Tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài, cụ ông rơi vào nguy kịch

Cụ ông 87 tuổi được người nhà đưa đến khám tại Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) vì mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, suy kiệt.

Người nhà bệnh nhân cho biết, vì thường xuyên mệt mỏi nên cụ ông tự mua thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc và sử dụng trong thời gian dài vì "uống thấy dễ chịu".

Qua thăm khám, ghi nhận người bệnh có khuôn mặt tròn, đỏ, mỡ dồn vùng cổ, da mỏng và dễ bầm. Qua đó, bác sĩ đánh giá, người bệnh có dấu hiệu gợi ý hội chứng Cushing (Cushing syndrome) kèm suy tuyến thượng thận mạn, liên quan đến việc sử dụng corticoid (corticosteroids) kéo dài.

Sau điều trị theo phác đồ, sức khỏe người bệnh cải thiện và được tư vấn theo dõi lâu dài.

Một bệnh nhân mắc hội chứng Cushing. (Ảnh minh họa: Bệnh viện cung cấp)

BS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115 khuyến cáo, người dân không nên tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không ghi rõ thành phần. Những loại thuốc được quảng cáo là “giảm đau nhanh”, “thuốc gia truyền”, “thuốc đông y trộn” có thể chứa corticoid mà người dùng không biết, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu sử dụng kéo dài.

"Corticoid (corticosteroids hoặc glucocorticoids) là nhóm thuốc có tác dụng kháng viêm và ức chế miễn dịch rất mạnh. Đây là loại thuốc quan trọng trong y học, thường được bác sĩ chỉ định để điều trị nhiều bệnh lý như hen phế quản, dị ứng, bệnh khớp, các bệnh tự miễn hoặc một số tình trạng viêm nặng. Khi sử dụng đúng chỉ định, đúng liều và được theo dõi chặt chẽ, corticoid mang lại hiệu quả điều trị rõ rệt cho người bệnh", BS Hạnh nói.

Tuy nhiên, nếu tự ý sử dụng hoặc dùng kéo dài mà không có sự theo dõi của bác sĩ, corticoid có thể gây ra nhiều rối loạn trong cơ thể. Một trong những hậu quả thường gặp là làm rối loạn hoạt động của tuyến thượng thận - cơ quan có vai trò sản xuất hormone quan trọng giúp cơ thể đáp ứng với stress và duy trì nhiều chức năng sống.

Khi cơ thể phụ thuộc vào corticoid từ bên ngoài trong thời gian dài, tuyến thượng thận có thể giảm hoặc ngừng hoạt động, dẫn đến suy tuyến thượng thận mạn tính.

Theo bác sĩ, những người lạm dụng corticoid kéo dài có thể xuất hiện nhiều thay đổi về ngoại hình và sức khỏe. Về hình thể, người bệnh có thể có khuôn mặt tròn đỏ, tích mỡ vùng cổ, tăng mỡ vùng bụng nhưng tay chân lại teo nhỏ do giảm khối cơ. Trên da có thể thấy da mỏng, dễ bầm tím hoặc xuất hiện các vết rạn màu đỏ tím.

Ngoài ra, corticoid còn ảnh hưởng đến chuyển hóa trong cơ thể, gây tăng huyết áp, tăng đường huyết hoặc làm tăng nguy cơ loãng xương. Một số người bệnh cũng có thể gặp các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt hoặc buồn nôn.

Để sử dụng thuốc an toàn, người dân cần ghi nhớ một số nguyên tắc quan trọng. Trước hết, chỉ nên dùng corticoid khi có chỉ định của bác sĩ và cần tái khám theo lịch hẹn để được theo dõi. Với những người đã sử dụng corticoid trong thời gian dài, tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc đột ngột vì có thể gây nguy hiểm.

Ngoài ra, nên tránh sử dụng các loại thuốc không nhãn mác, không rõ thành phần, kể cả những sản phẩm được quảng cáo có tác dụng giảm đau nhanh. Nếu nghi ngờ bản thân đã sử dụng corticoid kéo dài, người dân nên đến khám chuyên khoa nội tiết để được đánh giá và hướng dẫn giảm thuốc một cách an toàn.

Người dân cũng nên đi khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, suy giảm thể trạng không rõ nguyên nhân, thay đổi ngoại hình bất thường kèm tăng huyết áp hoặc tăng đường huyết.

Những trường hợp đã dùng thuốc giảm đau hoặc thuốc “gia truyền” trong thời gian dài nhưng không rõ thành phần, hoặc đang sử dụng corticoid theo toa và cần theo dõi định kỳ, cũng nên được kiểm tra sức khỏe để phòng ngừa biến chứng.

"Nếu đang sử dụng thuốc kéo dài và có băn khoăn về nguy cơ liên quan đến corticoid, người dân nên đến các cơ sở y tế thăm khám. Việc sử dụng thuốc đúng cách và có sự theo dõi y tế sẽ giúp hạn chế tối đa những biến chứng không mong muốn đối với sức khỏe", BS Hạnh khuyến cáo.

Như Thúy