Từ tổ chức phong trào đến kiến tạo giá trị phát triển

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ 13, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ: “Phong trào của Đoàn phải bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, nhu cầu của nhân dân và nguyện vọng chính đáng của thanh niên. Phong trào thanh niên không chỉ tạo khí thế, mà phải tạo giá trị; không chỉ đông người tham gia, mà phải có kết quả đo đếm được; không chỉ làm trong một thời điểm, mà phải để lại mô hình, kinh nghiệm, năng lực và đội ngũ”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến dự phiên trọng thể Đại hội Đoàn toàn quốc

Khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, công tác thanh niên không thể tiếp tục vận hành theo những cách làm quen thuộc. Quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư không chỉ là yêu cầu đổi mới hoạt động của tổ chức Đoàn, mà còn yêu cầu cao hơn: sự chuyển đổi từ tổ chức phong trào sang tư duy kiến tạo giá trị phát triển.

Phải tạo ra giá trị

Hoạt động đoàn phải tạo ra những giá trị cụ thể cho xã hội. Đây là sự thay đổi có ý nghĩa về triết lý phát triển. Trong nhiều năm, phong trào thanh niên thường được đánh giá thông qua số lượng chương trình, số lượng đoàn viên tham gia hoặc những chỉ tiêu hành chính. Cách tiếp cận ấy từng phù hợp trong những giai đoạn nhất định khi nhiệm vụ chủ yếu là tập hợp, giáo dục và phát huy sức trẻ. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu phát triển đất nước ngày càng dựa vào chất lượng nguồn nhân lực, năng lực sáng tạo và khả năng cạnh tranh quốc gia, những tiêu chí đó không còn đủ để phản ánh hiệu quả của công tác thanh niên.

Một phong trào thực sự có ý nghĩa không phải vì thu hút được bao nhiêu người tham gia, mà vì sau phong trào ấy xã hội có thêm những sáng kiến mới, doanh nghiệp có thêm những giải pháp công nghệ, cộng đồng có thêm những mô hình phát triển hiệu quả, địa phương có thêm những công trình phục vụ dân sinh và đất nước có thêm những con người trưởng thành, đủ năng lực gánh vác trách nhiệm trong tương lai. Giá trị của phong trào không còn được đo bằng quy mô tổ chức mà được đo bằng những đóng góp cụ thể đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. Đó chính là nội hàm sâu sắc của yêu cầu “tạo giá trị” mà Tổng Bí thư đã đặt ra.

Từ cách tiếp cận đó có thể thấy một chuyển biến quan trọng hơn: thanh niên không chỉ được nhìn nhận là lực lượng để huy động, mà được xác định là nguồn lực phát triển chiến lược của quốc gia. Đây là sự thay đổi mang tính nền tảng trong tư duy lãnh đạo. Nếu coi thanh niên đơn thuần là lực lượng xung kích thì nhiệm vụ chủ yếu của tổ chức Đoàn sẽ là vận động, tập hợp và tổ chức hoạt động. Nhưng nếu nhìn thanh niên là nguồn lực phát triển thì nhiệm vụ quan trọng hơn là tạo điều kiện để nguồn lực ấy được giải phóng, nuôi dưỡng và phát huy đến mức cao nhất.

Đại hội xác định khẩu hiệu hành động của nhiệm kỳ là: “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai”.

Trong nền kinh tế tri thức và kỷ nguyên số, giá trị lớn nhất của mỗi quốc gia không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay lao động giản đơn mà nằm ở chất lượng con người, ở khả năng sáng tạo và đổi mới. Thanh niên là lực lượng có khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới, có khát vọng cống hiến, có tinh thần dám nghĩ, dám làm và dám chấp nhận thử thách. Nếu được tạo môi trường thuận lợi, họ sẽ trở thành lực lượng tiên phong trong nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Vì vậy, công tác thanh niên không chỉ dừng lại ở việc giáo dục lý tưởng hay tổ chức các hoạt động tình nguyện, mà phải hướng đến mục tiêu cao hơn là phát triển con người toàn diện, phát hiện và bồi dưỡng tài năng, tạo cơ hội để thanh niên hiện thực hóa những ý tưởng sáng tạo thành những giá trị phục vụ xã hội.

Tư duy ấy cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức đánh giá phong trào thanh niên. Trong quản trị hiện đại, hiệu quả không được xác định bằng số lượng hoạt động mà bằng kết quả và tác động. Điều đó cũng cần được áp dụng đối với công tác Đoàn. Một chương trình quy mô nhỏ nhưng tạo ra mô hình sản xuất hiệu quả, một sáng kiến khoa học giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, một dự án chuyển đổi số giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn hay một hoạt động tình nguyện góp phần giải quyết vấn đề môi trường ở địa phương đều có giá trị lớn hơn nhiều so với những phong trào chỉ dừng lại ở việc tạo không khí sôi nổi.

