Từ trường nội trú đến 19 trường bán trú ở vùng biên Tây Ninh

Giáo viên hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm, đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Từ thực tiễn nhu cầu học tập của học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, Tây Ninh đang chuyển hướng đầu tư 19 trường phổ thông liên cấp bán trú tại các địa bàn biên giới, đồng thời triển khai dạy học 2 buổi/ngày nhằm kiến tạo môi trường giáo dục hiện đại, an toàn và phát triển toàn diện cho học sinh.

Nâng chất lượng dạy và học ở vùng biên

Giáo dục vùng biên giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi Tây Ninh thay đổi cách tiếp cận từ mô hình trường phổ thông dân tộc nội trú sang trường phổ thông liên cấp có tổ chức bán trú. Mục tiêu không chỉ là đầu tư trường lớp phù hợp thực tiễn mà còn tạo điều kiện để học sinh được học 2 buổi/ngày ngay tại địa phương.

Ông Bùi Tuấn Hải, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh cho biết, qua rà soát tại 19 xã biên giới, mạng lưới trường học cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập; phần lớn học sinh có thể đi học và trở về nhà trong ngày. Tỷ lệ học sinh có nhu cầu nội trú chỉ khoảng 15-20%, có nơi chỉ khoảng 5%, trong khi đa số phụ huynh mong muốn con em được học 2 buổi/ngày, ăn và nghỉ trưa tại trường.

Học sinh tham gia giờ học văn nghệ ngoại khóa, tạo không khí học tập vui tươi, giúp các em phát triển năng khiếu, tự tin và kỹ năng giao tiếp. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Từ kết quả khảo sát, tỉnh đề xuất chuyển phương án đầu tư từ trường nội trú sang 19 trường phổ thông liên cấp tiểu học và trung học cơ sở bán trú, thực hiện bằng cách cải tạo, nâng cấp và mở rộng các trường hiện hữu. Phương án vừa đáp ứng nhu cầu thực tế của học sinh, vừa tận dụng hiệu quả cơ sở vật chất và giảm đáng kể chi phí đầu tư.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tây Ninh, tổng kinh phí khái toán đầu tư 19 trường khoảng 1.669 tỷ đồng, giảm 2.294,93 tỷ đồng so với phương án xây dựng trường nội trú trước đây. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiếp thu đề xuất của Tây Ninh, đang lấy ý kiến các bộ, ngành để hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ xem xét chủ trương.

Trong thời gian chờ quyết định của cấp có thẩm quyền, ngành Giáo dục phối hợp với 19 xã biên giới rà soát hiện trạng từng trường, thống nhất quy mô, danh mục phòng học, phòng chức năng và các hạng mục cần cải tạo. Tuy nhiên, việc lập thiết kế cơ sở, phê duyệt chủ trương đầu tư và ký hợp đồng tư vấn chính thức vẫn chưa thể triển khai do chưa có quyết định chuyển đổi mô hình; mức 1.669 tỷ đồng hiện mới là kinh phí khái toán phục vụ đề xuất.

Học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống và làm việc nhóm trong khuôn viên trường. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Dù vậy, các địa phương vùng biên đã chủ động chuẩn bị những điều kiện cần thiết để rút ngắn thời gian triển khai khi chủ trương được ban hành. Tại xã Bình Thành, địa phương hoàn thành khảo sát, lập quy mô và phương án thiết kế Trường Phổ thông liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Bình Thành với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 82 tỷ đồng. Xã Bến Cầu cũng đang hoàn thiện hồ sơ dự án Trường Phổ thông liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Khưu Văn Chông, quy mô khoảng 75,9 tỷ đồng. Các xã Đông Thành, Ninh Điền, Phước Chỉ, Phước Vinh, Mỹ Quý, Tuyên Bình, Tân Đông, Bình Hiệp…hoàn thành khảo sát hiện trạng, lập phương án đầu tư với quy mô từ 54 đến hơn 118 tỷ đồng mỗi trường.

