Từ Ukraine đến Iran: Tác chiến UAV tái định hình cách tiếp cận của nhiều nước về quốc phòng

Thiết bị bay không người lái Shahed-129 của Iran. Ảnh: Press TV

Theo kênh CNN, tuần trước, một cuộc tấn công phối hợp bằng UAV và robot được cho là đã giúp lực lượng Ukraine kiểm soát một vị trí của Nga trên thực địa. Tổng thống Volodymyr Zelensky nhận định đây là dấu hiệu cho thấy vai trò ngày càng lớn của các hệ thống tự động trong tác chiến hiện đại.

Diễn biến này phản ánh xu hướng cạnh tranh công nghệ ngày càng rõ nét giữa các bên trong xung đột. Nga đã sử dụng rộng rãi UAV trong chiến dịch quân sự tại Ukraine. Trong khi đó, Ukraine cũng đẩy mạnh phát triển và ứng dụng các giải pháp công nghệ nhằm thích ứng với thực tế chiến trường.

Gia tăng sử dụng UAV và tên lửa tại Trung Đông

Sau cuộc tấn công của Hamas vào Israel hồi tháng 10/2023, tình hình Trung Đông trở nên phức tạp hơn với sự gia tăng các hoạt động sử dụng UAV và tên lửa.

Trong giai đoạn này, một số vụ tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ tại khu vực đã được ghi nhận, trong đó có các cuộc tập kích bằng UAV tại Iraq và Jordan. Tại Biển Đỏ, Hải quân Mỹ cũng nhiều lần triển khai hệ thống phòng thủ để đối phó các phương tiện bay không người lái và tên lửa, qua đó cho thấy tính chất ngày càng đa dạng của các mối đe dọa.

Trong những giai đoạn đầu của xung đột Ukraine, Iran được cho là đã cung cấp UAV cho Nga sử dụng trong các chiến dịch tấn công vào hạ tầng và mục tiêu quân sự của Ukraine. Sau đó, hợp tác được mở rộng sang chuyển giao công nghệ và thiết lập năng lực sản xuất trong lãnh thổ Nga.

Việc gia tăng sản lượng UAV cho phép triển khai các đợt tấn công với số lượng lớn, góp phần tạo ra áp lực đáng kể lên hệ thống phòng không của đối phương. Cách tiếp cận này sau đó cũng được ghi nhận trong một số diễn biến tại Trung Đông.

Ukraine đẩy mạnh đổi mới trong tác chiến UAV

Binh sĩ Ukraine điều khiển thiết bị bay không người lái (UAV). Ảnh: Bộ Quốc phòng Ukraine/X

Sau thời gian dài xung đột, Ukraine đã hình thành hệ sinh thái phát triển UAV với sự tham gia của nhiều thành phần - từ doanh nghiệp công nghệ đến lực lượng trên thực địa.

Các giải pháp này giúp Ukraine nâng cao khả năng giám sát, tấn công và phòng thủ, đồng thời cải thiện mức độ linh hoạt trong tác chiến. Theo một số phân tích từ Viện Chính sách Hudson, UAV đang đóng vai trò đáng kể trong hoạt động quân sự tại Ukraine.

Bên cạnh hiệu quả tác chiến, yếu tố chi phí cũng được chú trọng. Một số loại UAV đánh chặn có chi phí thấp hơn đáng kể so với các phương tiện tấn công, cho phép triển khai với quy mô lớn hơn.

Mỹ tập trung làm suy giảm năng lực UAV và tên lửa của Iran

Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng trong những năm qua, Iran đã phát triển đáng kể năng lực tên lửa và UAV, tạo ra thách thức đối với các hệ thống phòng thủ hiện có.

Trước tình hình này, các hoạt động quân sự gần đây của Mỹ được cho là tập trung vào các cơ sở liên quan đến chương trình này, với mục tiêu làm chậm tốc độ phát triển và tạo điều kiện để các biện pháp phòng thủ được tăng cường.

Trong bối cảnh các mối đe dọa từ UAV gia tăng, Ukraine cũng thúc đẩy hợp tác với một số quốc gia Trung Đông như Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar.

Các thỏa thuận này tập trung vào chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và giải pháp phòng thủ, cho thấy xu hướng hợp tác quốc tế ngày càng rõ trong việc ứng phó các thách thức an ninh mới.

Các diễn biến tại Ukraine và Trung Đông cho thấy UAV đang trở thành một yếu tố quan trọng trong chiến tranh hiện đại, không chỉ về mặt tác chiến mà còn ở khía cạnh chi phí và khả năng triển khai quy mô lớn.

Sự kết hợp giữa tiến bộ công nghệ và kinh nghiệm thực chiến đang định hình lại cách tiếp cận của nhiều quốc gia đối với quốc phòng. Trong bối cảnh đó, việc tăng cường phối hợp giữa các đối tác và thích ứng với các xu hướng mới được xem là yếu tố then chốt trong bảo đảm an ninh trong thời gian tới.