Người dân được hưởng lợi gì?

Sự thay đổi này đòi hỏi tổ chức Đoàn phải mạnh dạn chuyển từ tư duy quản lý hoạt động sang tư duy quản trị giá trị. Mỗi chương trình, mỗi phong trào cần trả lời được câu hỏi: sau hoạt động này xã hội nhận được điều gì, người dân được hưởng lợi gì, thanh niên trưởng thành thêm ở điểm nào và đất nước có thêm nguồn lực gì cho phát triển. Khi những câu hỏi ấy trở thành tiêu chí đánh giá thường xuyên, phong trào thanh niên sẽ tránh được bệnh hình thức, bệnh chạy theo thành tích và từng bước khẳng định vai trò bằng những đóng góp thực chất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phong trào của Đoàn phải gắn với các mục tiêu phát triển đất nước

Quan trọng hơn, chỉ đạo của Tổng Bí thư cũng đặt ra yêu cầu đổi mới chính bản thân tổ chức Đoàn. Muốn kiến tạo giá trị thì trước hết tổ chức kiến tạo cũng phải đổi mới. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ Đoàn phải nâng cao năng lực tư duy chiến lược, khả năng tổ chức, năng lực số và kỹ năng kết nối các nguồn lực xã hội. Đoàn không chỉ là người tổ chức hoạt động mà phải trở thành người kết nối thanh niên với doanh nghiệp, với các viện nghiên cứu, trường đại học, các quỹ đầu tư, các tổ chức quốc tế và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Chỉ khi trở thành cầu nối giữa khát vọng cống hiến của tuổi trẻ với nhu cầu phát triển của đất nước, tổ chức Đoàn mới thực sự phát huy vai trò là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên trong điều kiện mới.

Đổi mới công tác thanh niên cũng cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Những chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển kinh tế tư nhân đều mở ra không gian rất lớn để thanh niên khẳng định vai trò tiên phong.

Phong trào của Đoàn vì thế phải gắn với các mục tiêu phát triển đất nước, hướng thanh niên vào những lĩnh vực mà quốc gia đang cần nhất: nghiên cứu khoa học, công nghệ lõi, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, phát triển văn hóa, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi phong trào đồng hành với chiến lược phát triển quốc gia, mỗi việc làm của thanh niên sẽ không chỉ mang ý nghĩa cống hiến mà còn trực tiếp góp phần tạo dựng tương lai đất nước.

Lịch sử cách mạng Việt Nam cho thấy, ở mỗi bước ngoặt của dân tộc, thanh niên luôn là lực lượng đi đầu. Hôm nay, bước ngoặt ấy không còn là những chiến trường bom đạn mà là cuộc cạnh tranh về tri thức, công nghệ, năng suất và chất lượng nguồn nhân lực. Vì vậy, tinh thần xung kích của tuổi trẻ cũng phải được thể hiện bằng những sáng chế mới, những công trình khoa học mới, những doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, những giải pháp chuyển đổi số, những mô hình phát triển bền vững và những đóng góp thiết thực cho cộng đồng. Đó chính là hình thức cống hiến phù hợp nhất của thanh niên trong kỷ nguyên phát triển.

Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vì thế không chỉ là một định hướng đối với công tác Đoàn, mà còn là một thông điệp về đổi mới tư duy phát triển con người trong thời kỳ mới. Khi thanh niên được nhìn nhận là nguồn lực chiến lược, khi phong trào được đánh giá bằng giá trị tạo ra và khi tổ chức Đoàn trở thành thiết chế kiến tạo cơ hội phát triển cho tuổi trẻ, công tác thanh niên sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới, thực chất hơn, hiệu quả hơn và đóng góp nhiều hơn cho sự nghiệp xây dựng đất nước.

Đổi mới công tác thanh niên trước hết là đổi mới cách nhìn về thanh niên. Chỉ khi chuyển từ tư duy tổ chức phong trào sang tư duy kiến tạo giá trị, từ huy động lực lượng sang phát huy nguồn lực, từ tạo khí thế sang tạo thành quả phát triển, tổ chức Đoàn mới thực sự trở thành lực lượng đồng hành cùng dân tộc trên con đường hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa và giá trị bền vững trong chỉ đạo của Tổng Bí thư đối với công tác thanh niên trong kỷ nguyên mới.