Xông hơi, nuốt cảm biến nhiệt: Cuộc đua sinh tồn ở chảo lửa World Cup 2026

Từ chuyện của Bỉ…

Sau mỗi buổi tập, các tuyển thủ Bỉ không vội trở về phòng nghỉ. Thay vào đó, họ bước vào phòng xông hơi hoặc tắm nước nóng. Nghe có vẻ nghịch lý trong bối cảnh mùa hè Bắc Mỹ vốn đã khắc nghiệt, nhưng đó vừa trở thành một nội dung bắt buộc trong kế hoạch chuẩn bị của “Quỷ đỏ” châu Âu.

Ban huấn luyện của đội tuyển Bỉ hiểu rằng một trong những thách thức lớn nhất tại giải đấu lần này chính là điều kiện thời tiết. Trận ra quân gặp Ai Cập của họ diễn ra vào giữa trưa tại Seattle, trên sân Lumen Field không có mái che. Với nhiều cầu thủ vốn quen thi đấu trong điều kiện ôn hòa ở châu Âu, nhiệt độ và độ ẩm cao ở Bắc Mỹ lúc này có thể trở thành một trở ngại đáng kể.

Tiền vệ Axel Witsel thừa nhận cái nóng chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới màn trình diễn của các cầu thủ. Chính vì vậy, ban huấn luyện Bỉ đã đưa các bài tập thích nghi nhiệt vào chương trình chuẩn bị nhằm giúp cơ thể làm quen dần với môi trường thi đấu thực tế.

Nhưng Bỉ chỉ là một ví dụ trong bức tranh lớn hơn đang bao trùm các đội tuyển dự World Cup 2026.

Lần đầu tiên trong lịch sử, giải đấu được tổ chức tại ba quốc gia là Mỹ, Canada và Mexico. Sự đa dạng về địa lý khiến các đội tuyển phải đối mặt với những điều kiện thi đấu rất khác nhau, từ khí hậu ôn hòa ở Canada cho tới nền nhiệt gay gắt tại miền nam nước Mỹ và các thành phố nằm trên vùng cao của Mexico.

Theo nghiên cứu của các chuyên gia khí hậu và sinh lý học thể thao, 14 trong số 16 địa điểm tổ chức World Cup có nguy cơ xuất hiện mức nhiệt được đánh giá là nguy hiểm đối với VĐV. Ngưỡng cảnh báo được nhắc tới là 28 độ C, trong khi một số sân đấu có thể vượt 32 độ C vào những khung giờ nóng nhất trong ngày. Tại miền nam nước Mỹ và phía bắc Mexico, nhiệt độ thậm chí có thể lên tới 40 độ C.

Mối lo ngại lớn tới mức một nhóm các nhà khoa học hàng đầu đã gửi thư ngỏ tới FIFA, cho rằng các biện pháp bảo vệ hiện tại có thể chưa đủ để đối phó với điều kiện thời tiết cực đoan mà các cầu thủ, trọng tài và khán giả sẽ phải đối mặt.

Trong một cuộc thử nghiệm tại Đại học Roehampton (Anh), các nhà nghiên cứu đã mô phỏng điều kiện thi đấu tại Vancouver và Miami để đánh giá phản ứng của cơ thể. Phóng viên Roman Kemp của Sky Sports News, người trực tiếp tham gia cuộc thử nghiệm, mô tả cảm giác giống như đang làm việc trong một phòng xông hơi.

“Rồi mọi người sẽ phải quen thôi, nhưng nóng thật! Sự khác biệt rất lớn, thực sự rất lớn. Sẽ rất thú vị để xem cái nóng kiểu này sẽ thay đổi các trận đấu về mặt chiến thuật như thế nào”, nhà báo Kemp nói.

Phóng viên Roman Kemp của Sky Sports News (bên phải) trong một thử nghiệm giả lập môi trường nóng ẩm tại sân đấu World Cup 2026.

Các chuyên gia giải thích rằng khi nhiệt độ tăng cao, cơ thể phải đưa nhiều máu hơn tới bề mặt da nhằm tản nhiệt. Điều này khiến tim phải hoạt động với cường độ lớn hơn để duy trì quá trình tuần hoàn. Trong môi trường nóng, nhịp tim duy trì ở mức cao hơn và cơ thể khó phục hồi hơn giữa các quãng vận động.