Ông Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ninh Điền cho rằng, với khối lượng công việc rất lớn và mục tiêu hoàn thành trước năm học 2027-2028, tỉnh cần sớm xác định chủ đầu tư, hướng dẫn quy mô xây dựng và bố trí nguồn vốn để các địa phương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đồng loạt khởi công ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Để tăng tốc hoàn thiện quy trình và kịp triển khai xây dựng 19 trường biên giới ngay khi có chủ trương của Trung ương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Tấn Hòa yêu cầu, Sở Giáo dục và Đào tạo làm đầu mối khẩn trương rà soát toàn bộ nhu cầu và tổng mức đầu tư của 19 xã biên giới. Sở thường xuyên cập nhật chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, xác định rõ chủ đầu tư từng dự án và phối hợp Sở Tài chính cân đối nguồn lực để tham mưu UBND tỉnh ngay khi Trung ương ban hành chủ trương.

Học sinh thực hành thí nghiệm STEM, góp phần phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Ông Phạm Tấn Hòa cũng yêu cầu, các xã biên giới hoàn thiện hồ sơ, quy hoạch và thủ tục đất đai theo đúng trình tự, quy định; các công trình chỉ cải tạo, nâng cấp và mở rộng trên nền trường hiện hữu, không xây dựng trường mới tại địa điểm mới khi chưa có chủ trương của Chính phủ. Việc thiết kế phải bảo đảm tiêu chuẩn trường học, đáp ứng yêu cầu dạy học 2 buổi/ngày và tổ chức bán trú lâu dài cho thời gian tới.

Kiến tạo môi trường học tập toàn diện

Song song với đầu tư hạ tầng, Tây Ninh xác định dạy học 2 buổi/ngày là giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW và Chỉ thị 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu là xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực và kỹ năng cho học sinh.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày phải hướng đến nâng cao chất lượng các hoạt động giáo dục toàn diện; trong đó, tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, STEM/STEAM, văn hóa đọc, văn hóa học đường, giáo dục thể chất, nghệ thuật; phát triển năng lực ngoại ngữ, năng lực số, năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) và năng lực thẩm mỹ. Cùng với đó là đẩy mạnh thực hành, trải nghiệm STEM/STEAM nhằm phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi và định hướng nghề nghiệp, tạo nguồn nhân lực lâu dài cho địa phương. Việc triển khai phải bảo đảm đúng Chương trình giáo dục phổ thông, không gây quá tải, phù hợp tâm sinh lý và sức khỏe học sinh, đồng thời đáp ứng nguyện vọng của phụ huynh.

Học sinh Tây Ninh thực hành ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Ông Phạm Tấn Hòa cho biết, việc dạy 2 buổi/ngày nhưng không được gây quá tải mà chú trọng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh; tuyệt đối không gây áp lực điểm số; đảm bảo mỗi ngày học không quá 7 tiết. Đội ngũ giáo viên được bố trí đúng cơ cấu, đồng thời huy động nghệ nhân, nghệ sĩ, huấn luyện viên và chuyên gia tham gia các hoạt động giáo dục khi cần thiết.

Nội dung dạy học được thiết kế linh hoạt theo từng cấp học: Tiểu học kết hợp củng cố kiến thức với văn hóa, nghệ thuật và thể thao; trung học cơ sở tập trung phụ đạo, ôn thi lớp 10, bồi dưỡng học sinh giỏi và giáo dục kỹ năng sống; trung học phổ thông ưu tiên ôn thi tốt nghiệp, hướng nghiệp và hoạt động trải nghiệm.

Tây Ninh đặt mục tiêu năm học 2026-2027 có 90% trường tiểu học tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, 100% học sinh lớp 9 và lớp 12 học 2 buổi/ngày; đến năm học 2028-2029 hoàn thành 100% ở cấp tiểu học. Riêng 19 trường liên cấp tại các xã biên giới sẽ là hạt nhân triển khai mô hình dạy học 2 buổi/ngày gắn với bán trú.

Học sinh hứng khởi tham gia các môn giáo dục thể chất, rèn luyện sức khỏe, kỹ năng vận động và tinh thần đồng đội. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Với cách tiếp cận lấy học sinh làm trung tâm, gắn đầu tư hạ tầng với đổi mới nội dung giáo dục, Tây Ninh đang từng bước kiến tạo môi trường học tập chất lượng ngay tại vùng biên, góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục và tạo nền tảng phát triển nguồn nhân lực bền vững cho địa phương.