Từ vụ ca sĩ Miu Lê: Khi nào người 'thụ hưởng' ma túy có thể bị khởi tố?

Ngày 15.5, Công an TP Hải Phòng đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Trần Đức Phong và Vũ Thái Nam về các tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Tàng trữ trái phép chất ma túy”. Đoàn Thị Thúy An bị khởi tố về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.

Riêng ca sĩ Miu Lê (tên thật Lê Ánh Nhật), Trần Minh Trang và Vũ Khương An hiện chưa bị xử lý hình sự do cơ quan điều tra xác định chưa đủ căn cứ.

Theo thông tin từ Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, nhóm này bước đầu được xác định là những người “thụ hưởng”, tức tham gia sử dụng ma túy nhưng chưa có căn cứ chứng minh hành vi tổ chức sử dụng, tàng trữ, mua bán hoặc vận chuyển trái phép chất ma túy.

Ca sĩ Miu Lê. Ảnh: Công an Hải Phòng

Không phải cứ sử dụng ma túy là bị khởi tố

Cần tách bạch rõ hành vi “sử dụng trái phép chất ma túy” với các hành vi có tính chất nguy hiểm hơn như tàng trữ, mua bán, vận chuyển hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Nếu chỉ dừng ở hành vi sử dụng trái phép chất ma túy lần đầu, người vi phạm hiện chủ yếu bị xử phạt hành chính.

Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định:

“Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.”

Ngoài ra, khoản 6 Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP còn quy định:

“Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đối với hành vi quy định tại Điều này.”

Bên cạnh xử phạt hành chính, người sử dụng trái phép chất ma túy còn có thể bị áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc nếu đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy.

Theo luật sư Vũ Duy Nam, Đoàn Luật sư TP.HCM chia sẻ với truyền thông, việc chưa bị xử lý hình sự không đồng nghĩa với việc không bị xử lý. Trong trường hợp chưa đủ căn cứ khởi tố, người sử dụng trái phép chất ma túy vẫn có thể bị xử phạt hành chính và áp dụng biện pháp quản lý tại địa phương.

Điều kiện để bị xử lý hình sự về hành vi sử dụng ma túy

Một điểm đáng chú ý là Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1.7.2025, đã bổ sung Điều 256a về tội “Sử dụng trái phép chất ma túy”.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sử dụng ma túy đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 256a Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2025, người sử dụng trái phép chất ma túy chỉ bị xử lý hình sự khi thuộc một trong các trường hợp sau:

- Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế;

- Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy;

- Đang trong thời hạn 2 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện hoặc đang trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy;

- Đang trong thời hạn 2 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.

Người vi phạm trong các trường hợp này có thể bị phạt tù từ 2-3 năm. Nếu tái phạm, mức hình phạt có thể từ 3-5 năm tù.

Như vậy, nếu trường hợp của Miu Lê chỉ dừng ở hành vi sử dụng trái phép chất ma túy lần đầu, không tham gia tổ chức sử dụng, không tàng trữ, mua bán hoặc vận chuyển ma túy, đồng thời không thuộc các trường hợp đặc biệt quy định tại Điều 256a Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2025, thì hiện chủ yếu sẽ bị xem xét xử phạt hành chính.

Khi nào “đối tượng thụ hưởng” có thể bị khởi tố?

Theo giới luật sư, trong các vụ án ma túy, cơ quan điều tra sẽ xem xét vai trò cụ thể của từng người tham gia.

Nếu người sử dụng chỉ tham gia dùng ma túy mà không góp tiền mua, không chuẩn bị địa điểm, không cất giữ ma túy, không rủ rê hoặc phân phát cho người khác, họ thường được xác định là người “thụ hưởng”.

Tuy nhiên, nếu quá trình điều tra xác định có hành vi như cùng góp tiền mua ma túy, chuẩn bị dụng cụ sử dụng, chia ma túy cho người khác, lôi kéo người cùng sử dụng hoặc hỗ trợ tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, người liên quan hoàn toàn có thể bị chuyển sang xử lý hình sự với vai trò đồng phạm.

Cơ quan điều tra hiện cho biết vụ án tại Cát Bà vẫn đang tiếp tục được làm rõ và nếu có đủ căn cứ sẽ xử lý theo đúng quy định pháp luật.