Từng bước gỡ “nút thắt” trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Người dân đến làm thủ tục đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hợp Tiến.

Chủ động từ khâu rà soát, lập kế hoạch

Không chờ cấp trên “giao việc”, ngay từ đầu năm 2026, UBND xã Hợp Tiến đã chủ động triển khai rà soát tổng thể các trường hợp chưa được cấp GCNQSDĐ lần đầu. Kết quả rà soát cho thấy, toàn xã còn 1.846 thửa đất chưa được cấp GCN. Trong đó, có 1.176 thửa chưa được cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất lần đầu; 670 thửa đã được cấp “bìa đỏ” từ những năm 1994-1995.

Từ dữ liệu rà soát này, phòng kinh tế đã tham mưu UBND xã ban hành kế hoạch cụ thể, xác định rõ lộ trình, chỉ tiêu và giải pháp thực hiện. Nội dung kế hoạch xác định trong năm 2026, địa phương phải hoàn thành chỉ tiêu cấp 750 GCNQSDĐ. Kết quả, tính đến tháng 9/2026, địa phương đã thực hiện cấp được 529 thửa đất cần cấp GCNQSDĐ, đạt tỷ lệ 70,5%.

Theo ông Phạm Hoài Nam, Phó Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Hợp Tiến, để đạt được kết quả trên, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. UBND xã đã thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống từng thôn, tổ chức làm việc với hộ gia đình, cá nhân để thu thập hồ sơ, xác minh nguồn gốc đất, giúp rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân, đồng thời hạn chế tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần để hoàn thiện thủ tục. Đối với các thửa đất cần đo đạc chỉnh lý, cán bộ xã trực tiếp kiểm tra hiện trạng, đối chiếu với bản đồ địa chính, từ đó hướng dẫn người dân liên hệ Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Triệu Sơn để thực hiện đo đạc theo quy định. Với những trường hợp có biến động về chủ sử dụng đất như mua bán, chuyển nhượng hoặc người đứng tên chủ sử dụng đất đã qua đời, chính quyền xã chủ động hướng dẫn người dân bổ sung hồ sơ pháp lý liên quan đến phân chia di sản thừa kế, chuyển quyền sử dụng đất theo quy định.

Vẫn còn những rào cản

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, song cũng giống như nhiều địa phương khác trong tỉnh, công tác cấp GCNQSDĐ tại Hợp Tiến vẫn gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Đánh giá của phòng chuyên môn cho thấy, một trong những vướng mắc lớn là nhóm thửa đất được giao không đúng thẩm quyền những năm trước đây. Một số hộ gia đình, cá nhân không còn lưu giữ được phiếu thu tiền sử dụng đất; trường hợp còn phiếu thu thì nội dung không đầy đủ, không thể hiện rõ mục đích sử dụng đất; một số phiếu thu không có đầy đủ chữ ký, con dấu của cơ quan có thẩm quyền, khiến việc xác định tính pháp lý gặp nhiều trở ngại.

Bên cạnh đó, do hồ sơ, tài liệu địa chính được lập từ nhiều thời kỳ khác nhau, việc xác định nguồn gốc, thời điểm giao đất, quá trình sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất gặp khó khăn.... Đối với nhóm các thửa đất có vi phạm theo Điều 139 Luật Đất đai năm 2024, việc xác định thời điểm vi phạm, hồ sơ địa chính, giấy tờ lưu trữ qua các thời kỳ không đồng bộ, thiếu chính xác hoặc bị thất lạc, dẫn đến việc khó khăn xác định chính xác thời điểm người dân bắt đầu lấn chiếm hoặc sử dụng đất sai mục đích.

Không ít thửa đất rơi vào tình trạng “treo” thủ tục do chủ sử dụng ban đầu đã qua đời, trong khi các đồng thừa kế không thống nhất phương án phân chia, kéo theo quá trình xác lập quyền sử dụng đất bị kéo dài qua nhiều năm. Thực tế tại cơ sở còn ghi nhận tình trạng ranh giới thửa đất biến động phức tạp, xảy ra chồng lấn, lấn chiếm sang đất nông nghiệp hoặc đất giao thông, thủy lợi... Những vướng mắc mang tính “lịch sử” này đang trở thành rào cản lớn đối với tiến độ cấp GCNQSDĐ lần đầu tại cơ sở, đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, có hướng dẫn cụ thể đối với từng nhóm trường hợp tồn đọng.

Đất đai vốn là lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân và yêu cầu quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Thực tiễn công tác cấp GCNQSDĐ lần đầu tại xã Hợp Tiến cho thấy, khi chính quyền cơ sở chủ động vào cuộc, đổi mới cách làm, những “nút thắt” tồn tại kéo dài có thể từng bước được tháo gỡ. Dù vẫn còn nhiều khó khăn cần tiếp tục giải quyết, song kết quả bước đầu tạo ra tín hiệu tích cực, củng cố niềm tin của người dân, tạo chuyển biến rõ nét hơn trong công tác quản lý đất đai ở cơ sở.