Hệ quả không chỉ dừng lại ở thể lực. Nhiều nghiên cứu cho thấy nhiệt độ cao còn có thể ảnh hưởng tới khả năng nhận thức và ra quyết định. Những pha xử lý đòi hỏi sự chính xác và tỉnh táo có thể bị tác động khi cầu thủ phải thi đấu trong điều kiện nóng bức kéo dài.

Bởi vậy, thời tiết hoàn toàn có thể làm thay đổi bộ mặt chuyên môn của các trận đấu.

Bóng dáng của một cuộc đua sinh tồn

Theo các chuyên gia sinh lý học thể thao, khi nền nhiệt tăng cao, các đội bóng thường có xu hướng giảm nhịp độ, kéo dài thời gian kiểm soát bóng và hạn chế các pha bứt tốc liên tục. Những cầu thủ sống dựa nhiều vào tốc độ và khả năng tăng tốc có thể chịu ảnh hưởng lớn hơn so với những mẫu cầu thủ thiên về điều phối và kiểm soát thế trận.

Nếu như trên sân cỏ, các đội phải tìm cách thích nghi với điều kiện khắc nghiệt, thì ngoài sân cỏ, cuộc chạy đua chuẩn bị đã diễn ra từ nhiều tháng trước.

Đội tuyển Anh là một trong những ví dụ điển hình. LĐBĐ Anh (FA) đã xây dựng các buồng nhiệt chuyên dụng từ năm ngoái nhằm mô phỏng điều kiện thi đấu tại World Cup, qua đó giúp các cầu thủ dần làm quen với áp lực sinh lý mà họ sẽ gặp tại Mỹ và Mexico.

Các tuyển thủ Anh còn được nuốt những viên nang sinh trắc học đặc biệt. Những thiết bị cảm biến này cho phép đội ngũ chuyên gia theo dõi nhiệt độ bên trong cơ thể và nhiều chỉ số sinh lý khác trong suốt quá trình vận động. Từ dữ liệu thu thập được, ban huấn luyện có thể xác định cầu thủ nào chịu nhiệt tốt hơn và xây dựng phương án hồi phục phù hợp cho từng người.

Theo các chuyên gia, cơ thể bắt đầu xuất hiện những thích nghi đầu tiên sau khoảng năm buổi tập trong môi trường nhiệt độ cao. Tuy nhiên, ngay cả sau 20 buổi tập, quá trình thích nghi vẫn chưa thể coi là hoàn toàn hoàn chỉnh. Điều đó giải thích vì sao nhiều đội tuyển đã triển khai kế hoạch chuẩn bị từ rất sớm thay vì chờ tới sát ngày khai mạc.

Trong khi đó, Na Uy lựa chọn một hướng tiếp cận khác. Đội bóng Bắc Âu thường xuyên đánh giá tình trạng hydrat hóa của cầu thủ, bao gồm cả các xét nghiệm nước tiểu nhằm phát hiện sớm nguy cơ mất nước trước khi nó ảnh hưởng tới hiệu suất thi đấu.

Cuộc đua chống chọi với thời tiết cực đoan tại World Cup 2026 có thể góp tiếng nói rất quan trọng đến kết quả thi đấu.

Tuy nhiên, không phải đội tuyển nào cũng đối mặt với khó khăn giống nhau.

Một nghiên cứu do Tiến sĩ Chris Tyler của Đại học Roehampton thực hiện cho thấy Pháp, Uruguay và Czech là những đội có lịch thi đấu vòng bảng chịu gánh nặng môi trường lớn nhất. Nhưng điều thú vị là thách thức không hẳn đến từ việc phải thi đấu liên tục trong thời tiết nóng.

Theo ông Tyler, nếu một đội phải đá 3 trận đều trong điều kiện nóng, họ vẫn có thể xây dựng giáo án thích nghi tương đối rõ ràng. Tương tự, nếu cả 3 trận đều diễn ra ở độ cao lớn, việc chuẩn bị cũng có thể được tối ưu hóa theo một hướng nhất định.

Bài toán khó nhất xuất hiện khi các đội phải liên tục chuyển đổi giữa những môi trường hoàn toàn khác nhau. Một trận đấu trong cái nóng gay gắt, một trận ở độ cao lớn rồi một trận khác trong điều kiện ôn hòa có thể khiến mọi kế hoạch chuẩn bị trở nên phức tạp hơn nhiều.

Chính vì thế, World Cup 2026 không chỉ là cuộc đọ sức giữa các đội tuyển mà còn là cuộc cạnh tranh về khoa học thể thao và khả năng thích ứng. Và cuộc chiến ấy có thể sẽ góp tiếng nói cực kỳ quan trọng đến chức vô địch năm nay.