trung tâm”, “thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh”, Bắc Ninh luôn đồng hành, tạo thuận lợi nhất cho doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh tại địa phương.

Đào tạo ngành điện tử, bán dẫn cho sinh viên tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh. Ảnh: Dương Hoàn.

Ngay trong năm đầu tiên sáp nhập, nhiều chỉ tiêu kinh tế quan trọng của Bắc Ninh nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước: Quy mô và tăng trưởng kinh tế (GRDP), thu hút đầu tư trong nước và FDI, kim ngạch xuất nhập khẩu, năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI)… Đặc biệt, hệ thống khu công nghiệp tiếp tục được quan tâm hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu của các dự án công nghệ cao, tạo nền tảng cho thủ phủ công nghiệp chuyển dịch về chất, hướng tới ngành cốt lõi bán dẫn.

Đáng chú ý là Bắc Ninh sở hữu hệ sinh thái công nghiệp hấp dẫn với hàng nghìn dự án FDI có vốn đăng ký hơn 50 tỷ USD; khoảng 1,28 nghìn doanh nghiệp lĩnh vực điện, điện tử; 33 dự án bán dẫn và phụ trợ… từng bước hình thành trung tâm sản xuất, cung ứng bán dẫn của châu Á. Nhiều công ty đa quốc gia, tập đoàn lớn đã chọn Bắc Ninh làm điểm đến. Đó là Hana Micron Vina với dự án hơn 600 triệu USD, Micro Commercial Components (90 triệu USD), Si Flex (299 triệu USD) hay Victory Giant Technology (dự án bảng mạch chính xác cao hơn 800 triệu USD)… Đối tác quen thuộc của Tập đoàn Apple tại Việt Nam là Foxconn và Goertek cũng đang tăng vốn, mở thêm nhà máy ngành điện tử, vi mạch bán dẫn tại tỉnh.

Điển hình là Tập đoàn Amkor, doanh nghiệp toàn cầu sản xuất, lắp ráp, đóng gói và kiểm thử bán dẫn, có trụ sở chính tại Hoa Kỳ đã xây dựng nhà máy của Công ty trách nhiệm hữu hạn Amkor Technology Việt Nam tại Khu công nghiệp Yên Phong II-C từ năm 2021. Với quy mô vốn đầu tư 1,6 tỷ USD, nhà máy tạo việc làm cho hàng nghìn lao động với mức thu nhập cao, đồng thời tiếp tục nâng công suất lên 3,6 tỷ sản phẩm/năm. Xa hơn, Công ty kỳ vọng cơ sở tại Bắc Ninh sẽ trở thành cứ điểm sản xuất lớn ở châu Á, đồng thời là trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) sản phẩm mới, góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Tổng Giám đốc Công ty Kim Sung Hun luôn đánh giá cao sự đồng hành, hỗ trợ của tỉnh trong quá trình đầu tư kinh doanh tại địa phương và cho biết, đơn vị sẽ đầu tư mở rộng sản xuất, đóng góp tích cực vào phát triển công nghệ cao của Bắc Ninh.

Hệ sinh thái hấp dẫn cho ngành công nghiệp lõi

Những con số, minh chứng ấn tượng trên không chỉ phản ánh sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, mà còn tạo nền tảng vững chắc để Bắc Ninh củng cố vị trí là một trong những thủ phủ công nghiệp, hướng tới trung tâm bán dẫn của Việt Nam.

Dây chuyền sản xuất của Công ty trách nhiệm hữu hạn Amkor Technology Việt Nam. Ảnh: Trịnh Lan.

Nếu công nghiệp điện tử là bệ phóng thì bán dẫn được xác định là một trong những hướng đi chiến lược để Bắc Ninh nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tỉnh đã đề ra mục tiêu đến năm 2030, thu hút mới 3-5 tập đoàn công nghệ lớn đầu tư nhà máy, R&D; có các doanh nghiệp thiết kế, chế tạo chip, đóng gói, kiểm thử bán dẫn; phát triển một số sản phẩm chuyên dụng và hướng đến doanh thu ngành bán dẫn hơn 3 tỷ USD/năm, giá trị gia tăng từ 15-16%.

Tại các diễn đàn đầu tư FDI, hợp tác quốc tế, xúc tiến đầu tư hay gặp mặt doanh nghiệp, Bắc Ninh luôn cam kết và khẳng định một chính quyền kiến tạo, hành động nhanh, dám nghĩ dám làm, đồng hành đến cùng và “đặt doanh nghiệp, nhà đầu tư ở vị trí trung tâm”.

Trong quy hoạch chung đô thị vừa được công bố, Bắc Ninh được định hướng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, là một cực tăng trưởng kinh tế quan trọng của đất nước, đồng thời hình thành trung tâm bán dẫn, sản xuất vi mạch, trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu cả nước và vươn tầm khu vực. Định hướng ấy đang được cụ thể hóa bằng những bước đi ngày càng rõ nét.

Tháng 7/2026, Cục Công nghiệp công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ) và Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Ninh tổ chức hội thảo về giải pháp đưa Bắc Ninh trở thành trung tâm bán dẫn. Các chuyên gia đầu ngành về lĩnh vực này cho rằng, bên cạnh lợi thế về vị trí, hạ tầng và hệ sinh thái hấp dẫn, Bắc Ninh cần đẩy mạnh xúc tiến đầu tư có chọn lọc, hỗ trợ doanh nghiệp bán dẫn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị; tăng cường liên kết đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ; đề xuất tạo không gian phát triển chuyên biệt cho ngành bán dẫn trong các khu công nghiệp.

Tỉnh tiếp tục áp dụng cơ chế “Luồng xanh 24 giờ”, “Luồng xanh 60%” nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính đối với các dự án trọng điểm, công nghệ cao. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), với những lợi thế nổi trội, Bắc Ninh có đầy đủ các điều kiện hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ cao. Tỉnh cần tiếp tục ưu tiên thu hút các dự án bán dẫn, điện tử thế hệ mới, thiết bị thông minh, tự động hóa, công nghiệp hỗ trợ chất lượng cao và R&D; đồng thời phát triển khu công nghiệp thông minh gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tỉnh Bắc Ninh ưu tiên thu hút đầu tư, phát triển bán dẫn tại các khu công nghiệp trọng điểm: Yên Phong, Quế Võ, Gia Bình, Quang Châu, Đình Trám, Vân Trung… với hạ tầng thiết yếu đáp ứng chuẩn quốc tế. Cùng đó là chú trọng đào tạo, thu hút đội ngũ nhân lực chất lượng cao, tập trung vào thiết kế, đóng gói và kiểm thử vi mạch bán dẫn. Tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống tiện ích, dịch vụ chất lượng cao nhằm thu hút và giữ chân đội ngũ chuyên gia giỏi quốc tế. Bắc Ninh còn hỗ trợ tối đa về quỹ đất, giải phóng mặt bằng, thủ tục pháp lý giúp các trường đại học uy tín như Bách khoa Hà Nội, Ngoại thương, Tài nguyên và Môi trường… đặt cơ sở đào tạo tại địa phương. Đây là bước đi chiến lược, góp phần hình thành “nguồn cung” nhân lực chất lượng cao tại chỗ cho trung tâm bán dẫn của Việt Nam.

Nhờ tiềm năng, lợi thế với những cách làm bài bản, sáng tạo và hiệu quả, Bắc Ninh không chỉ là điểm đến của các nhà đầu tư, mà còn là nơi hội tụ của dòng vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, hướng tới thành phố thông minh có trung tâm công nghiệp lõi.