Từ WTO đến kỷ nguyên mới: Thành phố Hồ Chí Minh định hình con đường hội nhập quốc tế

Hội thảo nằm trong khuôn khổ nhiệm vụ nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ "Hội nhập quốc tế của Thành phố Hồ Chí Minh: Một số vấn đề lý thuyết và thực tiễn" do Sở Ngoại vụ Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì thực hiện.

Tham dự Hội thảo có Đại sứ Đặng Đình Quý, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao; đồng chí Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh; Tiến sĩ Nguyễn Thành Phong, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu kinh tế - xã hội, Trường Đại học Sài Gòn, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; đồng chí Trần Xuân Thủy, Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ Thành phố Hồ Chí Minh; cùng đại diện các sở, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học trên địa bàn Thành phố.

Phát biểu dẫn đề tại Hội thảo, đồng chí Trần Xuân Thủy, Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ nhiệm Đề tài nhấn mạnh hội nhập quốc tế là định hướng chiến lược xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, từ Nghị quyết 22-NQ/TW ngày 10/4/2013 về hội nhập quốc tế đến Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, với bước chuyển quan trọng từ tư duy "tham gia, mở rộng, thực hiện cam kết" sang "chủ động kiến tạo, lấy hội nhập làm động lực chiến lược" cho phát triển đất nước.

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế càng có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5 về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết xác định Thành phố phải tiên phong mở đường về mô hình phát triển, thể chế và phương thức quản trị, trong đó đối ngoại và hội nhập quốc tế là một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng. Theo đó, vấn đề đặt ra hiện nay là cần làm rõ hội nhập quốc tế ở cấp địa phương, đặc biệt tại một đô thị đặc biệt như Thành phố Hồ Chí Minh, nên được hiểu như thế nào cho đúng và đủ.

Đây không chỉ là việc triển khai chính sách đối ngoại quốc gia tại địa phương, mà còn là quá trình chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia, tự điều chỉnh để thích ứng với các chuẩn mực, cam kết và yêu cầu quốc tế.

Từ yêu cầu đó, đề tài "Hội nhập quốc tế của Thành phố Hồ Chí Minh: Một số vấn đề lý thuyết và thực tiễn" tập trung làm rõ nội hàm hội nhập quốc tế cấp địa phương, phân tích thực tiễn hội nhập của Thành phố sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007, đồng thời hướng tới xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mức độ và hiệu quả hội nhập quốc tế của địa phương, phục vụ công tác tham mưu chính sách trong giai đoạn tới.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi 3 nhóm nội dung chính: Cơ sở lý luận và khái niệm hội nhập quốc tế cấp địa phương; kinh nghiệm quốc tế và bài học tham chiếu cho Thành phố Hồ Chí Minh; thực tiễn triển khai hội nhập quốc tế của Thành phố qua các giai đoạn, từ sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) năm 2007, đến khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 22-NQ/TW ngày 10/4/2013 về hội nhập quốc tế, và nay là Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

Các tham luận tại Hội thảo tập trung phân tích về nội hàm và phạm vi của hội nhập quốc tế cấp địa phương, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn hội nhập của Thành phố Hồ Chí Minh. Đại sứ Đặng Đình Quý làm rõ sự khác biệt giữa "đối ngoại" và "hội nhập quốc tế", chỉ ra các phần việc cụ thể chính quyền địa phương cần thực hiện, đồng thời nhấn mạnh địa phương không chỉ là nơi thi hành mà còn là nơi phản biện chính sách, giúp Trung ương xây dựng luật.

Tiến sĩ Đào Minh Hồng chia sẻ kinh nghiệm hội nhập của Thượng Hải, Rotterdam và Mumbai - những đô thị phi thủ đô có nhiều điểm tương đồng với Thành phố Hồ Chí Minh, gợi mở các bài học tham chiếu.

Tiến sĩ Nguyễn Thành Phong trao đổi về thực tiễn triển khai Nghị quyết 22-NQ/TW, khẳng định vai trò tiên phong của Thành phố trong mở rộng hợp tác quốc tế qua các giai đoạn phát triển.

Đồng chí Phạm Bình An phân tích quá trình hội nhập của Thành phố qua 3 giai đoạn kể từ năm 2007, đồng thời đề xuất các định hướng cho giai đoạn mới như củng cố tự chủ chiến lược, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng và đầu tư nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ông Nguyễn Hữu Nam, Phó Giám đốc VCCI khu vực phía Nam nhấn mạnh vai trò rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong tiến trình hội nhập, và đề nghị cần được hỗ trợ nhiều hơn về thông tin, năng lực và nguồn lực.

Phần thảo luận tập trung vào hai chủ đề lớn: Cách hiểu về hội nhập quốc tế cấp địa phương, với nhiều ý kiến nhấn mạnh đây là quá trình đa chủ thể, đa lĩnh vực chứ không chỉ là hoạt động đối ngoại của chính quyền và vai trò, đóng góp của Thành phố Hồ Chí Minh trong tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam, cùng những điểm nghẽn hiện nay trong kết nối nguồn lực toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Các ý kiến tại Hội thảo thống nhất cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế số, cạnh tranh địa chính trị và yêu cầu phát triển bền vững, Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu hội nhập quốc tế của cả nước.

Điều này đòi hỏi Thành phố không chỉ mở rộng quan hệ đối ngoại, mà còn phải nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng môi trường kinh doanh có tính quốc tế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu.

Khép lại Hội thảo, đồng chí Trần Xuân Thủy, Chủ nhiệm Đề tài, cảm ơn các đại biểu đã tham dự và đóng góp ý kiến. Đồng chí khẳng định, những trao đổi tâm huyết, sâu sắc và thiết thực tại Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để nhóm nghiên cứu tiếp thu, hoàn thiện cơ sở lý luận, kiểm chứng thực tiễn và đề xuất các hàm ý chính sách thiết thực, hướng tới xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mức độ và hiệu quả hội nhập quốc tế của chính quyền Thành phố, qua đó khẳng định vai trò và đưa hội nhập quốc tế trở thành một phương thức tăng trưởng của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.