Tự ý tiêm thuốc kê đơn tại nhà, khi nào vướng trách nhiệm hình sự?
Bán thuốc kê đơn không có đơn, tự ý tiêm thuốc tại nhà có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Nhà thuốc không được bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc của bác sĩ
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, luật sư Trần Tiến Quân, Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa cho hay, trong trường hợp thuốc kê đơn được bán không có đơn hoặc việc tiêm thuốc được thực hiện không đúng quy định, trách nhiệm của từng bên sẽ được xem xét dựa trên hành vi, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế.
Căn cứ điểm p khoản 2 Điều 42 Luật Dược 2016, cơ sở kinh doanh dược chỉ được bán thuốc kê đơn khi có đơn thuốc. Do đó, nhà thuốc không được bán thuốc kê đơn, trong đó có thuốc dạng tiêm và dạng uống, khi không có đơn thuốc của bác sĩ.
Trong trường hợp nhà thuốc bán thuốc kê đơn cho người dân khi không có đơn thuốc của bác sĩ, căn cứ điểm g khoản 4 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, cơ sở kinh doanh có thể bị phạt từ 10-20 triệu đồng.
Theo luật sư Trần Tiến Quân, khoản 1 Điều 11 Luật Dược 2016 quy định người chịu trách nhiệm chuyên môn về dược của cơ sở kinh doanh dược có nhiệm vụ bảo đảm các hoạt động liên quan đến dược phẩm tại cơ sở được thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Cơ sở kinh doanh dược chỉ được bán thuốc kê đơn tại cơ sở bán lẻ thuốc khi có đơn thuốc. Ảnh: Quỳnh Mai.
Vai trò của người này bao gồm quản lý chất lượng thuốc, bảo đảm việc cung cấp thuốc đạt tiêu chuẩn và phù hợp với các quy định về kinh doanh dược.
Để đảm nhiệm vị trí này, cá nhân phải đáp ứng các điều kiện và có Chứng chỉ hành nghề dược theo quy định. Người chịu trách nhiệm chuyên môn về dược cũng phải bảo đảm các hoạt động mua bán, phân phối thuốc và tư vấn dược được thực hiện đúng pháp luật, tuân thủ các quy định về chất lượng và an toàn dược phẩm.
Ai được thực hiện tiêm thuốc cho người bệnh?
Căn cứ điểm e khoản 1 Điều 6 Thông tư 31/2021/TT-BYT quy định về hoạt động điều dưỡng trong bệnh viện, điều dưỡng thực hiện các quy trình chuyên môn kỹ thuật, trong đó có thực hiện thuốc và các can thiệp chăm sóc điều dưỡng theo chỉ định của bác sĩ, trong phạm vi chuyên môn và trên nguyên tắc tuân thủ đúng các quy định, quy trình chuyên môn kỹ thuật về chăm sóc điều dưỡng.
Các can thiệp chăm sóc điều dưỡng bao gồm chăm sóc hô hấp, tuần hoàn, thân nhiệt; chăm sóc dinh dưỡng; chăm sóc giấc ngủ và nghỉ ngơi; chăm sóc vệ sinh cá nhân; chăm sóc tinh thần và thực hiện các quy trình chuyên môn kỹ thuật khác theo chỉ định của bác sĩ.
Đối với việc thực hiện thuốc, điều dưỡng phải tuân thủ chỉ định của bác sĩ, thực hiện trong phạm vi chuyên môn và theo đúng các quy định, quy trình chuyên môn kỹ thuật.
“Từ các căn cứ nêu trên, dược sĩ, y tá, điều dưỡng... nếu thực hiện tiêm thuốc kê đơn tại nhà khi không có chỉ định của bác sĩ có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm”, luật sư Trần Tiến Quân nhấn mạnh.
Có thể bị xử lý hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng
Luật sư Trần Tiến Quân cho hay, theo Điều 102 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, khi xảy ra tai biến y khoa, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm bồi thường cho người bệnh theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 100 của Luật này.
Luật sư Trần Tiến Quân, Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: NVCC.
Đối với các hành vi vi phạm quy định về hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính. Theo khoản 7 Điều 38 Nghị định 90/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, mức phạt từ 30-40 triệu đồng được áp dụng đối với một số hành vi như khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề; khám bệnh, chữa bệnh khi đang trong thời gian bị thu hồi giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc bị đình chỉ hành nghề; khám bệnh, chữa bệnh không đúng phạm vi hành nghề hoặc phạm vi hoạt động được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Ngoài mức phạt tiền, tùy hành vi và mức độ vi phạm, người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
“Trong trường hợp việc tiêm thuốc gây thương tích hoặc gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe, hoặc làm chết người do sốc phản vệ, sai liều..., người thực hiện tiêm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi và hậu quả đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự, trong đó có thể liên quan đến Điều 315 về tội ‘Vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác’ hoặc Điều 128 về tội ‘Vô ý làm chết người’, tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi”, luật sư Trần Tiến Quân nói thêm.
